KWALIFIKACJA GIW7 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 18.
Eksploatację na bloki mocno spękane i zalegające w formie żyłowej złoża należy prowadzić stosując
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mocne spękanie oraz forma żyłowa sprzyjają pozyskiwaniu materiału w postaci większych brył przez wykorzystanie istniejących powierzchni nieciągłości. Dlatego właściwe jest bezpośrednie wyciąganie bloków ze ściany, a nie metody powodujące dodatkowe rozdrobnienie (cięcie/strzelanie) lub wymagające aktywnego rozszczepiania (klinowanie).

Pełne wyjaśnienie:

W eksploatacji złóż występujących w formie żyłowej istotna jest geometria złoża (wąskie, wydłużone partie) oraz stan spękań górotworu. Gdy złoże jest mocno spękane, w masywie istnieje wiele naturalnych płaszczyzn osłabienia. W praktyce oznacza to, że materiał może odrywać się i być pozyskiwany w postaci bloków/brył bez konieczności intensywnego urabiania.

Bezpośrednie wyciąganie bloków ze ściany wykorzystuje naturalne spękania: operator dobiera sposób podważenia, uchwycenia i wyciągnięcia bryły tak, aby ograniczyć jej dodatkowe uszkodzenia. Jest to korzystne zwłaszcza wtedy, gdy celem jest zachowanie większych fragmentów (np. eksploatacja blokowa), a nie maksymalne rozdrobnienie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tych warunkach?

  • Klinowanie mechaniczne polega na aktywnym rozszczepianiu/oddzielaniu materiału. Przy bardzo silnym spękaniu może być zbędne lub prowadzić do niekontrolowanego rozpadu i strat jakościowych, bo masyw i tak rozpada się wzdłuż licznych spękań.
  • Urabianie z zastosowaniem maszyn tnących jest typowe, gdy trzeba wytworzyć nowe powierzchnie odcięcia (np. przy słabszym spękaniu lub gdy wymagane są gładkie cięcia). W mocno spękanym złożu żyłowym często nie jest to metoda pierwszego wyboru, bo istnieją już naturalne płaszczyzny podziału.
  • Technika strzelnicza wprowadza oddziaływania dynamiczne i zwykle zwiększa stopień rozdrobnienia oraz ryzyko powstawania dodatkowych spękań. To jest niekorzystne, gdy celem jest pozyskanie bloków/brył i wykorzystanie naturalnych spękań, a nie intensywne kruszenie.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy zadanie dotyczy pozyskiwania bloków (zachowanie brył) czy typowego urabiania urobku (rozdrabnianie). Mocne spękanie zwykle oznacza, że warto wykorzystać istniejące nieciągłości, zamiast generować nowe przez strzelanie lub cięcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mocne spękanie oznacza, że w górotworze występuje dużo naturalnych pęknięć i nieciągłości. Takie spękania osłabiają masyw i często wyznaczają naturalne powierzchnie podziału, co wpływa na dobór metody eksploatacji (łatwiej odrywać bryły, ale trudniej uzyskać duże, nieuszkodzone bloki).
Złoże żyłowe to złoże o wydłużonym kształcie, zwykle wąskie i ciągłe w określonym kierunku, często przecinające skały otaczające. Taka geometria wymusza specyficzne prowadzenie robót (kierunek postępu ściany, selektywne wybieranie) i wpływa na opłacalność metod urabiania.
Silne spękanie tworzy naturalne płaszczyzny, wzdłuż których skała łatwiej się oddziela. Zamiast dodatkowo rozdrabniać materiał, można wykorzystać istniejące nieciągłości i pozyskiwać bryły/bloki przez ich odrywanie i wyciąganie. To zwykle ogranicza zbędne kruszenie oraz straty jakościowe.
Nie. Technika strzelnicza jest skuteczna do rozluźniania i urabiania, ale w zależności od celu może być niekorzystna. Gdy priorytetem jest pozyskanie większych brył lub ograniczenie dodatkowych spękań, strzelanie może zwiększyć rozdrobnienie i pogorszyć jakość materiału. Dobór metody zależy od geologii i wymagań produktu.
Eksploatacja blokowa koncentruje się na pozyskaniu większych brył o możliwie dobrej jakości (np. do dalszej obróbki), więc ogranicza metody powodujące silne rozkruszenie. Zwykłe urabianie urobku dąży do efektywnego odspojenia i rozdrobnienia materiału do transportu/przeróbki. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe są słowa "bloki" i "spękane".
Maszyny tnące stosuje się wtedy, gdy potrzebne jest kontrolowane odcinanie materiału i wytworzenie nowych powierzchni oddzielenia, np. w złożach o mniejszym spękaniu lub gdy ważna jest jakość i precyzja odcięcia. W mocno spękanym masywie naturalne pęknięcia mogą ograniczać sens cięcia i utrudniać uzyskanie dużych, stabilnych bloków.
Najczęstsze błędy to: wybór "strzelania" z przyzwyczajenia, ignorowanie słowa "bloki", utożsamianie mocnego spękania z koniecznością dalszego rozluźniania oraz brak analizy, czy celem jest rozdrobnienie czy zachowanie brył. Pomaga zasada: im bardziej zależy na blokach, tym ostrożniej z metodami dynamicznymi.
Klinowanie mechaniczne wprowadza dodatkowe wymuszone rozszczepianie. Przy mocno spękanym złożu materiał ma już wiele płaszczyzn osłabienia, więc klinowanie może być zbędne albo prowadzić do niekontrolowanego rozpadu na mniejsze fragmenty. Jeśli celem jest wykorzystanie naturalnych spękań, bardziej pasuje pozyskanie przez odrywanie i wyciąganie.
W praktyce ocenia się m.in. liczbę i orientację spękań, ich rozstaw, ciągłość oraz wpływ na stabilność ściany i jakość pozyskiwanych brył. Informacje pochodzą z obserwacji geologicznych, dokumentacji złoża i doświadczeń z wcześniejszych robót. Na tej podstawie dobiera się metodę, która da wymagany produkt przy akceptowalnym ryzyku i kosztach.
Ucz się przez schemat decyzyjny: (1) cel produkcji (bloki czy urobek), (2) budowa złoża (żyłowe/pokładowe), (3) spękanie i zwięzłość, (4) ograniczenia BHP i techniczne, (5) dostępne maszyny. W testach często wystarczy poprawnie powiązać "mocno spękane + bloki" z metodami wykorzystującymi naturalne nieciągłości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że mocne spękanie oraz forma żyłowa sprzyjają pozyskiwaniu materiału w postaci większych brył przez wykorzystanie istniejących powierzchni nieciągłości.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii górnictwa odkrywkowego (działy: urabianie, systemy eksploatacji, dobór metod)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące eksploatacji złóż blokowych i budowy geologicznej złóż
  • Instrukcje technologiczne zakładów odkrywkowych (wewnętrzne), opisujące dobór metody w zależności od spękań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego