KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 20.
Dziecko, które straciło wzrok po piątym roku życia i pamięta obrazy wzrokowe, to osoba
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Określenie "osoba ociemniała" dotyczy kogoś, kto utracił wzrok po okresie wczesnego rozwoju i zachował pamięć obrazów wzrokowych. "Niewidoma" opisuje stan braku widzenia ogólnie, a "niedowidząca/słabowidząca" oznacza zachowane, choć ograniczone widzenie, więc nie pasuje do utraty wzroku.

Pełne wyjaśnienie:

W pedagogice specjalnej i rehabilitacji wzroku rozróżnia się sytuację osoby, która od urodzenia lub bardzo wcześnie nie widzi, od sytuacji osoby, która utraciła wzrok później. Kluczową wskazówką w pytaniu jest informacja, że dziecko straciło wzrok po piątym roku życia oraz że pamięta obrazy wzrokowe.

Odpowiedź "ociemniała" jest właściwa, ponieważ pojęcie to wiąże się z utratą wzroku po czasie, w którym zdążyły powstać doświadczenia i wyobrażenia wzrokowe (pamięć wzrokowa). Taka pamięć może wpływać na sposób uczenia się, orientację przestrzenną, rozumienie pojęć opisujących kolory, kształty i perspektywę oraz na dobór metod wsparcia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "niewidoma" – to określenie ogólne dotyczące braku widzenia (lub skrajnie minimalnej percepcji), ale nie wskazuje na moment utraty wzroku ani na to, czy występuje pamięć wzrokowa. W tym pytaniu wymagane jest rozróżnienie na podstawie czasu utraty i zachowanych wyobrażeń.
  • "niedowidząca" – oznacza osobę, która wciąż widzi, tylko w sposób ograniczony (np. wymaga silniejszego oświetlenia, powiększenia, kontrastu). Nie odpowiada sytuacji całkowitej utraty wzroku.
  • "słabowidząca" – podobnie jak "niedowidząca" odnosi się do ograniczonej sprawności widzenia, a nie do stanu po utracie wzroku. W praktyce oba terminy bywają używane blisko znaczeniowo, co może mylić, ale w tym zadaniu nie pasują do opisu.

W pracy opiekunki dziecięcej to rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: dziecko ociemniałe może inaczej reagować na opisy słowne, korzystać z wcześniejszych skojarzeń wzrokowych i potrzebować wsparcia w adaptacji emocjonalnej po utracie wzroku. Jednocześnie należy stosować język neutralny i adekwatny do zaleceń specjalistów oraz dokumentacji dziecka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Ociemniałe" oznacza, że dziecko utraciło wzrok po pewnym okresie widzenia i zwykle zachowało pamięć wzrokową (obrazy, kształty, kolory). To odróżnia je od dziecka niewidomego od urodzenia, które nie ma takich doświadczeń.
Pamięć wzrokowa wskazuje, że dziecko kiedyś widziało i może odwoływać się do wcześniejszych wyobrażeń. To jest typowe dla ociemnienia i pomaga odróżnić je od wczesnej niewidomości. W praktyce wpływa to też na dobór metod nauki i rehabilitacji.
Najprościej: ociemniała to osoba, która straciła wzrok później (po okresie widzenia), a niewidoma to określenie stanu braku widzenia ogólnie. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o kryterium momentu utraty i pamięci wzrokowej.
"Niedowidząca" oznacza dziecko, które zachowało widzenie, ale jest ono ograniczone (np. potrzebuje powiększeń, kontrastu, dobrego oświetlenia). To nie jest to samo co utrata wzroku. Dlatego ten termin nie pasuje do sytuacji opisanej jako "straciło wzrok".
W języku potocznym terminy bywają używane zamiennie, ale w edukacji i wsparciu funkcjonalnym zwykle chodzi o podobną ideę: ograniczone, ale zachowane widzenie. Na egzaminie kluczowe jest, że oba pojęcia nie oznaczają całkowitej utraty wzroku.
Najczęściej wtedy, gdy dziecko utraciło wzrok w wyniku choroby lub urazu i wraca do placówki lub domu z nowymi potrzebami. Opiekunka wspiera adaptację, bezpieczeństwo, komunikację i rutyny dnia, współpracując z rodzicami oraz specjalistami.
Ważne są: poczucie bezpieczeństwa, stała organizacja przestrzeni, uprzedzanie o zmianach, jasne komunikaty słowne oraz wspieranie samodzielności krok po kroku. Często potrzebne jest też wsparcie emocjonalne po utracie zmysłu i kontakt z rehabilitacją wzroku.
Bo "niewidoma" jest słowem bardziej ogólnym i intuicyjnym. W stresie egzaminacyjnym działa skrót myślowy: "nie widzi = niewidoma". Tymczasem zadanie sprawdza termin bardziej precyzyjny, powiązany z momentem utraty i pamięcią wzrokową.
Typowy błąd to skupienie się tylko na słowie "wzrok" i pomijanie, czy widzenie jest utracone, czy ograniczone. Drugi błąd to ignorowanie kryterium czasu ("po piątym roku życia"). Warto zawsze sprawdzić, czy w opisie jest mowa o resztkach widzenia.
Podkreśl w treści dwa elementy: kiedy nastąpiła utrata (po 5. roku życia) i czy jest pamięć wzrokowa. Jeśli utrata jest późniejsza i pamięć obrazów istnieje, wybierasz "ociemniała". Gdy widzenie jest tylko ograniczone, wtedy rozważ "niedowidząca/słabowidząca".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że określenie "osoba ociemniała" dotyczy kogoś, kto utracił wzrok po okresie wczesnego rozwoju i zachował pamięć obrazów wzrokowych.

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "ociemniały/ociemnieć": https://sjp.pwn.pl/ (wyszukiwarka haseł) – dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia (PL) – "Ociemniały": https://pl.wikipedia.org/wiki/Ociemnia%C5%82y – dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia (PL) – "Niewidomy": https://pl.wikipedia.org/wiki/Niewidomy – dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pedagogiki specjalnej dotyczące niepełnosprawności wzroku
  • Słowniki/kompendia terminologii z tyflopedagogiki i rehabilitacji wzroku
  • Publikacje o rozwoju sensorycznym dziecka i adaptacji po utracie wzroku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego