Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2014



PYTANIE NR 27.
Element przedstawiony na zdjęciu to
Ilustracja przedstawia sprzęgło kłowe, które jest elementem mechanicznym używanym do łączenia dwóch wałów w celu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło kłowe rozpoznaje się po dwóch współpracujących piastach z występami ("kłami"), które zazębiają się i przenoszą moment obrotowy.
Łożyska mają bieżnie i elementy toczne albo panewkę ślizgową, a wentylator ma wyraźne łopatki – to inne cechy konstrukcyjne.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło kłowe to element łączący dwa wały (np. silnika i maszyny roboczej) w celu przeniesienia momentu obrotowego. Jego charakterystyczną cechą są kły (występy) na dwóch częściach sprzęgła, które podczas pracy zazębiają się. W wielu rozwiązaniach między kłami może znajdować się element pośredni (np. wkładka), ale kluczowym wyróżnikiem pozostaje obecność współpracujących występów służących do przeniesienia momentu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Łożysko toczne rozpoznaje się po bieżniach (pierścień wewnętrzny i zewnętrzny) oraz elementach tocznych (kulki/wałeczki/igiełki) i koszyku. Jego zadaniem jest prowadzenie wału i zmniejszanie tarcia w ruchu obrotowym, a nie bezpośrednie łączenie dwóch wałów do przenoszenia momentu.
  • Łożysko ślizgowe ma postać panewki/tulei ślizgowej (powierzchnie ślizgowe), często z kanałami smarowymi. Nie posiada kłów ani dwóch części zazębiających się jak w sprzęgle; pełni funkcję podparcia wału.
  • Wentylator ma wyraźne łopatki (wirnik), których celem jest wymuszanie przepływu powietrza. Nawet jeśli piasta wentylatora jest metalowa, obecność łopatek jest cechą dominującą – w sprzęgle kłowym zamiast łopatek występują kły przenoszące moment.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie opiera się na zdjęciu, szukaj jednej–dwóch cech krytycznych: dla sprzęgła kłowego będą to kły i dwie współpracujące piasty; dla łożysk – bieżnie/elementy toczne albo panewka; dla wentylatora – łopatki. Takie "cechy rozstrzygające" pozwalają uniknąć zgadywania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest sprzęgło kłowe i do czego służy?
Sprzęgło kłowe to sprzęgło mechaniczne łączące dwa wały, aby przenosić moment obrotowy. Charakterystyczne są współpracujące "kły" (występy) na dwóch piastach. Stosuje się je m.in. w prostych napędach, gdzie liczy się pewne przeniesienie napędu.
Jak rozpoznać sprzęgło kłowe na zdjęciu na egzaminie?
Szukaj dwóch piast i występów w kształcie kłów, które mogą się zazębiać. Sprzęgło zwykle wygląda jak element łączący dwa końce wałów. Gdy widzisz kły zamiast bieżni łożysk lub łopatek wentylatora, najczęściej chodzi o sprzęgło kłowe.
Dlaczego łożysko toczne to nie to samo co sprzęgło?
Łożysko toczne służy do podparcia i prowadzenia wału oraz zmniejszania tarcia dzięki kulkom/wałeczkom. Sprzęgło służy do połączenia dwóch wałów i przenoszenia momentu. Inna jest więc funkcja i budowa: łożysko ma bieżnie i elementy toczne, a sprzęgło ma elementy łączące.
Co odróżnia łożysko ślizgowe od łożyska tocznego?
W łożysku ślizgowym ruch odbywa się po powierzchniach ślizgowych (panewka/tuleja), zwykle ze smarowaniem. W łożysku tocznym tarcie jest zmniejszane przez elementy toczne (kulki/wałeczki) między bieżniami. Na zdjęciu łożysko toczne często ma widoczne pierścienie, a ślizgowe przypomina tuleję.
Jakie są typowe zadania sprzęgieł w układzie napędowym?
Sprzęgła przenoszą moment obrotowy między wałami, mogą też ułatwiać montaż, kompensować niewielką niewspółosiowość i ograniczać skutki drgań. W praktyce elektromechanik spotyka sprzęgła między silnikiem a przekładnią, pompą, wentylatorem lub inną maszyną roboczą.
Czy sprzęgło kłowe może pracować z luzem i dlaczego to ważne?
Tak, w zależności od konstrukcji może występować pewien luz kątowy, który objawia się stukami przy zmianach obciążenia. Na serwisie warto sprawdzać zużycie kłów i pasowanie elementów, bo nadmierny luz pogarsza kulturę pracy napędu i może przyspieszać uszkodzenia innych części.
Kiedy częściej wybiera się sprzęgło zamiast sztywnego połączenia wałów?
Sprzęgło wybiera się, gdy potrzebujesz rozłącznego połączenia, łatwiejszego montażu albo pewnej tolerancji na błędy ustawienia. Sztywne połączenie wymaga bardzo dobrej współosiowości. W napędach maszynowych sprzęgła są standardem, bo ułatwiają serwis i ograniczają skutki niewielkich odchyłek.
Jak odróżnić wentylator od elementu sprzęgła na fotografii?
Wentylator ma przede wszystkim łopatki (wirnik), których zadaniem jest tłoczenie powietrza. Sprzęgło nie ma łopatek; ma piasty i elementy łączące (np. kły). Jeśli na zdjęciu dominuje układ wielu łopatek, to typowo jest to wentylator, a nie sprzęgło.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach "element na zdjęciu"?
Najczęściej myli się elementy o podobnej "okrągłej" formie, nie szukając cech rozstrzygających (kły, bieżnie, elementy toczne, łopatki). Częsty jest też błąd zakotwiczenia: uczeń widzi jeden detal, zakłada odpowiedź i nie porównuje jej z pozostałymi opcjami.
Jak przygotować się do rozpoznawania elementów maszyn na egzaminie?
Ćwicz na zdjęciach i rysunkach: rozpoznawaj element po 2–3 cechach krytycznych oraz po funkcji. Zrób własną listę: sprzęgło (łączenie wałów), łożysko (podparcie i tarcie), wentylator (łopatki i przepływ). Pomaga też oglądanie części w warsztacie i katalogach producentów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Sprzęgło kłowe rozpoznaje się po dwóch współpracujących piastach z występami ("kłami"), które zazębiają się i przenoszą moment obrotowy."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło (mechanika)" – sekcje opisujące sprzęgła kłowe, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_(mechanika) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Łożysko toczne" – budowa i elementy, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Łożysko ślizgowe" – charakterystyka i budowa, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_%C5%9Blizgowe (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Katalogi i karty katalogowe sprzęgieł (opis budowy, rysunki poglądowe)
  • Podstawy konstrukcji maszyn – rozdział o sprzęgłach i łożyskach
  • Instrukcje serwisowe napędów (silnik–sprzęgło–przekładnia)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego