KWALIFIKACJA GIW1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 18.
Gazowym, palnym zanieczyszczeniem gazu ziemnego jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siarkowodór (H2S) jest typowym zanieczyszczeniem gazu ziemnego (zwłaszcza "gazu kwaśnego") i jest jednocześnie gazem palnym. Pozostałe podane składniki: dwutlenek węgla, azot i hel są niepalne (CO2 nawet działa gaśniczo), więc nie spełniają warunku "palnego zanieczyszczenia".

Pełne wyjaśnienie:

W gazie ziemnym, obok węglowodorów (zwykle z dominującym udziałem metanu), mogą występować różne domieszki i zanieczyszczenia. W praktyce eksploatacji otworowej ważny jest podział tych składników na palne i niepalne, ponieważ wpływa to na bezpieczeństwo, dobór aparatury i procesy uzdatniania gazu.

Odpowiedź "siarkowodór" jest poprawna, bo H2S jest klasycznym zanieczyszczeniem gazu ziemnego (często w tzw. gazie kwaśnym). Ma istotne znaczenie technologiczne i BHP: jest toksyczny, może być korozyjny dla instalacji oraz jest palny (ulega spalaniu do produktów siarki i wody). Z tego powodu jego obecność zwykle wymaga kontroli i usuwania w procesach uzdatniania/odsiarczania.

Odpowiedź "dwutlenek węgla" jest nieprawidłowa, ponieważ CO2 jest niepalny i bywa stosowany jako gaz gaśniczy. Może być zanieczyszczeniem gazu ziemnego, ale nie spełnia warunku "palne".

Odpowiedź "azot" jest nieprawidłowa: N2 jest gazem obojętnym i niepalnym. Może obniżać wartość opałową mieszaniny, ale nie jest palnym zanieczyszczeniem.

Odpowiedź "hel" także jest nieprawidłowa: He jest gazem szlachetnym, chemicznie obojętnym i niepalnym. Podobnie jak azot może występować jako domieszka, lecz nie jest składnikiem palnym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie łączy dwa kryteria (tu: "gazowe" i "palne" oraz "zanieczyszczenie"), szukaj składnika, który typowo występuje jako domieszka i jednocześnie ma własność palności. Wśród zanieczyszczeń gazu ziemnego do tej grupy należą m.in. związki siarki, a szczególnie H2S.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gaz kwaśny to gaz ziemny zawierający podwyższone ilości związków kwaśnych, głównie siarkowodoru (H2S) i często także CO2. Taki gaz wymaga uzdatniania (np. odsiarczania), bo H2S jest toksyczny, korozyjny i stanowi istotne zagrożenie w eksploatacji otworowej.
Siarkowodór jest "zanieczyszczeniem", ponieważ pogarsza jakość gazu i utrudnia jego bezpieczny przesył oraz wykorzystanie. Jest toksyczny, sprzyja korozji elementów stalowych i wymaga usuwania w instalacjach uzdatniania. Dodatkowo jest gazem palnym, co zwiększa ryzyko pożarowe.
Nie. CO2 jest niepalny i jest produktem spalania, dlatego nie może pełnić roli paliwa. Może być domieszką w gazie ziemnym, ale nie spełnia warunku "palne zanieczyszczenie". W praktyce CO2 bywa nawet używany jako składnik gaśniczy, bo wypiera tlen.
Do palnych zanieczyszczeń zalicza się przede wszystkim siarkowodór (H2S) oraz inne związki siarki, np. merkaptany. Są one istotne technologicznie, bo wpływają na zapach, bezpieczeństwo i korozję. W zadaniach egzaminacyjnych H2S jest najczęściej wskazywanym przykładem.
Zawartość H2S szczególnie kontroluje się podczas testów złożowych, prób produkcyjnych oraz pracy instalacji powierzchniowych, gdy istnieje ryzyko napływu gazu kwaśnego. Pomiar jest kluczowy dla doboru procedur bezpieczeństwa, środków ochrony i technologii uzdatniania przed przesyłem gazu.
Charakterystyczny zapach "zgniłych jaj" może być sygnałem, ale nie jest pewnym wskaźnikiem, bo przy wyższych stężeniach zmysł węchu może zawodzić. Dlatego w praktyce stosuje się detektory H2S, procedury BHP oraz odpowiednie środki ochrony. Na egzaminie pamiętaj: H2S = toksyczny i palny.
Oznacza to, że N2 i He nie spalają się w typowych warunkach i nie zwiększają wartości opałowej mieszaniny. Są gazami obojętnymi, które mogą "rozcieńczać" gaz ziemny. Mogą występować w złożu jako składniki towarzyszące, ale nie zalicza się ich do palnych zanieczyszczeń.
Najczęściej myli się metan z zanieczyszczeniem (metan to zwykle składnik główny), uznaje się CO2 za palny (a jest niepalny) oraz przypisuje się palność gazom obojętnym jak azot czy hel. Pomaga zapamiętać, że palne "problemowe" domieszki to często związki siarki.
Usuwanie H2S to element odsiarczania lub "osładzania" gazu. Stosuje się m.in. procesy absorpcyjne (np. z użyciem roztworów amin), a następnie zagospodarowanie związków siarki w dedykowanych instalacjach. Cel jest podwójny: poprawa jakości gazu i ograniczenie zagrożeń BHP oraz korozji.
Najpierw rozdziel warunki: czy to zanieczyszczenie? i czy jest palne?. Wśród typowych składników obojętnych (N2, He) i niepalnych (CO2) szukaj związków siarki. Jeśli w odpowiedziach jest siarkowodór, zwykle spełnia oba kryteria i jest właściwym wyborem.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że siarkowodór (H2S) jest typowym zanieczyszczeniem gazu ziemnego (zwłaszcza "gazu kwaśnego") i jest jednocześnie gazem palnym.

Źródła:

  • GPSA Engineering Data Book (Gas Processors Suppliers Association), section: Gas treating / contaminants in natural gas, latest available edition
  • Speight, J.G., Natural Gas: A Basic Handbook, chapters: Natural gas composition and impurities, CRC Press, edition as published
  • Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, entry: Hydrogen Sulfide / Natural gas treating (gas sweetening), version as published

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii eksploatacji złóż ropy i gazu (rozdziały o składzie i uzdatnianiu gazu)
  • Materiały szkoleniowe z zagrożeń H2S i zasad pracy w atmosferach niebezpiecznych
  • Instrukcje technologiczne zakładów uzdatniania gazu (odsiarczanie, absorpcja aminowa) stosowane w praktyce przemysłowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego