KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 24.
Dopuszczalna wartość siły docisku, jaką można obciążyć sześcian o boku 20 mm wykonany z materiału, dla którego kc = 80 MPa, wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siłę docisku wyznacza się z zależności F = kc · A. Dla boku 20 mm pole ściany wynosi A = 20 · 20 = 400 mm². Ponieważ 80 MPa = 80 N/mm², otrzymujemy F = 80 · 400 = 32 000 N = 32 kN, więc poprawna jest wartość 32 kN.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o dopuszczalnej sile docisku (obciążeniu na ściskanie) korzysta się z podstawowej zależności na naprężenie normalne:

σ = F / A, czyli po przekształceniu F = σ · A.

W treści podano parametr kc = 80 MPa. W tego typu zadaniu pełni on rolę dopuszczalnego poziomu naprężenia (wartości granicznej, do której można obciążyć element). Kluczowe są dwa kroki: poprawne wyznaczenie pola powierzchni docisku oraz kontrola jednostek.

1) Pole powierzchni docisku
Docisk działa na jedną ścianę sześcianu, więc pole to pole kwadratu o boku 20 mm:
A = 20 mm · 20 mm = 400 mm².

2) Jednostki
W praktyce obliczeniowej wygodnie pamiętać, że:
1 MPa = 1 N/mm².
Zatem kc = 80 MPa = 80 N/mm².

3) Obliczenie siły

F = 80 N/mm² · 400 mm² = 32 000 N

Na końcu przeliczamy niutony na kiloniutony:
32 000 N = 32 kN.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • 160 kN zwykle wynika z błędu skali (np. pomylenia pól/jednostek lub wielokrotnego zawyżenia wyniku), ewentualnie z przyjęcia zbyt dużej powierzchni docisku.
  • 40 kN może pochodzić z intuicyjnego zaokrąglania albo z błędnego pola (np. 500 mm² zamiast 400 mm²) czy pomyłki w przeliczeniu N → kN.
  • 60 kN bywa skutkiem przyjęcia niewłaściwej geometrii (np. innego wymiaru boku) lub błędnego traktowania MPa bez zgodności z mm².

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wymiary są w milimetrach, najbezpieczniej licz pole w mm² i od razu zamień MPa na N/mm². To minimalizuje ryzyko pomyłek o czynniki 103 i 106.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
MPa to megapaskal, jednostka naprężenia/ciśnienia. W rachunkach warsztatowych wygodne jest przekształcenie: 1 MPa = 1 N/mm². Dzięki temu, gdy pole liczysz w mm², siłę dostajesz bezpośrednio w niutonach.
Docisk działa na jedną ścianę, więc liczysz pole kwadratu: A = a · a. Dla a = 20 mm: A = 20 · 20 = 400 mm². Nie używa się tu objętości ani sumy pól wszystkich ścian.
Bo naprężenie normalne definiuje się jako σ = F/A. Gdy znasz dopuszczalne naprężenie (tu oznaczone jako kc) i pole, przekształcasz wzór do postaci F = σ · A, aby obliczyć maksymalną siłę.
Kiloniuton to 1000 niutonów. Dzielisz przez 1000: 32 000 N / 1000 = 32 kN. Typowy błąd to dzielenie przez 100 lub 10, co daje zaniżone lub zawyżone wyniki.
Nie, jeśli mowa o sile docisku przykładanej do elementu przez jedną płaszczyznę (np. stempel prasy). Wtedy pracuje jedna ściana kontaktu. Sześć ścian rozważa się tylko w zadaniach o powierzchni całkowitej, a nie o docisku.
Najczęstszy jest brak spójności jednostek: pole liczone w mm², a MPa traktowane jak N/m² (Pa). To daje błąd rzędu 106. Drugi błąd to mieszanie N i kN bez końcowego dzielenia przez 1000.
Gdy dobierasz siłę w prasie, imadle lub przyrządzie montażowym, żeby nie zgnieść elementu: podkładki, tulei, kostki dystansowej, próbki. To pomaga uniknąć trwałych odkształceń i uszkodzeń powierzchni kontaktu.
W zadaniu kc jest podane w MPa i używa się go jak wartości dopuszczalnego naprężenia przy docisku (w praktyce: limitu, którego nie należy przekraczać). Na egzaminie kluczowe jest, by potraktować je jako "σ" i policzyć F = kc · A.
Wykonaj szybki szacunek: 80 N/mm² to "dużo", a pole 400 mm² też jest spore, więc siła powinna wyjść w dziesiątkach tysięcy N, czyli w dziesiątkach kN. Wynik rzędu 0,04 kN lub 4000 kN byłby podejrzany.
Przećwicz serię zadań na σ = F/A dla różnych pól (kwadrat, koło, prostokąt) oraz zamiany MPa ↔ N/mm². Zrób sobie krótką ściągę jednostek i zawsze zapisuj pole wraz z jednostką (mm² lub m²), by nie zgubić skali.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że siłę docisku wyznacza się z zależności F = kc · A.

Źródła:

  • Engineering ToolBox: "Stress" (σ = F/A, units) — https://www.engineeringtoolbox.com/stress-d_950.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Engineering ToolBox: "Pressure Units Converter" (MPa, Pa i zależności jednostek) — https://www.engineeringtoolbox.com/pressure-units-d_25.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Paskal" (relacje Pa, MPa) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy wytrzymałości materiałów: naprężenia normalne i obliczanie na ściskanie
  • Tablice/ściąga z przeliczeń jednostek (MPa, N/mm², kN)
  • Zadania rachunkowe z obliczeń σ = F/A dla różnych przekrojów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego