KWALIFIKACJA HGT12 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 22.
Ile kilogramów mięsa należy zaplanować do sporządzenia 70 porcji gulaszu, jeżeli 1 porcja ma ważyć 100 gramów, a straty podczas obróbki mięsa wynoszą 30%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się masę potrawy: 70 porcji × 100 g = 7000 g, czyli 7 kg. To masa po obróbce. Jeśli straty mięsa wynoszą 30%, to pozostaje 70% masy surowca, więc masa do zaplanowania to 7 kg / 0,7 = 10 kg. Dlatego poprawne jest 10 kg.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba zaplanować ilość mięsa (masę surowca), aby po obróbce uzyskać wymaganą liczbę porcji gulaszu o zadanej gramaturze.

1) Masa porcji łącznie
Jedna porcja waży 100 g, a porcji jest 70:
70 × 100 g = 7000 g
7000 g to 7 kg. Jest to masa, którą chcemy finalnie uzyskać w porcjach (masa po uwzględnieniu strat).

2) Uwzględnienie strat 30%
Strata 30% oznacza, że po obróbce pozostaje 70% masy surowca. Innymi słowy:
masa po obróbce = masa surowca × 0,70
Zatem masę surowca liczymy, odwracając to działanie:
masa surowca = masa po obróbce / 0,70
Podstawiamy wartości:
masa surowca = 7 kg / 0,70 = 10 kg

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 7 kg – to wynik bez uwzględnienia strat, czyli odpowiada masie docelowej porcji, a nie masie surowca do zamówienia.
  • 13 kg – taki wynik może pojawić się, gdy ktoś błędnie doda 30% "w nieodpowiedni sposób" lub pomyli podstawę procentu; daje to zawyżenie zapotrzebowania.
  • 17 kg – to typowy skutek poważnej pomyłki rachunkowej (np. błędnej zamiany jednostek albo potraktowania 30% jako 70% straty), co prowadzi do nierealnie dużego zapotrzebowania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu są straty procentowe, zwykle kluczowe jest pytanie: czy podana masa dotyczy wyniku końcowego, czy surowca? Jeśli porcja ma ważyć określoną wartość, najczęściej jest to masa do uzyskania, a surowiec trzeba policzyć przez podzielenie przez (1 − strata).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz masę wszystkich porcji: 70 × 100 g = 7000 g, czyli 7 kg. To jest masa docelowa porcji (zwykle po obróbce). Dopiero potem uwzględnia się straty obróbkowe, aby wyznaczyć masę surowca do zaplanowania.
Strata 30% oznacza, że zostaje 70% masy surowca. Jeśli 7 kg to masa, którą chcesz uzyskać po obróbce, to była ona równa 0,7 masy surowca. Aby "odwrócić" stratę, liczysz: masa surowca = 7 kg / 0,7.
To ubytek masy surowca wynikający np. z obróbki wstępnej i cieplnej (odkrawanie, wytapianie tłuszczu, odparowanie wody). W planowaniu surowca oznacza to, że trzeba zamówić więcej niż masa porcji końcowych, aby osiągnąć wymaganą liczbę porcji.
W typowych zadaniach gastronomicznych "porcja ma ważyć 100 g" oznacza masę, jaką otrzymuje konsument (masa porcji końcowej). Wtedy straty dotyczą surowca i trzeba je doliczyć przez dzielenie przez (1 − strata). Gdyby chodziło o surowiec, zadanie zwykle mówiłoby to wprost.
Najczęściej myli się dodawanie z odwróceniem straty. Gdy znasz masę końcową i procent ubytku, zwykle nie mnożysz przez 1,3, tylko dzielisz przez 0,7. Mnożenie przez 1,3 ma sens, gdy 30% jest narzutem liczonym od masy wyjściowej, a nie stratą.
Wystarczy pamiętać, że 1000 g = 1 kg. Zatem 7000 g / 1000 = 7 kg. Warto pilnować zer, bo pomyłka jednostek często daje wyniki skrajnie zawyżone lub zaniżone, które potem kuszą jako "jedna z odpowiedzi".
7 kg jest poprawne tylko wtedy, gdy nie ma strat albo gdy 100 g odnosi się do masy surowca na porcję (co w tym zadaniu nie jest sugerowane). Przy podanych stratach 30% zapotrzebowanie na surowiec musi być większe niż 7 kg, bo część masy ulega ubytkowi.
Możesz oszacować: skoro strata to 30%, to do uzyskania 7 kg po obróbce trzeba wyjść z masy większej o ok. 1/3. 7 kg + około 2 kg daje ok. 9 kg, a dokładniej wychodzi 10 kg. Ważne: to tylko kontrola, nie zastępuje obliczenia.
Dokładne planowanie surowca ogranicza braki i nadwyżki. Zbyt mało mięsa grozi niewydaniem pełnej liczby porcji, a zbyt dużo zwiększa koszty magazynowania i ryzyko strat. Ujęcie ubytków obróbkowych jest kluczowe w kalkulacji norm surowcowych i food cost.
Podobnie liczy się surowce na kotlety, pieczenie, zupy czy sosy, gdy znasz liczbę porcji, gramaturę oraz ubytki (np. obróbka cieplna, obieranie warzyw). Schemat jest stały: masa porcji łącznie → przeliczenie jednostek → korekta o ubytki lub wydajność.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Najpierw oblicza się masę potrawy: 70 porcji × 100 g = 7000 g, czyli 7 kg. To masa po obróbce."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej dotyczące ubytków obróbkowych i wydajności
  • Zadania rachunkowe z kalkulacji gastronomicznej (gramatury, porcjowanie, straty)
  • Tablice ubytków i wydajności surowców (jeśli dostępne w podręcznikach szkolnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego