KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 3.
Ile kilogramów nawęglacza należy dodać do ciekłego żeliwa o masie 1 Mg, jeżeli odlewnia stosuje nawęglacz w ilości 0,8% w stosunku do masy ciekłego metalu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosuje się 0,8% masy ciekłego metalu. Masa 1 Mg to 1000 kg, więc 0,8% = 0,008. Liczymy: 1000 kg × 0,008 = 8 kg. Tyle nawęglacza należy dodać, aby zachować zadany udział procentowy w stosunku do masy ciekłego żeliwa.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że odlewnia stosuje nawęglacz w ilości 0,8% w stosunku do masy ciekłego metalu. Oznacza to, że masa nawęglacza ma stanowić 0,8 części na 100 części masy żeliwa.

Krok 1: zamiana jednostki masy.
1 Mg (megagram) = 1000 kg, więc masa ciekłego żeliwa wynosi 1000 kg.

Krok 2: zamiana procentu na ułamek.
0,8% = 0,8/100 = 0,008.

Krok 3: obliczenie masy dodatku.
1000 kg × 0,008 = 8 kg.

Odpowiedź "8 kg" jest poprawna, bo odpowiada dokładnie 0,8% z 1000 kg.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "0,8 kg" wynika zwykle z pominięcia przeliczenia 1 Mg na 1000 kg albo z błędnego założenia, że 0,8% z 1 to 0,8.
  • "80 kg" odpowiadałoby 8% z 1000 kg lub 0,8% z 10 000 kg – to błąd o rząd wielkości w procentach lub masie.
  • "800 kg" to typowy skutek pomylenia 0,8% z 0,8 (czyli 80%) i policzenia 1000 kg × 0,8.

Na egzaminie warto zapamiętać schemat: procent → ułamek (dziel przez 100) → pomnóż przez masę odniesienia oraz zawsze sprawdzić jednostki, zanim wykonasz obliczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nawęglacz to materiał dodawany do metalu (np. żeliwa) w celu zwiększenia zawartości węgla. Stosuje się go, gdy skład chemiczny stopu wymaga korekty, a dawkę często podaje się jako procent masy ciekłego metalu.
Aby obliczyć 0,8% masy, zamień procent na ułamek: 0,8% = 0,008. Następnie pomnóż masę metalu przez 0,008. To najprostszy i najbezpieczniejszy sposób liczenia dodatków procentowych.
Bo odpowiedzi są podane w kilogramach. 1 Mg oznacza megagram, czyli 1000 kg. Bez konwersji łatwo popełnić błąd rzędu wielkości (np. uzyskać 0,8 kg zamiast 8 kg).
Najczęściej zdający mylą procent z ułamkiem (traktują 0,8% jak 0,8), gubią przecinek lub nie sprawdzają jednostek masy. Pomaga kontrola wyniku: 0,8% to mniej niż 1%, więc dodatek powinien być mały względem masy wsadu.
Tak. Zapis 0,8% oznacza 0,8 kg na każde 100 kg metalu (lub równoważnie 8 kg na 1000 kg). To prosta interpretacja procentu, która pomaga szybko ocenić, czy wynik obliczeń ma sens.
Nawęglacz dodaje się, gdy analiza lub przewidywany bilans wskazuje na zbyt niską zawartość węgla w żeliwie. Decyzja zależy od technologii, rodzaju pieca i celu (np. uzyskanie określonych własności mechanicznych i struktury).
Użyj przybliżenia: 1% z 1000 kg to 10 kg. Ponieważ 0,8% jest mniejsze od 1%, wynik musi być mniejszy od 10 kg, czyli około 8 kg. Taka kontrola chroni przed odpowiedziami typu 80 lub 800 kg.
Poprawne dawkowanie wpływa na skład chemiczny i w konsekwencji na właściwości odlewu (np. twardość, skrawalność, skłonność do wad). Zbyt mało dodatku może nie skorygować składu, a zbyt dużo zwiększa koszty i ryzyko odchyleń jakości.
W tym typie zadania procent jest podany w stosunku do masy ciekłego metalu (tak wynika wprost z treści). W praktyce spotyka się różne odniesienia, dlatego na egzaminie trzeba uważnie czytać, od jakiej masy liczony jest procent.
Ćwicz trzy elementy: przeliczanie jednostek (Mg–kg), zamianę procentów na ułamki oraz szybkie przybliżenia (1% z 1000 kg = 10 kg). Warto rozwiązać serię zadań o dodatkach: nawęglacz, modyfikator, odtleniacz.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 71% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Stosuje się 0,8% masy ciekłego metalu."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure (9th edition), section on SI prefixes (mega, kilogram), https://www.bipm.org/documents/20126/41483022/SI-Brochure-9.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • NIST Special Publication 330 (2019), The International System of Units (SI), section on decimal multiples and submultiples of SI units, https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/SpecialPublications/NIST.SP.330-2019.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl), "Megagram", definicja jednostki i relacja do kilograma, https://pl.wikipedia.org/wiki/Megagram (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii odlewnictwa (dział: dodatki do żeliwa, korekta składu)
  • Zadania rachunkowe z procentów masowych w technologii materiałowej
  • Materiały o jednostkach SI i przedrostkach (kilo-, mega-)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego