KWALIFIKACJA MOD3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 30.
Fartuch lekarski z bawełnianego perkalu należy prasować w temperaturze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Perkal to tkanina bawełniana, która zwykle dobrze znosi wysoką temperaturę prasowania. Dlatego właściwym wyborem jest 200°C z użyciem pary, co ułatwia rozprostowanie zagnieceń i poprawia efekt wykończenia. Niższe temperatury częściej dotyczą tkanin delikatnych lub syntetycznych.

Pełne wyjaśnienie:

Perkal jest tkaniną bawełnianą (włókno naturalne), zwykle o gęstym splocie płóciennym, stosowaną m.in. w odzieży roboczej i medycznej. Bawełna jest relatywnie odporna na działanie temperatury w porównaniu z wieloma włóknami chemicznymi, dlatego w praktyce technologicznej prasuje się ją w wyższym zakresie temperatur.

Odpowiedź "200°C z użyciem pary." jest uzasadniona tym, że:

  • wysoka temperatura jest typowa dla tkanin bawełnianych i pozwala skutecznie usuwać zagniecenia,
  • para zmiękcza włókna i ułatwia rozprostowanie materiału, co zmniejsza ryzyko długiego "przytrzymywania" żelazka w jednym miejscu,
  • przy wykańczaniu fartuchów (np. kołnierz, listwy, rękawy) potrzebny jest wyraźny, równy zapras.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo typowo odnoszą się do innych grup materiałów albo dają gorszy efekt technologiczny:

  • "180°C z użyciem pary." – może być stosowane przy części tkanin mieszankowych lub gdy istnieje ryzyko wybłyszczeń, ale jako ogólna zasada dla bawełnianego perkalu bywa zbyt niskie i może nie usuwać trudniejszych zagnieceń.
  • "150°C bez użycia pary." – poziom często kojarzony z delikatniejszymi włóknami lub syntetykami; brak pary dodatkowo utrudnia wygładzenie bawełny, przez co efekt końcowy bywa słabszy.
  • "110°C bez użycia pary." – to zakres właściwy raczej dla bardzo wrażliwych materiałów; dla bawełny będzie zwykle nieskuteczny (prasowanie "po wierzchu" bez realnego rozprostowania).

W praktyce warto pamiętać, że ostateczne parametry powinny uwzględniać także wykończenie tkaniny, kolor (ryzyko wybłyszczeń), stopień wilgotności oraz zalecenia producenta. Jednak przy wskazaniu "bawełniany perkal" wybór wysokiej temperatury i pary jest najbardziej typowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Perkal to rodzaj tkaniny bawełnianej, najczęściej o gęstym splocie płóciennym. "Bawełna" oznacza włókno, a "perkal" opisuje konkretną tkaninę z tego włókna. W praktyce perkal bywa bardziej zwarty i "trzyma formę", co wpływa na sposób prasowania i zaprasowywania.
Dobór temperatury opiera się na rodzaju włókna: bawełna zwykle toleruje wyższe temperatury niż syntetyki. Najbezpieczniej zacząć od niższej nastawy i stopniowo ją zwiększać, obserwując efekt. Gdy tkanina jest bawełniana i mocno pognieciona, często pomaga wyższa temperatura oraz para.
Para wodna pomaga rozluźnić zagniecenia i szybciej wygładzić tkaninę. Dzięki temu nie trzeba długo dociskać żelazka, co ogranicza ryzyko wybłyszczeń. W wykańczaniu odzieży (np. fartuchów) para ułatwia też uzyskanie równego, estetycznego zaprasu.
Można, ale zwykle jest to mniej skuteczne. Bawełna łatwo się gniecie i bez pary częściej wymaga wielokrotnego przeprasowania tego samego miejsca. Jeżeli nie ma pary, pomaga użycie wilgotnej ściereczki lub prasowanie lekko wilgotnego wyrobu, ale trzeba uważać na wybłyszczenia i przypalenia.
Zbyt niska temperatura może nie usunąć zagnieceń i pozostawić "falowanie" lub odgniecenia szwów. W efekcie wyrób wygląda na niewykończony, a krawędzie, kołnierz czy listwy nie będą miały wyraźnego zaprasu. To typowy błąd w pracach wykończeniowych w krawiectwie.
Zbyt wysoka temperatura może powodować przypalenie, żółknięcie lub wybłyszczenia (szczególnie na szwach i zagięciach). Ryzyko rośnie, gdy prasuje się "na sucho" i zbyt długo trzyma żelazko w jednym miejscu. Dlatego w praktyce robi się próbę na skrawku i prasuje się płynnie, nie zatrzymując żelazka.
Niższej temperatury zwykle wymagają włókna syntetyczne i niektóre mieszanki. W praktyce wskazówką jest też zachowanie tkaniny: szybkie wybłyszczenie, "topienie" włókien lub odkształcenia to sygnał, że temperatura jest za wysoka. Najpewniejsza metoda to sprawdzenie wszywki konserwacyjnej i wykonanie próby.
Informacji szuka się na metce/wszywce konserwacyjnej z symbolami pielęgnacji. W warunkach pracowni krawieckiej dane mogą być też w dokumentacji technologicznej lub karcie wyrobu. Jeśli metki brak (np. prototyp), parametry dobiera się wg rodzaju włókna i wykonuje próbę na zapasie materiału.
Pomaga prasowanie przez ściereczkę (bawełnianą) oraz użycie pary zamiast nadmiernego docisku. Dobrą praktyką jest też prasowanie "od lewej strony" w newralgicznych miejscach i stosowanie poduszki krawieckiej do elementów profilowanych. Wybłyszczenia pojawiają się często przy zbyt mocnym docisku i zbyt suchej, gorącej stopie.
Warto nauczyć się mapowania: włókno → typowa temperatura → para. Ćwicz rozpoznawanie materiałów (bawełna, wełna, jedwab, syntetyki) i typowych skutków błędów (wybłyszczenie, przypalenie, brak efektu). Pomaga też praca na próbkach tkanin i analizowanie metek konserwacyjnych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że perkal to tkanina bawełniana, która zwykle dobrze znosi wysoką temperaturę prasowania.

Źródła:

  • PN-EN ISO 3758:2012, "Tekstylia — Kod konserwacji wyrobów włókienniczych za pomocą symboli" (norma dotycząca oznaczeń konserwacji, w tym prasowania)
  • ISO 3758:2012, Textiles — Care labelling code using symbols (care symbols for ironing temperature categories)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi żelazek i stołów prasowalniczych (tabele temperatur dla tkanin)
  • Materiały dydaktyczne z materiałoznawstwa włókienniczego (bawełna, sploty, wykończenia)
  • Zestawienia symboli konserwacji odzieży (prasowanie, pranie, suszenie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego