KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 16.
Etykieta roztworu kwasu azotowego(V) o stężeniu 6 mol/dm3 powinna zawierać nazwę odczynnika oraz
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Etykieta roztworu w laboratorium powinna umożliwiać jednoznaczną identyfikację i bezpieczne użycie.
Dlatego poza nazwą odczynnika podaje się stężenie, informacje o zagrożeniach (zwroty H) oraz datę sporządzenia. Dane typu masa, numer katalogowy czy wykaz zanieczyszczeń nie są typowym minimum etykiety roztworu roboczego.

Pełne wyjaśnienie:

Etykieta roztworu przygotowanego w laboratorium ma przede wszystkim zapewnić: (1) jednoznaczną identyfikację zawartości naczynia, (2) bezpieczne obchodzenie się z substancją oraz (3) możliwość śledzenia przygotowania roztworu w czasie.

Dlatego poprawny zestaw informacji to: stężenie (tu: 6 mol/dm3), zwroty zagrożeń H (komunikacja ryzyka i podstaw doboru środków ochrony) oraz data sporządzenia (kontrola aktualności roztworu i porządek w dokumentacji pracowni).

Odpowiedź zawierająca "masę, datę sporządzenia i numer katalogowy" jest niewłaściwa, bo masa nie opisuje jakości roztworu tak jak stężenie, a numer katalogowy ma znaczenie głównie w ewidencji magazynowej odczynników, nie jako kluczowy element etykiety roztworu roboczego.

Opcja "masę, stężenie i numer katalogowy" pomija informacje o zagrożeniach, które są istotne z punktu widocznej na naczyniu komunikacji BHP.

Opcja "stężenie, podmiot produkcyjny i wykaz zanieczyszczeń" miesza logikę etykiety producenta z etykietą roztworu przygotowanego lokalnie: w pracowni zwykle kluczowe są dane o stężeniu, zagrożeniach i dacie, a nie producent roztworu czy lista zanieczyszczeń.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy roztworu o podanym stężeniu, najczęściej właśnie stężenie jest niezbędnym elementem etykiety – bez niego roztwór może zostać użyty błędnie w analizie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Etykieta powinna pozwalać rozpoznać roztwór i pracować z nim bezpiecznie: nazwa odczynnika, stężenie, informacja o zagrożeniach (np. zwroty H) oraz data sporządzenia. Dodatkowe dane można dopisać, ale nie zastępują one informacji BHP i identyfikacyjnych.
Stężenie opisuje "moc" roztworu i jest kluczowe w analizie (miareczkowanie, przygotowanie próbek). Masa naczynia lub zawartości nie informuje, jak rozcieńczony jest roztwór. Dlatego na etykiecie roztworów roboczych priorytetem jest stężenie.
Zwroty H to ujednolicone komunikaty o rodzaju zagrożenia, np. działanie żrące, toksyczność czy utlenianie. Na etykiecie pomagają szybko ocenić ryzyko, dobrać rękawice/okulary i sposób postępowania. W praktyce ograniczają pomyłki i wypadki przy pracy.
Datę wpisuje się w chwili przygotowania roztworu. Ułatwia to kontrolę przydatności (czy roztwór nie jest zbyt stary), porządek w pracowni i odtwarzalność wyników. W razie wątpliwości wiadomo, kiedy roztwór wykonano i kto mógł go przygotować.
Zwykle nie jest to informacja kluczowa na etykiecie roztworu sporządzonego w laboratorium. Numer katalogowy przydaje się w magazynie odczynników i przy zamówieniach, ale dla bezpiecznego użycia na stanowisku ważniejsze są: nazwa, stężenie, zagrożenia i data.
Najczęściej brakuje stężenia (jest tylko nazwa "HNO3"), brakuje informacji o zagrożeniach, albo nie ma daty przygotowania. Częsty błąd to też stosowanie skrótów niezrozumiałych dla innych. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy etykieta umożliwia bezpieczne użycie przez każdą osobę.
Kwas azotowy(V) to HNO3. Liczba w nawiasie wskazuje stopień utlenienia azotu w związku (V). Taki zapis pomaga odróżniać związki o podobnych nazwach i jest spotykany w nomenklaturze szkolnej. W praktyce laboratoryjnej często używa się też zapisu HNO3.
Najpewniejszym źródłem jest karta charakterystyki (SDS) oraz oznakowanie opakowania. Z SDS dowiesz się o klasyfikacji zagrożeń, środkach ochrony, pierwszej pomocy i postępowaniu w razie wycieku. Na etykiecie roztworu warto przenieść kluczowe informacje ostrzegawcze.
W typowej pracy szkolnej i w wielu laboratoriach roboczych nie wpisuje się pełnego wykazu zanieczyszczeń na etykiecie naczynia. To informacja specjalistyczna, ważniejsza w specyfikacjach jakości lub dokumentacji dostawcy. Na etykiecie roztworu kluczowe są dane do identyfikacji i BHP.
Ucz się schematu "identyfikacja + bezpieczeństwo + śledzenie": nazwa, stężenie/postać, zagrożenia (np. zwroty H/piktogramy) i data przygotowania. Ćwicz na przykładach: roztwory kwasów i zasad, rozpuszczalniki, wzorce. Sprawdzaj w SDS, co jest kluczowe dla BHP.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dane typu masa, numer katalogowy czy wykaz zanieczyszczeń nie są typowym minimum etykiety roztworu roboczego.

Źródła:

  • Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady (CLP) w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32008R1272 (dostęp 2026-03-05)
  • Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (REACH), załącznik II (wymagania dotyczące kart charakterystyki), EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32006R1907 (dostęp 2026-03-05)
  • ECHA (European Chemicals Agency), Guidance on CLP (oznaczanie/etykietowanie i komunikacja zagrożeń), strona tematyczna: https://echa.europa.eu/regulations/clp (dostęp 2026-03-05)

Materiały:

  • Instrukcje BHP i procedury etykietowania w pracowni chemicznej (szkolne/zakładowe)
  • Karty charakterystyki (SDS) dla kwasu azotowego(V) i roztworów roboczych
  • Materiały ECHA dotyczące oznakowania i pakowania substancji i mieszanin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego