KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 17.
Dyspozycja wierzyciela wydana bankowi do obciążenia rachunku dłużnika określoną kwotą i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Polecenie zapłaty to instrument, w którym wierzyciel przekazuje do banku dyspozycję pobrania określonej kwoty z rachunku dłużnika i uznania rachunku wierzyciela. W poleceniu przelewu dyspozycję składa dłużnik (płatnik), a czek jest odrębnym instrumentem, nieopartym na tej konstrukcji pobrania.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu wskazuje na sytuację, w której wierzyciel (odbiorca należności) wydaje bankowi dyspozycję, aby bank obciążył rachunek dłużnika (płatnika) określoną kwotą i jednocześnie uznał rachunek wierzyciela tą kwotą. Taki mechanizm jest charakterystyczny dla polecenia zapłaty – inicjatywa płatności wychodzi od wierzyciela, a nie od dłużnika.

Odpowiedź "polecenie przelewu" jest błędna, ponieważ w przelewie to zazwyczaj dłużnik/płatnik składa dyspozycję przelania środków ze swojego rachunku na rachunek wierzyciela. Sama obecność "obciążenia" i "uznania" nie wystarcza do rozróżnienia – kluczowe jest, kto składa dyspozycję w banku.

Odpowiedzi z "czekiem" (gotówkowym i rozrachunkowym) również nie pasują do definicji. Czek jest innym instrumentem płatniczym: jego użycie polega na wystawieniu dokumentu (czeku) i realizacji wypłaty/rozliczenia według zasad właściwych dla czeków, a nie na stałej dyspozycji wierzyciela do obciążania rachunku dłużnika w celu uznania rachunku wierzyciela.

Wskazówka egzaminacyjna: w definicjach zawsze najpierw ustal role stron. Jeśli w treści występuje "dyspozycja wierzyciela do banku, aby pobrać z rachunku dłużnika" – myśl o poleceniu zapłaty. Jeśli "dyspozycja posiadacza rachunku, aby przelać na inny rachunek" – myśl o poleceniu przelewu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Polecenie zapłaty to forma płatności bezgotówkowej, w której wierzyciel zleca bankowi pobranie określonej kwoty z rachunku dłużnika i przekazanie jej na rachunek wierzyciela. Kluczowe jest to, że dyspozycję inicjuje wierzyciel, a nie dłużnik.
Różnica dotyczy inicjatora. W poleceniu zapłaty dyspozycję składa wierzyciel (odbiorca należności), a w poleceniu przelewu dyspozycję składa dłużnik/płatnik (nadawca środków). W obu przypadkach występuje obciążenie jednego rachunku i uznanie drugiego.
Bo to wierzyciel występuje do banku o pobranie należności z rachunku dłużnika. W praktyce dotyczy to często płatności powtarzalnych, gdzie odbiorca należności "uruchamia" pobranie. Sam opis "obciążenie rachunku dłużnika i uznanie rachunku wierzyciela" wskazuje na ten mechanizm.
Nie. Czek to odrębny instrument płatniczy oparty na wystawieniu dokumentu i realizacji wypłaty lub rozliczenia zgodnie z zasadami czekowymi. Polecenie zapłaty opisuje dyspozycję pobrania z rachunku dłużnika na rzecz wierzyciela, a nie realizację czeku.
Obciążenie oznacza zmniejszenie salda rachunku dłużnika o daną kwotę, a uznanie oznacza zwiększenie salda rachunku wierzyciela o tę samą kwotę. To typowy zapis dla operacji rozliczeniowych w banku. W pytaniu ważne jest jednak, kto zleca wykonanie tej operacji.
Najczęściej przy płatnościach cyklicznych (np. stałe opłaty za usługi), gdy wierzyciel regularnie pobiera należność od dłużnika. Dla technika ekonomisty istotne jest rozpoznanie tej formy płatności przy opisie operacji na wyciągu bankowym i w dokumentacji rozliczeń.
Szukaj sformułowań typu: "dyspozycja wierzyciela", "obciążenie rachunku dłużnika", "uznanie rachunku wierzyciela". Ten zestaw wskazuje na mechanizm pobrania inicjowanego przez wierzyciela. Jeśli dyspozycję składa płatnik/dłużnik, zwykle chodzi o polecenie przelewu.
W typowym ujęciu polecenie przelewu składa posiadacz rachunku, z którego środki mają zostać pobrane (płatnik/dłużnik). Jeśli w treści pojawia się wyraźnie "dyspozycja wierzyciela do obciążenia rachunku dłużnika", to nie jest to standardowe polecenie przelewu, tylko polecenie zapłaty.
Najczęściej myli się je przez automatyczne skojarzenie każdej płatności bezgotówkowej z przelewem. Drugi błąd to pomijanie roli inicjatora: w zadaniu trzeba ustalić, kto składa dyspozycję w banku. Dopiero potem dopasować nazwę instrumentu.
Dobrą metodą jest tworzenie par porównawczych: kto inicjuje (wierzyciel vs dłużnik), co jest dyspozycją (pobranie vs wysłanie), oraz jaki jest dokument/instrument (dyspozycja bankowa vs czek). Pomaga też analiza krótkich opisów zadań i dopasowanie do właściwej nazwy.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Polecenie zapłaty to instrument, w którym wierzyciel przekazuje do banku dyspozycję pobrania określonej kwoty z rachunku dłużnika i uznania rachunku wierzyciela."

Źródła:

  • Narodowy Bank Polski – Edukacja/hasła: "Polecenie zapłaty" (opis pojęcia), https://www.nbp.pl/home.aspx?f=/edukacja/ (konkretna podstrona hasła wymaga weryfikacji w serwisie) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – hasło "Polecenie zapłaty" (opis mechanizmu i odróżnienie od przelewu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Polecenie_zap%C5%82aty - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – hasło "Czek" (informacje o instrumencie czekowym), https://pl.wikipedia.org/wiki/Czek - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Słowniki/encyklopedie pojęć bankowych (glosariusze banków i instytucji publicznych)
  • Podręczniki do bankowości i obrotu bezgotówkowego dla szkół ekonomicznych
  • Materiały dydaktyczne o instrumentach płatniczych: przelew, polecenie zapłaty, czek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego