KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 16.
Gruntów ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 20° nie wykorzystuje się pod uprawę roślin
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uprawy wymagające utrzymania redlin wzdłuż stoku sprzyjają koncentracji spływu wody i nasilają erozję wodną, dlatego na stokach o dużym nachyleniu unika się ich na gruntach ornych.
Okrywa roślinna, ściółka lub rozwiązania typu tarasowanie zwykle ograniczają spływ i erozję.

Pełne wyjaśnienie:

Na stokach o dużym nachyleniu kluczowym problemem jest spływ powierzchniowy wody, który może zabierać cząstki gleby i prowadzić do erozji wodnej. Im bardziej zabiegi polowe "układają" powierzchnię pola w sposób sprzyjający odpływowi wody w dół, tym większe ryzyko degradacji gleby, wymywania składników pokarmowych i powstawania bruzd erozyjnych.

Odpowiedź "wymagających utrzymania redlin wzdłuż stoku" jest trafna, ponieważ redliny prowadzone zgodnie ze spadkiem działają jak kanały: ułatwiają zbieranie się wody opadowej i jej szybki spływ w dół. W praktyce oznacza to większą prędkość odpływu i większą zdolność wody do odrywania i transportu gleby.

Pozostałe odpowiedzi wskazują rozwiązania, które z reguły działają w kierunku przeciwnym (zmniejszają erozję lub ją ograniczają):

  • "wieloletnich ze ściółką w międzyrzędziach" – ściółka i trwała okrywa roślinna rozpraszają energię kropli deszczu i spowalniają spływ, co zwykle zmniejsza erozję.
  • "motylkowatych wieloletnich z trawami" – mieszanki wieloletnie tworzą gęstą darń i system korzeniowy stabilizujący glebę; to typowe działanie przeciwerozyjne.
  • "prowadzonych uprawą tarasową" – tarasy (tam, gdzie są zasadne i prawidłowo wykonane) skracają długość stoku i zmniejszają spadek na odcinkach roboczych, ograniczając siłę spływu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się stok i duże nachylenie, szukaj odpowiedzi, która zwiększa odpływ wody w dół (brak okrywy, bruzdy/redliny zgodnie ze spadkiem), a nie tej, która zwiększa okrycie gleby lub spowalnia wodę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja wodna to zmywanie i wynoszenie cząstek gleby przez wodę opadową spływającą po powierzchni. Na stokach nasila się, bo woda szybciej odpływa w dół i ma większą "siłę" transportu. Skutkiem są ubytki próchnicy, bruzdy erozyjne i spadek żyzności.
Redliny ułożone zgodnie ze spadkiem tworzą "tory" dla wody. Zamiast wsiąkać lub rozpraszać się na powierzchni, woda koncentruje się w bruzdach i szybciej spływa w dół. To sprzyja podmywaniu i unoszeniu gleby, szczególnie podczas intensywnych opadów.
Rośliny i resztki pożniwne osłaniają glebę przed uderzeniem kropli deszczu, które rozbijają agregaty glebowe. Korzenie poprawiają strukturę i stabilizują glebę, a roślinność spowalnia spływ wody. W efekcie więcej wody wsiąka, a mniej odpływa z cząstkami gleby.
Ściółka działa jak warstwa ochronna: zmniejsza rozprysk gleby, poprawia infiltrację wody i redukuje parowanie. Na stokach spowalnia spływ, dzięki czemu spada ryzyko erozji. Dodatkowo pomaga utrzymać wilgotność i ogranicza zachwaszczenie.
Zwykle tak, bo tworzą zwartą okrywę i silny system korzeniowy. Trawy stabilizują glebę darnią, a motylkowate poprawiają bilans azotu i mogą zwiększać udział materii organicznej. Taka roślinność ogranicza spływ powierzchniowy i bywa wykorzystywana jako rozwiązanie przeciwerozyjne.
Tarasowanie rozważa się tam, gdzie nachylenie i długość stoku powodują duże ryzyko erozji, a jednocześnie warunki terenowe pozwalają na wykonanie tarasów. Celem jest skrócenie odcinków spływu i zmniejszenie spadku roboczego. Wymaga jednak dobrego projektu i utrzymania.
Najbardziej ryzykowne są uprawy zostawiające glebę długo odkrytą oraz takie, które tworzą bruzdy/redliny ułożone w kierunku spadku. Wtedy woda łatwo się koncentruje i żłobi rowki. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy technologia uprawy "prowadzi wodę" w dół stoku.
Sygnały to m.in. słowa: "stok", "nachylenie", "spływ", "zmywanie", "erozja", "redliny", "tarasy", "okrywa roślinna". Jeśli pojawia się nachylenie (np. powyżej określonej wartości), pytanie zwykle dotyczy doboru praktyk, które spowalniają odpływ wody i chronią glebę.
Częsty błąd to ocenianie tylko nazwy praktyki, bez myślenia o przepływie wody (np. "tarasy" brzmią jak ingerencja, więc uznaje się je za złe). Inny błąd to skupienie na gatunku roślin, a pominięcie kierunku uprawy. Pomaga zadanie pytania: "czy to spowalnia wodę?"
Ucz się mechanizmów: skąd bierze się erozja, co ją nasila (odsłonięta gleba, spływ w dół) i co ogranicza (okrywa, darń, poprzeczne układanie, tarasy). Rób mapę skojarzeń: stok → woda → spływ → erozja. Wtedy łatwiej ocenić każdą odpowiedź logicznie.
info

Statystycznie 37% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki/agrotechnika: rozdziały o erozji gleb i uprawie na stokach
  • Materiały szkolne z gleboznawstwa i ochrony środowiska w rolnictwie
  • Instrukcje doradcze ODR dotyczące praktyk przeciwerozyjnych (jeśli dostępne w Twoim regionie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego