KWALIFIKACJA PGF3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 34.
Ile arkuszy kartonu o wymiarach 640 mm x 900 mm należy przygotować do wykonania 800 okładek jednolitych zakrywających, do wkładów o wymiarach brutto 152 mm x 215 mm i szerokości grzbietu 10 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozwinięcie okładki jednolitej liczymy z wykrojem 3 mm: szerokość = (152+3) + 10 + (152+3) = 320 mm, wysokość = 215+3+3 = 221 mm.
Na arkuszu 640×900 mm mieści się 2×4 = 8 okładek, więc 800/8 = 100 arkuszy.

Pełne wyjaśnienie:

Aby policzyć liczbę arkuszy kartonu, najpierw trzeba wyznaczyć wymiary rozwinięcia okładki jednolitej zakrywającej (czyli jednego elementu wykrawanego z kartonu). W praktyce okładka musi być nieco większa od wkładu, dlatego uwzględnia się wykrój (naddatek) – w zadaniach egzaminacyjnych często przyjmuje się standardowo 3 mm.

1) Wymiary okładki (rozwinięcie)

  • Szerokość: okładka tylna + grzbiet + okładka przednia. Dla każdej strony dodajemy wykrój na krawędzi przedniej: (152 mm + 3 mm) + 10 mm + (152 mm + 3 mm) = 320 mm.
  • Wysokość: wysokość wkładu + wykrój na głowie i ogonie: 215 mm + 3 mm + 3 mm = 221 mm.

2) Ile użytków mieści się na arkuszu 640×900 mm?
Sprawdzamy podział wymiarów arkusza przez wymiary użytku:

  • 640/320 = 2 (mieszczą się 2 elementy w poprzek),
  • 900/221 ≈ 4,07 (mieszczą się 4 elementy wzdłuż).

Łącznie na jednym arkuszu uzyskujemy 2×4 = 8 okładek.

3) Zapotrzebowanie na arkusze
Dla 800 okładek: 800/8 = 100 arkuszy.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne? Zaniżone wartości zwykle wynikają z pominięcia wykroju lub z policzenia tylko jednej strony okładki (bez rozwinięcia na grzbiet i drugą stronę). Zawyżone wartości pojawiają się, gdy błędnie przyjmie się mniejszą liczbę użytków na arkuszu (np. 6 zamiast 8) przez niepoprawne rozmieszczenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrój (naddatek) 3 mm to zapas materiału dodawany do wymiarów wkładu, aby okładka wystawała poza blok i chroniła krawędzie. Ułatwia też pasowanie po obróbce i kompensuje drobne odchyłki cięcia. W zadaniach obliczeniowych jest to częste, domyślne założenie.
Szerokość rozwinięcia to suma: (szerokość tylnej okładki + wykrój) + szerokość grzbietu + (szerokość przedniej okładki + wykrój). Dla wkładu 152 mm i wykroju 3 mm jest to (152+3)+10+(152+3)=320 mm.
Wysokość okładki przyjmuje się jako wysokość wkładu powiększoną o naddatki na górze i na dole. Jeśli wykrój wynosi 3 mm, to dodajesz 3 mm na głowie i 3 mm na ogonie: 215+3+3=221 mm. To daje bezpieczne "zakrycie" bloku.
Dzielisz każdy wymiar arkusza przez odpowiadający mu wymiar użytku i bierzesz część całkowitą (ile sztuk się zmieści). Potem mnożysz wyniki. Dla użytku 320×221 mm: 640/320=2 i 900/221=4, więc łącznie 2×4=8 użytków.
Okładka bez naddatków nie osłaniałaby krawędzi bloku, a po docięciu i oprawie mogłaby być zbyt mała. W praktyce zawsze przewiduje się zapas (wykrój), by zapewnić ochronę i estetykę. Pominięcie wykroju w obliczeniach zwykle zaniża wymiary użytku.
Tak, w kalkulacjach materiałowych zasadą jest zaokrąglanie w górę, bo nie da się przygotować "części arkusza" jako pełnowartościowego arkusza magazynowego. Nawet jeśli brakuje 1 użytku, potrzebujesz kolejnego arkusza. W tym zadaniu wynik dzielenia jest całkowity.
Najczęstsze są: pominięcie wykroju, błędne policzenie rozwinięcia (zapomnienie o grzbiecie albo o jednej z okładek), a także zła ocena układu na arkuszu (np. przyjęcie 3 sztuk wzdłuż 900 mm mimo że mieszczą się 4). Warto zawsze liczyć ilorazy.
Porównujesz dwa warianty: układ "normalny" i po obrocie o 90°. W każdym liczysz: ile sztuk wchodzi wzdłuż pierwszego i drugiego boku arkusza, a potem mnożysz. Wybierasz większą liczbę użytków. Jeśli oba warianty dają tyle samo, liczy się wygoda produkcji.
To okładka wykonywana jako jeden element (rozwinięcie) obejmujący tył, grzbiet i przód, który po oprawie "zakrywa" wkład, czyli jest od niego nieco większy. W obliczeniach materiałowych kluczowe jest właśnie rozwinięcie oraz dodanie naddatków na krawędziach.
Ćwicz stały schemat: (1) policz wymiary użytku z naddatkami, (2) policz ile sztuk mieści się na arkuszu w dwóch kierunkach, (3) pomnóż dla użytków na arkusz, (4) podziel nakład i zaokrąglij w górę. Pomaga też rysunek prostego układu 2×4.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do introligatorstwa: oprawy, okładki i rozwinięcia
  • Materiały szkolne/branżowe z działu: kalkulacja materiałowa i rozkrój
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń rozkroju i użytków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego