W tym zadaniu kluczowe jest przyjęcie zasady, że po unieważnieniu dokumentu opłata może podlegać zwrotowi w części, a wysokość zwrotu oblicza się proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu ważności. Następnie wykonuje się proste obliczenie ułamka (proporcji).
Krok 1: ustalenie, jaka część ważności została niewykorzystana
- Okres ważności paszportu: 10 lat.
- Czas od wydania do unieważnienia: 2 lata.
- Niewykorzystany okres: 10 − 2 = 8 lat.
Krok 2: obliczenie zwrotu jako ułamka opłaty
- Ułamek niewykorzystanego okresu: 8/10 = 0,8.
- Opłata paszportowa: 140,00 zł.
- Zwrot: 0,8 × 140,00 zł = 112,00 zł.
Dlaczego pozostałe kwoty są niepoprawne?
- 28,00 zł odpowiada 2/10 opłaty (0,2 × 140,00 zł). To typowy błąd polegający na policzeniu części wykorzystanej, a nie niewykorzystanej.
- 14,00 zł to 10% opłaty. Taki wynik może wynikać z automatyzmu procentowego (błędne założenie, że "2 lata z 10" to 10% lub pomylenie proporcji).
- 126,00 zł to 90% opłaty. To z kolei sugeruje nieuzasadnione zaokrąglenie lub błędne odjęcie/założenie, że potrącenie jest stałe (np. 10%), mimo że w tym zadaniu stosuje się proporcję czasu.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpisz "ile z ilu" (niewykorzystane/całość) i dopiero potem mnoż przez opłatę. To minimalizuje ryzyko odwrócenia ułamka.
