W dekontaminacji porównuje się grupy drobnoustrojów pod względem odporności na czynniki fizyczne (np. temperatura, promieniowanie) oraz chemiczne (środki dezynfekcyjne, utleniacze). Oporność ta wynika z budowy i fizjologii.
Spory bakterii są uznawane za jedne z najbardziej odpornych form życia mikrobiologicznego w praktyce dekontaminacji. Mają cechy form przetrwalnikowych: bardzo mało wody w komórce, ograniczony metabolizm oraz struktury ochronne, które utrudniają uszkodzenie DNA i białek. Z tego powodu wiele procedur dezynfekcji, skutecznych wobec form wegetatywnych, może nie zapewnić inaktywacji spor — stąd częsta konieczność sterylizacji lub zastosowania metod sporobójczych.
Wirusy nieosłonione zwykle są bardziej odporne na czynniki chemiczne niż wirusy osłonione. Wynika to z faktu, że wirusy osłonione mają lipidową otoczkę, która jest wrażliwa na detergenty i wiele środków dezynfekcyjnych; jej uszkodzenie często wystarcza do utraty zakaźności. Wirusy nieosłonione takiej otoczki nie mają, a ich kapsyd bywa stabilniejszy, więc do inaktywacji może być potrzebny silniejszy czynnik lub dłuższy kontakt.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "prątki gruźlicy i wirusy osłonione" – mykobakterie są relatywnie odporne (m.in. ze względu na budowę ściany komórkowej), ale wirusy osłonione należą zwykle do mniej odpornych grup; zestaw nie opisuje najwyższej oporności.
- "formy wegetatywne bakterii i wirusy osłonione" – formy wegetatywne są na ogół najbardziej wrażliwe na standardowe metody dezynfekcji, a wirusy osłonione również łatwiej inaktywować, więc taka para nie może być "najbardziej oporna".
- "grzyby i ich zarodniki oraz formy wegetatywne bakterii" – grzyby i ich zarodniki mogą wykazywać pewną odporność, ale przeciętnie nie przewyższają spor bakterii; dodatkowo formy wegetatywne bakterii są wrażliwe.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj hierarchię "formy przetrwalne > mykobakterie > pozostałe bakterie wegetatywne", a wśród wirusów: "nieosłonione zwykle trudniejsze niż osłonione".
