KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 19.
Ile papieru formatu B1 o gramaturze 200 g/m2 potrzeba do wydrukowania 16 000 druków formatu B5?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby policzyć masę papieru, wyznacza się liczbę arkuszy B1 potrzebnych na nakład oraz masę jednego arkusza.
Arkusz B1 ma pole ok. 0,707 m2, więc przy gramaturze 200 g/m2 waży ok. 141 g. Jeśli na 1 arkuszu B1 mieści się 16 użytków B5, to 16 000/16 = 1000 arkuszy, czyli ok. 141 kg ≈ 140 kg.

Pełne wyjaśnienie:

W takich zadaniach celem jest obliczenie masy papieru potrzebnej do wykonania nakładu. Korzysta się z zależności:

masa = liczba arkuszy × pole arkusza × gramatura

1) Liczba arkuszy B1
Przy typowym założeniu impozycyjnym formaty serii B zmniejszają się "połówkowo". Oznacza to, że z jednego arkusza B1 można uzyskać 16 użytków B5 (B1 → B2 → B3 → B4 → B5 to cztery "połówki", czyli 24 = 16).
Zatem liczba arkuszy B1 wynosi: 16 000 / 16 = 1000 arkuszy.

2) Masa jednego arkusza B1
Powierzchnia B1 wynosi około 0,707 m2 (co wynika z definicji formatów serii B).
Gramatura 200 g/m2 oznacza, że 1 m2 papieru waży 200 g.
Masa 1 arkusza B1: 0,707 × 200 g ≈ 141,4 g.

3) Masa całkowita
1000 arkuszy × 141,4 g = 141 400 g = 141,4 kg. Po zaokrągleniu do odpowiedzi testowej daje to 140 kg.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "120 kg" i "100 kg" zwykle wynikają z przyjęcia zbyt małej powierzchni B1 albo pomylenia liczby użytków (np. błędne 20, 24 lub inne nieuzasadnione upakowanie).
  • "80 kg" często jest skutkiem podwójnego błędu: złej liczby arkuszy oraz błędnej konwersji g→kg albo przyjęcia formatu A zamiast B.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal liczbę użytków z arkusza (relacja formatów), potem licz masę z gramatury i pola arkusza. Zaokrąglaj dopiero na końcu, aby nie kumulować błędów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gramatura mówi, ile waży 1 m2 papieru. Najpierw policz pole arkusza w m2, potem pomnóż przez gramaturę, aby dostać masę arkusza w gramach. Na końcu przelicz gramy na kilogramy (1000 g = 1 kg).
To informacja o "ciężarze" papieru: 1 m2 takiego papieru waży 200 g. W praktyce pomaga to oszacować masę dostawy, koszty transportu i zużycie w zleceniu. Nie mówi bezpośrednio o grubości, choć zwykle z nią koreluje.
Wymiary B1 wynikają ze standardu formatów serii B i pozwalają policzyć pole arkusza w m2. To pole jest kluczowe, bo masa arkusza = pole × gramatura. Bez prawidłowego pola łatwo o błąd rzędu kilkudziesięciu kilogramów w wyniku.
W serii B każdy kolejny format jest połową poprzedniego. Od B1 do B5 są cztery "połówki", więc teoretycznie 1 arkusz B1 odpowiada 16 arkuszom B5 (24). To modelowe założenie do zadań egzaminacyjnych, zwykle bez uwzględniania makulatury i spadów.
Na egzaminie zwykle liczy się wartość teoretyczną (bez makulatury), jeśli nie podano inaczej. W praktyce drukarni dolicza się zapas na rozruch, błędy, docinki i kontrolę jakości. Jeśli zadanie nie podaje procentu zapasu, najczęściej go nie dodajesz.
Najbezpieczniej trzymaj jednostki do końca: najpierw wylicz masę jednego arkusza w gramach, potem pomnóż przez liczbę arkuszy, a dopiero na końcu podziel przez 1000. Dodatkowo sprawdź "zdrowy rozsądek": 1000 dużych arkuszy 200 g/m2 nie powinno ważyć kilkunastu kg.
Oba błędy są częste. Zła liczba użytków pojawia się, gdy ktoś nie kojarzy relacji formatów (np. B1→B5). Złe pole arkusza wynika z pomylenia mm z m lub z użycia złych wymiarów (np. serii A zamiast B). Warto nauczyć się schematu: użytki → pole → gramatura.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: pole B1 to ok. 0,7 m2, a 200 g/m2 daje ok. 140 g na arkusz. Jeśli wychodzi około 1000 arkuszy, masa powinna być około 140 kg. Wynik 80 kg lub 300 kg oznacza, że gdzieś "uciekły" jednostki albo użytki.
W testach odpowiedzi są zwykle podane w pełnych kilogramach, więc zaokrągla się na końcu. Nie zaokrąglaj zbyt wcześnie powierzchni ani masy arkusza, bo błąd może urosnąć po przemnożeniu przez nakład. Jeśli wychodzi 141,4 kg, wybierasz 140 kg, gdy taka odpowiedź jest jedyną najbliższą.
Przećwicz stały schemat zadań: 1) policz użytki na arkuszu, 2) wyznacz liczbę arkuszy, 3) oblicz pole arkusza w m2, 4) zastosuj gramaturę, 5) przelicz na kg. Ucz się też podstawowych formatów i typowych gramatur.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Aby policzyć masę papieru, wyznacza się liczbę arkuszy B1 potrzebnych na nakład oraz masę jednego arkusza.Arkusz B1 ma pole ok. 0,707 m2, więc przy gramaturze 200 g/m2 waży ok. 141 g."

Źródła:

  • ISO 216:2007 — Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series (opis standardu i zakres), https://www.iso.org/standard/36631.html - dostęp 2026-02-27
  • ISO 536:2019 — Paper and board — Determination of grammage (definicja gramatury), https://www.iso.org/standard/63534.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Tablice formatów papieru (seria A i B) z wymiarami oraz powierzchniami
  • Podręczniki/kursy z podstaw kalkulacji poligraficznej i impozycji
  • Materiały o gramaturze i właściwościach papieru (definicje, przykłady obliczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego