KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 39.
Firmie drogowej zlecono usunięcie warstwy ziemi urodzajnej (humusu) o grubości 25 cm. Korzystając z danych zawartych w tabeli, oblicz ilość maszynogodzin potrzebnych do usunięcia humusu z działki o wymiarach 20 m x 10 m.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi nakładów pracy na usunięcie warstwy ziemi urodzajnej (humusu) o grubości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz pole: 20 m × 10 m = 200 m², więc współczynnik z tabeli "na 100 m²" wynosi 200/100 = 2. Dla 25 cm: część bazowa "do 15 cm" to 0,25 m-g, a pozostałe 10 cm to 2 dodatki po 5 cm: 2 × 0,08 m-g. Razem na 100 m²: 0,25 + 0,16 = 0,41 m-g, a na 200 m²: 0,41 × 2 = 0,82 m-g.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć nakład pracy sprzętu w jednostce maszynogodzina (m-g) dla usunięcia warstwy humusu. Dane pochodzą z tabeli KNR, w której nakłady są podane na 100 m² oraz rozbite na: wartość bazową (dla warstwy "do 15 cm") i dodatek za każde dalsze 5 cm.

1) Powierzchnia działki
To prostokąt 20 m × 10 m, więc pole wynosi 200 m².

2) Przeliczenie z 100 m²
Skoro tabela podaje nakład na 100 m², a mamy 200 m², stosujemy współczynnik:
200 m² / 100 m² = 2.
Oznacza to, że wynik z tabeli dla 100 m² trzeba podwoić.

3) Ustalenie grubości i liczby dodatków
Grubość humusu to 25 cm. Tabela ma kolumnę bazową "do 15 cm", więc rozbijamy grubość na:

  • 15 cm – część bazowa
  • 10 cm – część ponad 15 cm
Te 10 cm to dwa odcinki po 5 cm, a ponieważ dodatek jest "za każde dalsze 5 cm", naliczamy go 2 razy.

4) Nakład na 100 m² (spycharka, m-g)
Z tabeli: 0,25 m-g (do 15 cm) oraz 0,08 m-g (dodatek za 5 cm). Zatem:
0,25 + 2 × 0,08 = 0,25 + 0,16 = 0,41 m-g na 100 m².

5) Nakład całkowity dla 200 m²
0,41 × 2 = 0,82 m-g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,41 m-g – odpowiada nakładowi policzonemu poprawnie, ale tylko na 100 m²; pominięto przeliczenie na 200 m².
  • 0,80 m-g – to typowy skutek błędnego zaokrąglania lub mieszania wartości bez ścisłego zastosowania schematu: baza + (liczba dodatków × dodatek) × współczynnik powierzchni.
  • 0,40 m-g – wynik zbliżony do 0,41, ale nadal dotyczy w praktyce przeliczenia "na oko" albo pominięcia części danych; w zadaniach KNR liczy się dokładność zgodna z tabelą.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze ustal, czy pytanie dotyczy r-g (robocizna) czy m-g (sprzęt). Następnie policz współczynnik powierzchni i dopiero na końcu dodawaj/skaluj dodatki za grubość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz powierzchnię robót, potem wyznacz współczynnik powierzchnia/100 m². Nakład z KNR (m-g na 100 m²) pomnóż przez ten współczynnik. Jeśli tabela ma dodatki (np. za kolejne 5 cm), najpierw policz nakład na 100 m², a dopiero potem przelicz na całość.
Maszynogodzina (m-g) to jednostka nakładu pracy maszyny budowlanej, odpowiadająca jednej godzinie jej pracy. W KNR m-g opisuje czas potrzebny dla sprzętu (np. spycharki) na wykonanie określonej ilości robót w danych warunkach normowych.
Podanie nakładów na 100 m² upraszcza prezentację liczb (są czytelniejsze) i jest historycznie przyjętym standardem w katalogach KNR. W praktyce nie utrudnia to obliczeń: wystarczy użyć współczynnika powierzchnia/100 i przeskalować wartości.
Traktujesz 15 cm jako część bazową, a resztę jako nadwyżkę. Dla 25 cm nadwyżka wynosi 10 cm, czyli 2 odcinki po 5 cm. Dlatego dodatek z tabeli nalicza się dwa razy: nakład = baza + 2 × dodatek (na 100 m²).
Najczęściej pomija się jeden z dwóch kroków: (1) przeliczenie z 100 m² na rzeczywistą powierzchnię, albo (2) poprawne policzenie liczby dodatków za grubość (np. 10 cm mylone z jednym dodatkiem). Pomaga zapisanie działań w kolejności: baza + dodatki, potem × współczynnik powierzchni.
Pytanie dotyczy ilości maszynogodzin, więc korzysta się z wiersza tabeli odnoszącego się do pracy sprzętu (m-g), np. spycharki. Pozycje w r-g opisują nakład pracy ludzi i nie są właściwe, jeśli wprost pytają o czas pracy maszyny.
Powierzchnia wynosi 20 × 10 = 200 m². KNR podaje nakład na 100 m², więc liczysz współczynnik: 200/100 = 2. To informacja, ile razy trzeba "wziąć" normę z tabeli, aby objąć całą działkę.
0,41 m-g to poprawnie policzony nakład na 100 m² (baza + dodatki). Ponieważ działka ma 200 m², trzeba jeszcze zastosować przelicznik powierzchni. Dopiero po przemnożeniu przez 2 otrzymuje się nakład całkowity w m-g.
Spycharkę stosuje się przy robotach przygotowawczych i ziemnych, gdy trzeba szybko zdjąć warstwę urodzajną na większym obszarze (np. pod drogi, place, fundamenty). Humus zwykle odkłada się na pryzmy do późniejszego wykorzystania przy rekultywacji lub zieleni.
Zrób kontrolę logiczną: grubość 25 cm musi dać wynik większy niż sama baza "do 15 cm". Jeśli wyszło prawie tyle co baza, to dodatki są zaniżone. Policzenie nadwyżki (25−15=10) i podzielenie przez 5 daje liczbę dodatków: 10/5=2.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Oblicz pole: 20 m × 10 m = 200 m², więc współczynnik z tabeli "na 100 m²" wynosi 200/100 = 2."

Źródła:

  • KNR 2-01 Budowle i roboty ziemne, tablica 0126 "Usunięcie warstwy ziemi urodzajnej (humusu)", WACETOB (Katalog Nakładów Rzeczowych) – pozycje nakładów na 100 m² dla spycharki gąsienicowej
  • Słownik języka polskiego PWN: hasło "maszynogodzina" (definicja jednostki) – https://sjp.pwn.pl/szukaj/maszynogodzina.html (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • KNR 2-01 Budowle i roboty ziemne (tablice dotyczące robót ziemnych i humusowania)
  • Podręczniki do kosztorysowania robót budowlanych omawiające KNR i jednostki r-g/m-g
  • Zadania treningowe z przeliczania nakładów na 100 m² i z dodatkami za grubość warstwy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego