KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 30.
Elektrośmieci nie powinny być wyrzucane do lasu, parku czy z innymi odpadami z uwagi na to, że mogą zawierać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Elektrośmieci mogą zawierać metale i pierwiastki toksyczne, m.in. rtęć, ołów i kadm, a także związki z chromem i bromem (np. z elementów elektronicznych i tworzyw). Po porzuceniu mogą przenikać do gleby i wód, stwarzając ryzyko dla ludzi i ekosystemów.

Pełne wyjaśnienie:

Elektrośmieci (ZSEE) to odpady, które często zawierają elementy metalowe, elektroniczne i tworzywa z dodatkami chemicznymi. W wielu urządzeniach spotyka się pierwiastki o udokumentowanej toksyczności środowiskowej, takie jak rtęć, ołów i kadm. Mogą one występować w różnych komponentach (np. starsze rozwiązania w elektronice, elementy lutowane, niektóre typy źródeł światła), a po uszkodzeniu lub degradacji odpadu przedostawać się do środowiska.

Odpowiedź "rtęć, ołów, kadm, brom, chrom." jest właściwa, bo wskazuje typowe dla elektroodpadów składniki, które są traktowane jako problemowe z perspektywy ochrony środowiska: metale ciężkie i pierwiastki mogące powodować skażenie oraz efekty toksyczne. W praktyce zagrożenie polega na tym, że porzucony sprzęt ulega korozji, pękaniu i rozdrabnianiu, a zanieczyszczenia mogą być wymywane przez wodę opadową, transportowane do wód powierzchniowych/podziemnych i akumulować się w łańcuchu pokarmowym.

Zestaw "azot, fosfor, potas, wapń, cynk." jest mylący, ponieważ kojarzy się raczej ze składnikami nawozów i chemii rolniczej; nie jest to typowy "powód", dla którego elektroodpady stanowią odpad niebezpieczny w kontekście porzucania w lesie czy parku.

Zestawy z wieloma związkami organicznymi (np. benzen, toluen, styren) albo grupami związków (fenole, krezole, ftalany) mogą być niebezpieczne, ale nie są najtrafniejszym uogólnieniem dla elektrośmieci jako kategorii. Pytanie dotyczy ogólnego uzasadnienia, a w tym kontekście najbardziej typowe i rozpoznawalne są metale/pierwiastki toksyczne związane z komponentami sprzętu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pojawia się temat ZSEE, szukaj w odpowiedziach metali ciężkich i substancji typowo kojarzonych z elektroniką, a nie zestawów charakterystycznych dla paliw/rozpuszczalników lub nawożenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Elektrośmieci (ZSEE) to zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny. Są groźne, bo mogą zawierać substancje niebezpieczne (np. metale ciężkie) oraz komponenty, które po rozkładzie w środowisku mogą zanieczyszczać glebę i wody. Dlatego wymagają selektywnej zbiórki i profesjonalnego przetwarzania.
Rtęć, ołów i kadm są toksyczne i mogą działać szkodliwie już w małych dawkach, a część z nich ulega bioakumulacji. Gdy elektroodpady są porzucone lub rozdrabniane poza instalacją, pierwiastki te mogą przedostawać się do gleby i wód, a potem do organizmów żywych.
W zależności od typu i wieku urządzenia metale ciężkie mogą występować w elementach elektronicznych, połączeniach i powłokach, a także w niektórych źródłach światła. Na egzaminie liczy się ogólna zasada: elektronika i jej komponenty często zawierają pierwiastki problemowe środowiskowo.
Nie, ponieważ ZSEE powinno trafiać do selektywnej zbiórki (np. punktów zbierania, PSZOK, sklepów przy wymianie sprzętu). W odpadach zmieszanych sprzęt może zostać uszkodzony i rozproszony, co zwiększa ryzyko uwolnienia substancji niebezpiecznych oraz utrudnia odzysk cennych surowców.
Najczęściej do PSZOK, do punktów zbierania elektroodpadów lub do sklepu w ramach oddania przy zakupie nowego urządzenia (zależnie od zasad). W kontekście ochrony środowiska ważne jest, aby sprzęt trafił do legalnego systemu zbiórki, a nie na dzikie wysypisko.
Porzucony sprzęt ulega degradacji (korozji, pękaniu, kruszeniu). Deszcz i wody roztopowe mogą wymywać zanieczyszczenia do gleby, a dalej do wód podziemnych i powierzchniowych. Skutkiem mogą być lokalne ogniska skażenia oraz zagrożenie dla zwierząt i ludzi.
W praktyce terenowej patrzy się na źródło i typ odpadu: elektronika, baterie, świetlówki, chemikalia i pojemniki po nich traktuje się jako potencjalnie niebezpieczne. Jeśli nie masz pewności, przyjmij podejście ostrożnościowe: zabezpiecz miejsce, ogranicz kontakt i zgłoś do właściwego systemu zbiórki.
Pierwiastki NPK kojarzą się z nawozami i żywieniem roślin, a nie z typowymi składnikami elektroodpadów uzasadniającymi zakaz porzucania. W pytaniach o ZSEE zwykle chodzi o metale ciężkie i inne problemowe składniki elektroniki, które mogą zanieczyszczać środowisko.
Tak, w sprzęcie mogą występować różne tworzywa i dodatki, a w niektórych przypadkach także substancje problemowe. Jednak w ujęciu egzaminacyjnym najbardziej klasyczne i jednoznaczne zagrożenie to metale/pierwiastki toksyczne, które po uwolnieniu mogą długo utrzymywać się w środowisku.
Ucz się poprzez skojarzenia: ZSEE → selektywna zbiórka → odzysk surowców → ryzyko metali ciężkich. Przećwicz rozpoznawanie typowych substancji (rtęć, ołów, kadm, chrom) i skutków środowiskowych (skażenie gleby i wód). Pomaga też analiza przykładowych zadań i testów branżowych.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że elektrośmieci mogą zawierać metale i pierwiastki toksyczne, m.in. rtęć, ołów i kadm, a także związki z chromem i bromem (np. z elementów elektronicznych i tworzyw).

Źródła:

  • Directive 2011/65/EU of the European Parliament and of the Council of 8 June 2011 on the restriction of the use of certain hazardous substances in electrical and electronic equipment (RoHS), Annex II (restricted substances) - https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2011/65/oj (dostęp: 2026-03-01)
  • Directive 2012/19/EU of the European Parliament and of the Council of 4 July 2012 on waste electrical and electronic equipment (WEEE), ogólny opis kategorii ZSEE i celów zbiórki - https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2012/19/oj (dostęp: 2026-03-01)
  • European Environment Agency (EEA), tematyka e-waste / WEEE i oddziaływania na środowisko (przegląd informacyjny) - https://www.eea.europa.eu/themes/waste/waste-management/e-waste (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o ZSEE publikowane przez instytucje ochrony środowiska (poradniki dla mieszkańców i szkół)
  • Opracowania o toksyczności metali ciężkich w środowisku (podręczniki toksykologii środowiskowej)
  • Dokumenty/strony informacyjne dotyczące dyrektyw WEEE i RoHS (zakres substancji ograniczanych i uzasadnienie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego