KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 36.
Które formy spędzania czasu wolnego powinna zaproponować opiekunka 40-letniej podopiecznej chorej na reumatoidalne zapalenie stawów w okresie przewlekłym choroby?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przewlekłym RZS warto proponować aktywności podtrzymujące sprawność bez przeciążania stawów: łagodne ćwiczenia ogólnokondycyjne oraz formy spokojne i społeczne (gry stolikowe, spotkania). Intensywne treningi wytrzymałościowe lub ciężka siłownia mogą nasilać ból i obrzęk.

Pełne wyjaśnienie:

W reumatoidalnym zapaleniu stawów w okresie przewlekłym celem opiekunki jest wspieranie możliwie dobrej sprawności, samodzielności i dobrostanu psychicznego, przy jednoczesnym ograniczaniu ryzyka przeciążeń i zaostrzeń bólu. Dlatego najlepsze są aktywności umiarkowane, regularne i dostosowane do aktualnych możliwości podopiecznej.

Odpowiedź "Ćwiczenia ogólnokondycyjne, gry stolikowe, spotkania ze znajomymi" jest właściwa, bo łączy trzy ważne obszary:

  • Ruch bez nadmiernego obciążenia (ćwiczenia ogólnokondycyjne) – wspiera wydolność, siłę i zakres ruchu, a przy odpowiedniej intensywności jest zwykle bezpieczniejszy dla stawów niż treningi nastawione na wytrzymałość lub duże obciążenia.
  • Aktywność poznawcza i manualna o małej intensywności (gry stolikowe) – daje rozrywkę, angażuje uwagę i pamięć, a jednocześnie nie wymaga długotrwałego, ciężkiego wysiłku.
  • Wsparcie społeczne (spotkania ze znajomymi) – zmniejsza poczucie izolacji, poprawia nastrój i motywację do dbania o siebie, co w chorobie przewlekłej ma realne znaczenie.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo zawierają elementy potencjalnie zbyt obciążające lub niedopasowane:

  • "Treningi wytrzymałościowe" mogą być zbyt intensywne i nasilać dolegliwości, jeśli nie są ściśle dostosowane i prowadzone w bezpiecznej formie.
  • "Zajęcia na siłowni" jako ogólne hasło bywa kojarzone z dużymi obciążeniami; bez doprecyzowania może oznaczać ćwiczenia nieodpowiednie dla bolesnych stawów.
  • "Klub seniora" nie jest naturalnie dopasowany do 40-letniej osoby i może nie odpowiadać jej potrzebom psychospołecznym.

W praktyce opiekunka powinna zachęcać do aktywności, ale też obserwować reakcję podopiecznej (ból, obrzęk, sztywność, zmęczenie) i w razie potrzeby modyfikować plan oraz konsultować go z personelem medycznym lub fizjoterapeutą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To długotrwała faza choroby, w której objawy (ból, sztywność, ograniczenie ruchu) utrzymują się lub nawracają. Celem opieki jest wspieranie codziennego funkcjonowania, zapobieganie spadkowi sprawności i dobór aktywności, które nie nasilają dolegliwości.
Zwykle lepsze są ćwiczenia o umiarkowanej intensywności i małym obciążeniu stawów, wykonywane regularnie. Ważne jest dostosowanie do bólu i zmęczenia oraz unikanie przeciążeń. W praktyce pomaga konsultacja z fizjoterapeutą i stopniowe zwiększanie aktywności.
Gry stolikowe angażują uwagę i pamięć, dają kontakt z innymi i są mniej obciążające fizycznie niż intensywny trening. Można je łatwo przerwać lub skrócić, gdy pojawi się ból czy zmęczenie. To także sposób na aktywizację w warunkach DPS.
Nie jako domyślna propozycja czasu wolnego. Intensywność musi być bardzo dobrze dopasowana do stanu stawów i ogólnej kondycji, bo przeciążenia mogą nasilać ból i sztywność. W opiece ważniejsza jest regularność i bezpieczeństwo niż "mocny trening".
Alarmujące bywa narastanie bólu, obrzęku, sztywności po aktywności, a także długie "dochodzenie do siebie" następnego dnia. Wtedy należy zmniejszyć intensywność, skrócić czas, zrobić przerwę lub zmienić rodzaj zajęć. W DPS warto zgłosić obserwacje personelowi.
Dobrym kierunkiem są spotkania ze znajomymi, udział w zajęciach grupowych, wspólne gry, rozmowy, wydarzenia kulturalne w placówce lub w środowisku, jeśli to możliwe. Kluczowe jest dopasowanie do wieku, zainteresowań i energii podopiecznej, bez przymusu.
Gdy pojawia się wyraźne zaostrzenie dolegliwości, silny ból, znaczne zmęczenie lub pogorszenie funkcji ręki/stawu. Odpoczynek nie oznacza całkowitej bierności, ale raczej zmianę na spokojniejsze formy, częstsze przerwy i obserwację objawów.
Warto wybierać czynności krótsze, z możliwością przerw, wymagające mniejszej siły chwytu i bez długiego powtarzania tych samych ruchów. Pomagają grubsze uchwyty, podkładki antypoślizgowe i ergonomiczne przybory. Jeśli pojawia się ból, aktywność trzeba zmodyfikować.
W zadaniu chodzi o 40-letnią podopieczną, więc nazwa miejsca sugerującego grupę wiekową może nie odpowiadać jej potrzebom i tożsamości. Lepsze są propozycje neutralne wiekowo: spotkania ze znajomymi, świetlica, zajęcia integracyjne w DPS, zależnie od preferencji.
Ucz się łączyć stan zdrowia podopiecznego z doborem aktywności: bezpieczeństwo, cel (sprawność, nastrój, relacje), realne możliwości i ryzyko przeciążenia. Pomaga robienie krótkich notatek: "co wspiera" i "czego unikać" dla typowych schorzeń przewlekłych.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "W przewlekłym RZS warto proponować aktywności podtrzymujące sprawność bez przeciążania stawów: łagodne ćwiczenia ogólnokondycyjne oraz formy spokojne i społeczne (gry stolikowe, spotkania)."

Źródła:

  • EULAR recommendations for physical activity in people with inflammatory arthritis and osteoarthritis, Annals of the Rheumatic Diseases, 2018 (artykuł/zalecenia) - https://ard.bmj.com/ (dostęp: 2026-02-28)
  • Arthritis Foundation – Exercise and Rheumatoid Arthritis (poradnik pacjenta) - https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/physical-activity (dostęp: 2026-02-28)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – Rheumatoid Arthritis: living with / exercise (informacje medyczne) - https://medlineplus.gov/rheumatoidarthritis.html (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o aktywności fizycznej w RZS (organizacje pacjenckie i serwisy medyczne)
  • Zalecenia towarzystw reumatologicznych dotyczące niefarmakologicznego postępowania w RZS
  • Podręczniki/opisy procedur aktywizacji w opiece długoterminowej (DPS)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego