KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 24.
Dygestorium instalowane jest jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dygestorium to osłonięte, zwykle oszklone stanowisko (szafa) podłączone do odciągu miejscowego, które ma przechwytywać i usuwać opary/pyły podczas pracy z substancjami niebezpiecznymi. Pozostałe odpowiedzi opisują elementy nawiewu lub urządzenia grzewcze, a nie ochronę zbiorową w laboratorium.

Pełne wyjaśnienie:

Dygestorium jest urządzeniem ochrony zbiorowej stosowanym głównie w laboratoriach i pracowniach, gdy podczas pracy mogą wydzielać się opary, gazy lub aerozole substancji niebezpiecznych (np. toksycznych lub łatwopalnych). Jego istotą jest to, że stanowi osłonięte stanowisko (często w formie oszklonej szafy z ruchomą szybą), które jest podłączone do instalacji odciągu miejscowego. Dzięki temu zanieczyszczenia są przechwytywane możliwie blisko źródła i odprowadzane poza strefę oddychania pracownika.

Odpowiedź "oszklona szafa, podłączona do instalacji odciągów miejscowych i służąca do wykonywania prac z substancjami toksycznymi lub łatwopalnymi." jest poprawna, ponieważ zawiera trzy kluczowe elementy definicyjne:

  • osłona (bariera ograniczająca rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń),
  • odciąg miejscowy (wymuszone usuwanie zanieczyszczonego powietrza),
  • przeznaczenie do pracy z substancjami stwarzającymi ryzyko chemiczne (i często pożarowe).

Odpowiedź "element instalacji wentylacji nawiewnej, przez który powietrze wypływa z wentylowanej przestrzeni." jest błędna, bo miesza kierunek przepływu i opisuje typowy element instalacji (np. zakończenie/element przepływu w systemie), a nie stanowisko pracy chroniące pracownika podczas manipulacji chemikaliami.

Odpowiedź "element instalacji miejscowej nawiewnej, umieszczony bezpośrednio nad źródłem wydzielania się zanieczyszczeń powietrza." jest błędna, ponieważ dygestorium działa przede wszystkim jako wyciąg/odciąg (usuwanie zanieczyszczeń), a nie jako nawiew. Umieszczenie elementu "nad źródłem" kojarzy się raczej z rozwiązaniami przechwytującymi, ale samo "nawiewne" zaprzecza funkcji dygestorium.

Odpowiedź "wymiennik ciepła przeznaczony do bezpośredniego ogrzewania powietrza." jest błędna, bo dotyczy urządzeń grzewczych (HVAC), nie zaś urządzeń ochronnych ograniczających ekspozycję na czynniki chemiczne.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o dygestorium szukaj słów-kluczy typu szafa/osłona, odciąg miejscowy, prace z chemikaliami. Jeśli w odpowiedzi dominuje "nawiew" albo "ogrzewanie", to zwykle nie jest dygestorium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dygestorium to osłonięte stanowisko pracy (zwykle oszklona szafa) podłączone do odciągu miejscowego. Służy do prowadzenia czynności z substancjami, które mogą wydzielać niebezpieczne opary, gazy lub aerozole, tak aby ograniczyć ich rozprzestrzenianie się w pomieszczeniu i ekspozycję pracownika.
Dygestorium zmniejsza narażenie, bo przechwytuje zanieczyszczenia jak najbliżej źródła emisji i usuwa je przez odciąg miejscowy. Dzięki osłonie (szyba, obudowa) i wymuszonemu przepływowi powietrza mniej oparów trafia do strefy oddychania, a więcej jest odprowadzane poza pomieszczenie.
Dygestorium chroni jednocześnie osobę wykonującą pracę i otoczenie stanowiska, bo ogranicza emisję zanieczyszczeń do całego pomieszczenia. Nie jest "noszone" przez pracownika jak maska czy rękawice, tylko stanowi techniczne zabezpieczenie stanowiska, typowe dla ochrony zbiorowej.
Częsty błąd to mylenie dygestorium z elementami nawiewu/wywiewu (kratki, anemostaty) albo z okapem bez osłony. Inny błąd polega na wybieraniu odpowiedzi z hasłem "wentylacja" bez sprawdzenia, czy chodzi o odciąg miejscowy i pracę z substancjami niebezpiecznymi.
Wentylacja ogólna wymienia powietrze w całym pomieszczeniu i nie zawsze przechwytuje zanieczyszczenia u źródła. Dygestorium działa lokalnie: osłania miejsce pracy i odciąga zanieczyszczenia bezpośrednio z obszaru ich powstawania. W praktyce dygestorium jest skuteczniejsze w ograniczaniu ekspozycji podczas pracy z chemikaliami.
Gdy substancja może wydzielać palne opary lub występuje ryzyko powstania mieszaniny wybuchowej w strefie pracy, dygestorium pomaga ograniczyć stężenia oparów w otoczeniu. Dobór dygestorium zależy od oceny ryzyka i właściwości substancji, a także od poprawnego działania odciągu i organizacji pracy.
Najważniejsze elementy to: osłonięte stanowisko (często oszklone), podłączenie do odciągu miejscowego oraz przeznaczenie do pracy z substancjami mogącymi zanieczyścić powietrze (np. toksycznymi). Jeśli w odpowiedzi pojawia się tylko "nawiew" albo "ogrzewanie", to zwykle nie jest dygestorium.
W typowym rozumieniu dygestorium jest sprzężone z odciągiem, bo jego podstawową funkcją jest usuwanie zanieczyszczeń. Bez skutecznego odciągu osłona sama w sobie nie zapewnia wymaganej redukcji stężeń oparów. Na stanowisku BHP taki przypadek traktuje się jako niesprawne zabezpieczenie wymagające działań korygujących.
Dygestoria spotyka się także w pracowniach szkolnych, działach kontroli jakości, zakładowych laboratoriach technologicznych oraz wszędzie tam, gdzie przygotowuje się próbki i używa lotnych odczynników. W praktyce BHP ważne jest, aby miejsca takie były właściwie oznakowane i objęte procedurami bezpiecznej pracy.
Utrwal różnice między nawiewem, wywiewem i odciągiem miejscowym oraz naucz się rozpoznawać urządzenia ochrony zbiorowej. Ćwicz na definicjach: dygestorium = osłona + odciąg + praca z chemikaliami. Pomaga też analiza typowych dystraktorów, które opisują elementy HVAC (nawiewniki, wymienniki ciepła).
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dygestorium to osłonięte, zwykle oszklone stanowisko (szafa) podłączone do odciągu miejscowego, które ma przechwytywać i usuwać opary/pyły podczas pracy z substancjami niebezpiecznymi.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Dygestorium": https://pl.wikipedia.org/wiki/Dygestorium (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Wentylacja": https://pl.wikipedia.org/wiki/Wentylacja (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z wentylacji i klimatyzacji (podstawy nawiewu/wywiewu, odciąg miejscowy)
  • Instrukcje stanowiskowe BHP dla laboratoriów chemicznych (organizacja pracy w dygestorium)
  • Opracowania dotyczące oceny narażenia na czynniki chemiczne w środowisku pracy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego