Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2016



PYTANIE NR 6.
Dwukrotnie przewyższony przekrój geologiczny do mapy w skali 1:10 000 należy wykonać w skali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dwukrotne przewyższenie przekroju oznacza, że wymiar pionowy jest przedstawiony 2 razy "większą" skalą niż poziomy. Dla mapy 1:10 000 skala pionowa przy przewyższeniu 2× wynosi więc 1:5 000 (mianownik skali dzieli się przez 2). Pozostałe skale nie odpowiadają przewyższeniu 2×.

Pełne wyjaśnienie:

W przekrojach geologicznych często stosuje się przewyższenie (wyolbrzymienie pionowe), aby zwiększyć czytelność zmian wysokości i układu warstw. Informacja "dwukrotnie przewyższony przekrój" oznacza, że skala pionowa jest dwukrotnie większa (czyli ma dwukrotnie mniejszy mianownik) niż skala pozioma wynikająca ze skali mapy.

Mapa ma skalę 1:10 000. Przy przewyższeniu 2× skala pionowa powinna mieć mianownik zmniejszony dwukrotnie:

1:10 000 → 1:(10 000 / 2) = 1:5 000

Dlatego odpowiedź "1:5 000" jest zgodna z definicją przewyższenia 2×.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "1:2 000" oznaczałoby znacznie większe przewyższenie (pion "bardziej powiększony" niż 2× względem 1:10 000), więc nie spełnia warunku dwukrotności.
  • "1:10 000" oznaczałoby brak przewyższenia (pion i poziom w tej samej skali), co przeczy informacji o przewyższeniu 2×.
  • "1:20 000" to skala "mniejsza" (większy mianownik), czyli pion byłby przedstawiony mniej szczegółowo niż poziom; to byłoby raczej "spłaszczenie", a nie przewyższenie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest przewyższenie 2×, zapamiętaj prostą regułę: mianownik skali pionowej = mianownik skali mapy / 2. Dla przewyższenia 5× byłoby /5 itd. Zawsze sprawdź, czy mówimy o skali pionowej, bo pozioma zwykle wynika bezpośrednio ze skali mapy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to znaczy, że przekrój geologiczny jest dwukrotnie przewyższony?
Oznacza to, że skala w pionie (wysokości) jest 2 razy większa niż skala w poziomie. W praktyce pion na rysunku jest "wyolbrzymiony", aby lepiej było widać różnice wysokości i przebieg warstw. Matematycznie: mianownik skali pionowej jest 2 razy mniejszy niż mianownik skali poziomej.
Jak obliczyć skalę przekroju przy przewyższeniu 2× dla mapy 1:10 000?
Przy przewyższeniu 2× skala pionowa ma mianownik podzielony przez 2 względem skali mapy. Dla 1:10 000 otrzymujesz 1:(10 000/2) = 1:5 000. To dotyczy pionu; skala pozioma zwykle pozostaje 1:10 000 (jak na mapie).
Dlaczego przy przewyższeniu 2× mianownik skali się zmniejsza, a nie zwiększa?
Bo "większa skala" oznacza więcej szczegółów na jednostkę długości, czyli mniejszy mianownik (np. 1:5 000 jest większą skalą niż 1:10 000). Przewyższenie 2× ma pokazać pion bardziej "rozciągnięty", więc w pionie przechodzisz na większą skalę, czyli z mniejszym mianownikiem.
Czy skala pozioma przekroju zawsze jest taka sama jak skala mapy?
W szkolnych i egzaminacyjnych zadaniach zwykle zakłada się, że skala pozioma przekroju odpowiada skali mapy, a przewyższenie dotyczy tylko pionu. W praktyce można spotkać inne założenia, ale wtedy dokumentacja wyraźnie podaje obie skale: poziomą i pionową oraz wartość przewyższenia.
Jakie są najczęstsze błędy przy zadaniach o przewyższeniu przekroju?
Najczęściej: (1) wybór skali 1:10 000 tylko dlatego, że jest w treści, (2) podwojenie mianownika zamiast jego podzielenia (np. 1:20 000), (3) uznanie, że przewyższenie zmienia oba kierunki jednocześnie, (4) mylenie pojęć "większa skala" i "mniejsza skala".
Co oznacza skala 1:5 000 w praktyce terenowej geologa?
Skala 1:5 000 oznacza, że 1 jednostka na rysunku odpowiada 5 000 jednostkom w terenie (np. 1 cm = 50 m). W kontekście przekroju z przewyższeniem informuje to, jak "gęsto" odwzorowano pion, co wpływa na czytelność deniwelacji i interpretację budowy geologicznej.
Kiedy stosuje się przewyższenie przekroju geologicznego?
Stosuje się je wtedy, gdy bez przewyższenia rysunek byłby mało czytelny: np. na obszarach o niewielkich różnicach wysokości lub przy łagodnym zapadaniu warstw. Przewyższenie ułatwia zauważenie zmian wysokości i geometrii warstw, ale wymaga ostrożności w interpretacji nachyleń.
Jak odróżnić przewyższenie od samego powiększenia rysunku?
Przewyższenie dotyczy różnych skal w pionie i poziomie (pion jest w większej skali). Powiększenie rysunku to jednolite zwiększenie/zmniejszenie w obu kierunkach, bez zmiany proporcji. Jeśli w opisie jest podana wartość przewyższenia (np. 2×), chodzi o różnicę skali pionowej i poziomej.
Jakie informacje o skali powinny być podane na poprawnym przekroju geologicznym?
Na przekroju powinny być czytelnie podane: skala pozioma, skala pionowa oraz (jeśli występuje) wartość przewyższenia. Dodatkowo ważne są opisy osi, kierunek przekroju i odniesienie do mapy. Dzięki temu odbiorca nie pomyli wyolbrzymienia pionowego z rzeczywistymi kątami i proporcjami.
Czy odpowiedź 1:20 000 może kiedykolwiek pasować do przewyższenia 2×?
Nie, jeśli punktem wyjścia jest mapa 1:10 000 i mówimy o przewyższeniu (wyolbrzymieniu) pionowym. Skala 1:20 000 ma większy mianownik, czyli jest mniejszą skalą i "spłaszcza" obraz. Przewyższenie 2× wymaga przejścia w pionie na większą skalę, np. 1:5 000.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dwukrotne przewyższenie przekroju oznacza, że wymiar pionowy jest przedstawiony 2 razy "większą" skalą niż poziomy.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kartografii geologicznej (skale, przekroje, profile)
  • Instrukcje/wytyczne szkolne dotyczące sporządzania przekrojów geologicznych i profili
  • Zadania rachunkowe z przeliczeń skali i przewyższenia przekroju

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego