KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2009 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Ile białka pełnowartościowego zawiera danie zasadnicze?
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami odżywczymi potraw w kontekście egzaminu zawodowego dla kucharza, kwalifikacja T6.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Białko pełnowartościowe w daniu pochodzi z produktu zwierzęcego, czyli wątróbki.
Z tabeli: wątróbka ma 20 g białka/100 g, a porcja to 80 g, więc 80 × 20/100 = 16 g. Białko z ziemniaków (2 g/100 g) jest roślinne, więc nie wchodzi do "pełnowartościowego".

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest słowo "pełnowartościowego". W praktyce szkolnej i egzaminacyjnej oznacza to białko o pełnym składzie aminokwasów egzogennych, kojarzone głównie ze źródłami zwierzęcymi (mięso, podroby, ryby, jaja, nabiał). Produkty roślinne mogą zawierać białko, ale zwykle traktuje się je jako niepełnowartościowe w tym uproszczonym podziale.

Z danych do dania zasadniczego wynika gramatura składników: wątróbka 80 g, ziemniaki 100 g, surówka 150 g. W tabeli wartości odżywczej podano białko w 100 g produktu. Aby policzyć białko pełnowartościowe, bierzemy tylko składnik zwierzęcy:

  • Wątróbka: 20 g białka / 100 g. Porcja 80 g daje: 80 × 20/100 = 16 g.

Pozostałe składniki nie zwiększają ilości białka pełnowartościowego w rozumieniu zadania:

  • Ziemniaki: 2 g białka / 100 g, ale jest to białko roślinne, więc nie zalicza się do frakcji pełnowartościowej. To właśnie ten składnik najczęściej "podnosi" wynik do 18 g, gdy ktoś liczy białko ogółem.
  • Surówka: w tabeli ma 0 g białka / 100 g, więc nie wnosi białka do obliczeń.

Dlatego odpowiedź "16 g" jest poprawna. Odpowiedzi 18 g, 20 g i 22 g wynikają zazwyczaj z typowych pomyłek: zsumowania białka ogółem, przeliczenia dla 100 g zamiast dla 80 g albo nieuwzględnienia, że pytanie dotyczy wyłącznie białka pełnowartościowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Białko pełnowartościowe to takie, które dostarcza wszystkich aminokwasów egzogennych w odpowiednich proporcjach. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle utożsamia się je głównie z produktami zwierzęcymi (np. mięso, podroby, jaja, nabiał), a białko z produktów roślinnych traktuje jako niepełnowartościowe.
Pytanie dotyczy białka pełnowartościowego, a w typowym podziale szkolnym białko roślinne (w tym z ziemniaków) uznaje się za niepełnowartościowe. Ziemniaki mają białko, ale nie jest ono wliczane do frakcji pełnowartościowej, więc nie powinno podnosić wyniku.
Stosujesz proporcję: (masa porcji w g) × (białko w 100 g) / 100. Przykład: 80 g produktu i 20 g białka/100 g daje 80 × 20/100 = 16 g białka. To podstawowy schemat do większości zadań z gramaturą.
Wynik 18 g zwykle oznacza białko ogółem, czyli sumę białka ze składników zwierzęcych i roślinnych. W tym przypadku 16 g pochodzi z wątróbki, a 2 g z ziemniaków. Jeśli jednak pytanie zawęża do białka pełnowartościowego, nie wolno podawać sumy białka ogółem.
W praktyce kucharskiej i w zadaniach egzaminacyjnych najczęściej są to: mięso, podroby (np. wątróbka), ryby, jaja oraz nabiał. Jeśli danie ma dodatek skrobiowy (ziemniaki, ryż, kasze) lub warzywa, to zwykle wnoszą one białko roślinne, które nie jest liczone jako pełnowartościowe.
Zawsze czytaj dokładnie treść pytania. Jeśli jest napisane "białko ogółem/całkowite", sumujesz białko ze wszystkich składników. Jeśli jest "białko pełnowartościowe", w typowym ujęciu liczysz tylko wkład ze źródeł zwierzęcych. Kluczowe słowo w poleceniu decyduje o metodzie.
Najczęstsze są trzy pomyłki: 1) zsumowanie białka ze wszystkich składników mimo słowa "pełnowartościowe", 2) użycie wartości z tabeli "na 100 g" bez przeliczenia na masę porcji, 3) nieuwzględnienie, że część składników może mieć 0 g białka w tabeli.
To zależy od danych w tabeli. W takich arkuszach często niektóre surówki mają 0 g białka w 100 g, więc nie wpływają na wynik. Nawet jeśli surówka miałaby niewielką ilość białka, w zadaniu o białku pełnowartościowym i tak kluczowy jest wkład ze składników zwierzęcych.
Jeśli widzisz jednocześnie gramaturę porcji (np. 80 g) oraz tabelę z wartościami w 100 g, to prawie zawsze trzeba przeliczyć proporcją. Warto od razu zapisać schemat "masa × wartość/100", bo ogranicza ryzyko błędów rachunkowych.
Ćwicz na krótkich zestawach: gramatura + tabela "na 100 g" i licz białko, tłuszcz oraz węglowodany. Równolegle ucz się słów-kluczy w poleceniach (np. "pełnowartościowe", "ogółem"), bo one zmieniają sposób liczenia. Pomaga też sprawdzanie wyniku "na zdrowy rozsądek" dla podanych porcji.
info

Statystycznie 39% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że białko pełnowartościowe w daniu pochodzi z produktu zwierzęcego, czyli wątróbki.Z tabeli: wątróbka ma 20 g białka/100 g, a porcja to 80 g, więc 80 × 20/100 = 16 g.

Źródła:

  • FAO/WHO/UNU Expert Consultation: Protein and Amino Acid Requirements in Human Nutrition (WHO Technical Report Series 935), 2007, rozdziały dot. jakości białka i aminokwasów egzogennych; https://apps.who.int/iris/handle/10665/43411 (dostęp: 28.02.2026)
  • Wikipedia (PL): "Białko" – podział na białka pełnowartościowe i niepełnowartościowe; https://pl.wikipedia.org/wiki/Bia%C5%82ko (dostęp: 28.02.2026)
  • Opis ilustracji w zadaniu (arkusz egzaminacyjny): gramatury składników oraz tabela "Wartość odżywcza potraw" z białkiem na 100 g (wątróbka 20 g, ziemniaki 2 g, surówka 0 g) – materiał źródłowy pytania

Materiały:

  • Podręczniki z technologii gastronomicznej i towaroznawstwa żywności (działy o wartości odżywczej)
  • Materiały z dietetyki/żywienia człowieka: rola aminokwasów egzogennych i jakość białka
  • Zadania ćwiczeniowe z przeliczania wartości odżywczej potraw na porcję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego