KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Dziecko, u którego występuje krótka szpara powiekowa, opadające powieki i fałdy nakątne, płaska rynienka nosowo-wargowa oraz niedorozwinięta szczeka prawdopodobnie cierpi na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis obejmuje typowy zestaw cech dysmorfii twarzy kojarzony z prenatalną ekspozycją na alkohol: krótka szpara powiekowa, fałdy nakątne, wygładzona rynienka nosowo‑wargowa oraz niedorozwój szczęki. Takie objawy najbardziej pasują do alkoholowego zespołu płodowego, a nie do zaburzeń tikowych czy spektrum autyzmu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu podano zestaw cech wyglądu twarzy: krótka szpara powiekowa, opadające powieki, fałdy nakątne, płaska (wygładzona) rynienka nosowo‑wargowa oraz niedorozwinięta szczęka. Taki obraz jest klasycznie łączony z następstwami działania czynnika teratogennego w życiu płodowym, w szczególności alkoholu.

Odpowiedź "alkoholowy zespół płodowy" jest właściwa, ponieważ jednostka ta obejmuje typowe cechy dysmorfii twarzy oraz często współwystępujące trudności rozwojowe. W praktyce opiekunki dziecięcej kluczowe jest nie "stawianie diagnozy", lecz rozumienie, że określony wzorzec cech może wiązać się z większym ryzykiem problemów w uczeniu się, samoregulacji i funkcjonowaniu społecznym, co wpływa na dobór wsparcia.

Pozostałe propozycje nie pasują do opisu:

  • "zespół Tourette'a" to zaburzenie z dominującymi tikami ruchowymi i wokalnymi; nie jest rozpoznawane na podstawie stałych cech dysmorfii twarzy.
  • "zespół Chediaka-Higashiego" jest rzadkim zaburzeniem o podłożu genetycznym, kojarzonym głównie z problemami immunologicznymi i hematologicznymi; opis w pytaniu dotyczy typowych cech twarzy, a nie infekcji czy cech laboratoryjnych.
  • "zespół Aspergera" (historyczne określenie w obrębie spektrum autyzmu) dotyczy przede wszystkim profilu komunikacji i zachowania; sam opis wyglądu twarzy nie stanowi typowej podstawy rozpoznania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści dominują konkretne cechy dysmorfii twarzy oraz elementy sugerujące wpływ czynników w ciąży, szukaj odpowiedzi związanej z wadami wrodzonymi/teratogennymi, a nie wyłącznie z zaburzeniami zachowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Alkoholowy zespół płodowy to zespół skutków prenatalnej ekspozycji na alkohol. Obejmuje typowe cechy dysmorfii twarzy, możliwe zaburzenia wzrastania oraz trudności w rozwoju i funkcjonowaniu poznawczym. W opiece ważne jest wczesne zauważanie trudności i kierowanie do specjalistów.
Najczęściej wskazuje się na zestaw cech dysmorfii, m.in. krótką szparę powiekową, wygładzoną rynienkę nosowo‑wargową oraz nieprawidłowości w obrębie części środkowej twarzy. W pytaniach testowych liczy się rozpoznanie całego wzorca cech, a nie pojedynczego objawu.
FAS wiąże się z uszkodzeniem rozwoju na skutek działania alkoholu w życiu płodowym i może dawać cechy dysmorfii twarzy. Spektrum autyzmu opisuje głównie trudności w komunikacji i zachowaniu, bez charakterystycznego zestawu wad twarzoczaszki. Objawy mogą się nakładać, ale przyczyna i obraz kliniczny są inne.
Nie jest to typowe. Zespół Tourette'a rozpoznaje się przede wszystkim na podstawie tików ruchowych i wokalnych oraz ich przebiegu w czasie. Pytania opisujące stałe cechy budowy twarzy i wady wrodzone zwykle dotyczą zespołów genetycznych lub teratogennych, a nie zaburzeń tikowych.
Wsparcie obejmuje przewidywalną rutynę, jasne komunikaty, dzielenie zadań na małe kroki, wzmacnianie pozytywnych zachowań oraz obserwację trudności w koncentracji i samoregulacji. Kluczowa jest współpraca z rodzicami i specjalistami oraz rzetelny opis obserwowanych trudności bez samodzielnego diagnozowania.
Mogą pojawiać się trudności w uczeniu się, pamięci roboczej, planowaniu, kontroli impulsów, rozumieniu konsekwencji i regulacji emocji. W środowisku opieki ważne jest dostosowanie wymagań, częste przypominanie zasad i stosowanie strategii wspierających samodzielność dziecka.
Gdy oprócz cech wyglądu pojawiają się wyraźne opóźnienia rozwojowe, problemy z mową, zachowaniem lub koncentracją, warto zachęcić do konsultacji pediatrycznej i psychologicznej. Opiekunka powinna przekazać konkretne obserwacje (co, kiedy, jak często), a nie gotowe rozpoznanie.
Jeżeli treść skupia się na cechach budowy (np. oczy, powieki, rynienka nosowo‑wargowa, szczęka) i wskazuje na stałe cechy somatyczne, to zwykle chodzi o zespół wad wrodzonych lub skutek teratogenu. Gdy dominują zachowania i komunikacja, częściej chodzi o zaburzenia neurorozwojowe.
Nie. Ryzyko zależy m.in. od ilości i częstości spożycia alkoholu, momentu w ciąży oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. Z perspektywy profilaktyki zaleca się całkowite unikanie alkoholu w ciąży, bo nie ma pewnego "bezpiecznego" poziomu dla rozwoju płodu.
Częsty błąd to wybór znanej jednostki (np. spektrum autyzmu lub Tourette) mimo że opis dotyczy dysmorfii twarzy. Drugi błąd to skupienie się na jednym objawie (np. opadające powieki) i pominięcie reszty cech. Najlepiej czytać opis jako "pakiet" charakterystycznych elementów.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Opis obejmuje typowy zestaw cech dysmorfii twarzy kojarzony z prenatalną ekspozycją na alkohol: krótka szpara powiekowa, fałdy nakątne, wygładzona rynienka nosowo‑wargowa oraz niedorozwój szczęki."

Źródła:

  • CDC (Centers for Disease Control and Prevention), "About Fetal Alcohol Spectrum Disorders (FASDs)" (opis cech i następstw), https://www.cdc.gov/fasd/about/index.html - dostęp 2026-02-27
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), "Fetal alcohol spectrum disorders" (opis objawów, w tym cech twarzy), https://medlineplus.gov/fetalalcoholspectrumdisorders.html - dostęp 2026-02-27
  • Orphanet, "Fetal alcohol syndrome" (charakterystyka kliniczna), https://www.orpha.net/ - strona choroby "Fetal alcohol syndrome" - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z pediatrii i rozwoju dziecka (rozdziały o wadach wrodzonych i dysmorfii)
  • Materiały edukacyjne o wpływie alkoholu na płód przygotowane przez instytucje zdrowia publicznego
  • Opracowania o wczesnym wspomaganiu rozwoju oraz pracy z dziećmi z trudnościami neurorozwojowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego