Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2021



PYTANIE NR 7.
Gazem wybuchowym w mieszaninie z powietrzem w granicach 4,3 ÷ 45% (objętościowo) jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakres 4,3–45% (obj.) odpowiada granicom wybuchowości siarkowodoru H2S w powietrzu (DGW ok. 4%, GGW ok. 45,5%). Pozostałe gazy mają inne przedziały: metan ma znacznie niższą GGW (~17%), wodór znacznie wyższą (~75%), a CO startuje dopiero od ok. 12,5%.

Pełne wyjaśnienie:

Granice wybuchowości opisują, przy jakim stężeniu objętościowym gazu w powietrzu mieszanina może się zapalić i wybuchnąć. DGW (dolna granica) to minimalne stężenie, przy którym zapłon jest jeszcze możliwy, a GGW (górna granica) to stężenie, powyżej którego w mieszaninie jest "za mało tlenu", aby płomień się rozprzestrzeniał.

W podanym pytaniu kluczowy jest przedział 4,3 ÷ 45% (obj.). Taki zakres jest charakterystyczny dla siarkowodoru H2S: wg danych normowych DGW wynosi ok. 4% obj., a GGW ok. 45,5% obj., co bardzo dobrze odpowiada wartościom w zadaniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • CH4 (metan) ma podobną DGW (ok. 4,4%), ale znacznie niższą GGW (ok. 17%). To częsta pułapka: metan jest najbardziej "kojarzony" z kopalnią, ale jego górna granica jest dużo węższa niż 45%.
  • CO (tlenek węgla) zaczyna być wybuchowy dopiero od wyższych stężeń (DGW ok. 12,5%), więc nie pasuje do dolnej granicy 4,3%.
  • H2 (wodór) ma DGW ok. 4%, ale jego GGW sięga ok. 75%, czyli zakres jest dużo szerszy niż w pytaniu.

W praktyce górniczej wiedza o tych granicach wspiera ocenę zagrożenia wybuchem oraz interpretację progów alarmowych detektorów. Dodatkowo H2S jest nie tylko palny, ale też silnie toksyczny, więc wymaga szczególnej ostrożności i skutecznej wentylacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to są granice wybuchowości gazu w powietrzu?
Granice wybuchowości to zakres stężeń gazu w powietrzu, w którym mieszanina może się zapalić i wybuchnąć. DGW to stężenie minimalne, a GGW to stężenie maksymalne, powyżej którego brakuje tlenu do podtrzymania spalania.
Jak rozpoznać, że podany zakres 4,3–45% dotyczy H2S?
Wystarczy porównać typowe DGW/GGW najczęstszych gazów: metan ma GGW ok. 17%, wodór ok. 75%, a CO ma DGW ok. 12,5%. Zakres bliski 4%–45% jest charakterystyczny dla siarkowodoru (H2S) wg danych normowych.
Dlaczego metan nie pasuje do zakresu 4,3–45%?
Metan (CH4) ma dolną granicę wybuchowości zbliżoną do 4%, ale jego górna granica jest znacznie niższa (około 15–17%). Dlatego przy zakresie kończącym się na 45% metan odpada, mimo że jest najczęściej omawianym gazem w kopalniach.
Jakie są typowe granice wybuchowości wodoru w powietrzu?
Wodór (H2) ma bardzo szeroki zakres wybuchowości w powietrzu: zaczyna się ok. 4% obj., a kończy ok. 75% obj. To ważna informacja egzaminacyjna, bo łatwo pomylić go z H2S, który ma podobne DGW, ale dużo niższą GGW.
Czy tlenek węgla (CO) jest gazem wybuchowym?
Tak, CO może tworzyć mieszaniny wybuchowe z powietrzem, ale dopiero przy wyższych stężeniach: jego DGW jest znacznie większa niż 4%. W zadaniach testowych CO często pojawia się jako "myląca" odpowiedź, bo kojarzy się z zagrożeniem, lecz zakres DGW/GGW jest inny.
Dlaczego H2S jest szczególnie niebezpieczny w górnictwie podziemnym?
H2S jest groźny podwójnie: jest palny (może tworzyć mieszaniny wybuchowe) oraz silnie toksyczny. Dodatkowym ryzykiem jest to, że przy większych stężeniach może upośledzać węch, więc nie można polegać na zapachu jako metodzie ostrzegania.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy zapamiętywaniu DGW i GGW?
Najczęściej myli się gazy o podobnej DGW (np. ok. 4% dla H2 i H2S) i zapomina sprawdzić GGW. Drugi błąd to wybieranie metanu "z przyzwyczajenia", bo jest najbardziej znanym gazem kopalnianym, mimo że ma dużo niższą GGW.
Jak działają detektory H2S w kopalniach i co sygnalizują?
Detektory H2S mierzą stężenie siarkowodoru w powietrzu i uruchamiają alarm po przekroczeniu progów ostrzegawczych ustalonych w zakładzie. Celem jest wczesne ostrzeganie, zanim stężenie osiągnie wartości niebezpieczne toksycznie lub zbliży się do obszaru zagrożenia wybuchem.
Kiedy w praktyce wykorzystuje się wiedzę o granicach wybuchowości?
Wiedzę o DGW/GGW stosuje się przy ocenie atmosfery w wyrobiskach: interpretacji wskazań czujników, decyzjach o przewietrzaniu, wstrzymaniu robót lub ewakuacji. Pomaga też w analizie przyczyn zdarzeń i w planowaniu zabezpieczeń przeciwwybuchowych w rejonach zagrożonych.
Jak uczyć się zakresów DGW/GGW do egzaminu z górnictwa podziemnego?
Najskuteczniej działa zestawienie porównawcze kilku gazów naraz i zapamiętywanie "wyróżników": metan ma niską GGW (~17%), wodór bardzo wysoką (~75%), a H2S charakterystycznie kończy się w okolicach 45%. Trenuj na krótkich quizach i unikaj uczenia się tylko DGW.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zakres 4,3–45% (obj.) odpowiada granicom wybuchowości siarkowodoru H2S w powietrzu (DGW ok. 4%, GGW ok. 45,5%)."

Źródła:

  • PN-EN ISO/IEC 80079-20-1:2020-03, "Atmosfery wybuchowe — Część 20-1: Właściwości materiałów — Właściwości palności gazów i par…", dane dla H2S/CH4/H2/CO (DGW/GGW).
  • NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards: Hydrogen sulfide — sekcja dotycząca flammability limits, https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0337.html (dostęp: 02.03.2026)
  • PubChem (NIH): Hydrogen sulfide — właściwości i informacje o palności, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hydrogen-sulfide (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • PN-EN ISO/IEC 80079-20-1:2020-03 (dane o palności i granicach wybuchowości gazów)
  • Materiały szkoleniowe z zagrożeń atmosferycznych w górnictwie podziemnym (detekcja gazów, DGW/GGW)
  • Karty charakterystyki (SDS) dla H<sub>2</sub>S oraz opracowania BHP dot. gazów toksycznych i palnych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego