KWALIFIKACJA LES2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 13.
Gatunkiem wrażliwym na mrozy, u którego może powstać tzw. listwa mrozowa, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Listwa mrozowa to charakterystyczne uszkodzenie pnia związane z działaniem niskich temperatur i różnic temperatur. W praktyce hodowlanej za gatunek wrażliwy na takie uszkodzenia uznaje się buk zwyczajny. Pozostałe wymienione gatunki rzadziej łączy się typowo z tym objawem.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania gatunku drzewa, u którego może wystąpić tzw. listwa mrozowa, czyli specyficzny typ uszkodzenia pnia powstający w warunkach silnego oddziaływania mrozu (często w połączeniu z dużymi wahaniami temperatury). W praktyce leśnej zjawisko to łączy się z gatunkami bardziej wrażliwymi na stres mrozowy oraz z określonymi warunkami stanowiskowymi i fazą rozwojową drzew.

Odpowiedź "buk zwyczajny" jest poprawna, ponieważ buk jest powszechnie opisywany w dydaktyce hodowlanej jako gatunek, u którego mogą pojawiać się charakterystyczne uszkodzenia mrozowe pnia, w tym listwy mrozowe. Wrażliwość ta wynika z cech biologicznych gatunku i reakcji tkanek na gwałtowne spadki temperatury oraz różnice temperatur między stronami pnia.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo w typowych ujęciach szkolnych nie są wskazywane jako klasyczne przykłady gatunków, dla których "listwa mrozowa" stanowi charakterystyczny i najczęściej przywoływany objaw:

  • "olsza czarna" bywa kojarzona raczej z warunkami siedliskowymi (wilgotnymi) i innymi problemami zdrowotnymi; wybór tej opcji często wynika z błędnego przeniesienia skojarzeń o "wrażliwości" na dowolny czynnik.
  • "sosna zwyczajna" jest gatunkiem bardzo częstym, dlatego bywa wybierana "na skróty", ale to skojarzenie jest heurystyczne (najbardziej znany gatunek ≠ właściwa odpowiedź).
  • "brzoza brodawkowata" może być mylona z gatunkiem "delikatnym", jednak w tym pytaniu sprawdzana jest konkretna para: nazwa uszkodzenia i typowy gatunek przywoływany w nauczaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: ucz się terminów uszkodzeń razem z najczęściej podawanymi przykładami gatunków i sytuacji terenowych. To ogranicza ryzyko pomylenia listwy mrozowej z innymi ranami pnia (np. pęknięciami mrozowymi czy uszkodzeniami od słońca).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Listwa mrozowa to rodzaj uszkodzenia pnia związanego z oddziaływaniem niskich temperatur i wahaniami temperatury. Objawia się jako podłużna zmiana/usztywnienie lub uszkodzenie wzdłuż pnia, będące skutkiem stresu mrozowego tkanek.
W ujęciu hodowlanym buk jest uznawany za gatunek, u którego stres mrozowy może łatwiej prowadzić do uszkodzeń tkanek pnia. Ryzyko rośnie przy dużych wahaniach temperatury i niekorzystnych warunkach lokalnych (np. odsłonięcie, ekspozycja).
W praktyce terenowej pęknięcie mrozowe kojarzy się z wyraźnym rozwarstwieniem lub szczeliną kory i drewna, natomiast listwa mrozowa częściej ma charakter podłużnej "smugi/żebra" uszkodzenia. Rozróżnienie wymaga oceny wyglądu rany i jej przebiegu.
Największe ryzyko pojawia się zimą oraz w okresach nagłych spadków temperatury, szczególnie gdy występują duże dobowe wahania. Znaczenie mają też warunki miejscowe: przewiewność, ekspozycja pnia, brak osłony oraz stan zdrowotny drzewa.
Ryzyko rośnie na stanowiskach bardziej odsłoniętych, narażonych na wiatr oraz gwałtowne zmiany temperatury. Istotne bywa także położenie (np. obniżenia terenu z zastojami mrozowymi) i ekspozycja pnia na nagrzewanie oraz późniejsze wychładzanie.
Tak, uszkodzenia mrozowe mogą dotyczyć wielu gatunków, ale pytanie egzaminacyjne dotyczy typowego skojarzenia "listwy mrozowej" z gatunkiem szczególnie wskazywanym w dydaktyce. Dlatego sama możliwość wystąpienia mrozu nie czyni odpowiedzi poprawną.
Najczęstsze pomyłki to: wybór "najpopularniejszego" gatunku zamiast tego typowo kojarzonego z danym objawem, mylenie nazw podobnych zjawisk (listwa vs pęknięcie), oraz przenoszenie ogólnego skojarzenia "wrażliwy" na zupełnie inny typ uszkodzenia.
W terenie mogą to być różne rany i deformacje pnia, zmiany kory, osłabienie przyrostu, a czasem łatwiejsze zasiedlanie przez czynniki chorobowe wtórne. Rozpoznanie powinno uwzględniać porę roku, warunki pogodowe i rozmieszczenie objawów w drzewostanie.
Często obserwuje się je na odcinkach pnia narażonych na silne oddziaływanie temperatury i wiatru. Lokalizacja może zależeć od ekspozycji (strona bardziej nagrzewana/wychładzana) oraz od mikroklimatu na powierzchni, dlatego warto oglądać cały pień.
Ucz się zestawów: czynnik (mróz, wiatr, susza) → typowy objawgatunki szczególnie wrażliwe. Dobrze działa też praca na zdjęciach z lustracji oraz własne notatki z terenu, bo pomagają utrwalić wygląd uszkodzeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Listwa mrozowa to charakterystyczne uszkodzenie pnia związane z działaniem niskich temperatur i różnic temperatur."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hodowli lasu dotyczące czynników abiotycznych i uszkodzeń drzew
  • Materiały dydaktyczne z ochrony lasu (rozdziały o uszkodzeniach mrozowych i ranach pni)
  • Atlasy/kompendia rozpoznawania uszkodzeń drzew (fotografie i opisy objawów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego