KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 3)

PYTANIE NR 32.
Ile powinna wynosić maksymalna wartość nastawy wyłącznika silnikowego zabezpieczającego trójfazowy silnik indukcyjny klatkowy o wartości prądu znamionowego równej 48,7 A, aby zabezpieczyć go przed przeciążeniem z zachowaniem możliwości znamionowego obciążenia momentem hamującym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalną nastawę członu przeciążeniowego wyłącznika silnikowego przyjmuje się z górnej granicy doboru, tj. 1,1×INM. Dla silnika o prądzie znamionowym 48,7 A daje to 1,1×48,7 = 53,57 A, czyli po zaokrągleniu 53,6 A. Taka nastawa chroni przed przeciążeniem, a jednocześnie ogranicza zbędne wyłączenia.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłącznik silnikowy zabezpieczający silnik indukcyjny realizuje dwie podstawowe funkcje: ochronę przeciążeniową (zwykle wyzwalacz termiczny) oraz ochronę zwarciową (wyzwalacz natychmiastowy). W tym zadaniu pytanie dotyczy wyłącznie nastawy przeciążeniowej i podkreśla warunek: "maksymalna wartość nastawy" przy zachowaniu możliwości pracy z obciążeniem znamionowym (w tym z momentem hamującym).

W praktyce inżynierskiej oraz w zaleceniach producentów spotyka się dobór nastawy termicznej w zakresie (1,0–1,1)×INM, gdzie INM to prąd znamionowy silnika. Jeżeli pytanie wymaga wartości maksymalnej, wybiera się górną granicę, czyli 1,1×INM.

Dane: INM = 48,7 A.
Obliczenie: 1,1×48,7 A = 53,57 A ≈ 53,6 A.

Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne? Liczby mniejsze od INM (np. 44,3 A lub 46,4 A) oznaczałyby nastawę poniżej prądu znamionowego, co groziłoby wyłączeniami nawet przy prawidłowej pracy silnika. Wartość 51,1 A odpowiada 1,05×INM i bywa kojarzona z parametrami "niezadziałania" w charakterystykach, ale nie spełnia warunku "maksymalnej nastawy" wskazanego w treści zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z nastawą wyłącznika silnikowego najpierw rozpoznaj, czy pytanie dotyczy minimalnej, maksymalnej czy "zalecanej" nastawy. Dopiero potem dobierz mnożnik (1,0 lub 1,1) i wykonaj proste obliczenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyłącznik silnikowy to aparat łączeniowo-zabezpieczeniowy do silników, który zwykle łączy ochronę przeciążeniową (termiczną) i zwarciową (natychmiastową). Chroni uzwojenia silnika przed przegrzaniem przy długotrwałym przeciążeniu oraz instalację przed skutkami zwarcia.
Stosuje się górną granicę doboru nastawy: 1,1×INM. Dla INM = 48,7 A: 1,1×48,7 = 53,57 A, czyli po zaokrągleniu 53,6 A. To odpowiada warunkowi "maksymalnej" nastawy w pytaniu.
Bo pytanie dotyczy maksymalnej wartości nastawy, a praktyczny zakres doboru to (1,0–1,1)×INM. Mnożnik 1,05 bywa kojarzony z punktami charakterystyk (np. prąd niezadziałania), ale nie jest "maksymalną nastawą" wynikającą z doboru.
Nastawa poniżej INM może powodować niepożądane wyłączenia podczas normalnej pracy: przy chwilowych wzrostach obciążenia, zmianach warunków chłodzenia lub niewielkich asymetriach. W praktyce utrudnia to eksploatację i może być błędnie interpretowane jako awaria silnika.
W typowym wykonaniu tak: ma człon przeciążeniowy (termiczny) oraz człon zwarciowy (natychmiastowy). W tym zadaniu interesuje nas tylko nastawa przeciążeniowa, bo pytanie dotyczy ochrony przed przegrzaniem przy długotrwałym nadprądzie.
Większy moment hamujący oznacza większe obciążenie mechaniczne, a to zwykle wymusza większy pobór prądu przez silnik. Jeśli trwa to długo, rośnie temperatura uzwojeń. Dlatego właściwa nastawa przeciążeniowa ma chronić silnik, ale nie może być zbyt niska, by nie wyłączać przy pracy znamionowej.
Najczęściej: pomija się słowo "maksymalna" i wybiera 1,05×INM; myli się przeciążenie ze zwarciem; ustawia się wartość niższą niż INM; oraz błędnie zaokrągla wynik. Pomaga schemat: odczytaj INM → wybierz mnożnik z treści → policz → zaokrąglij.
Dolną granicę (około 1,0×INM) wybiera się, gdy priorytetem jest szybsza reakcja na przeciążenia i mniejsze ryzyko przegrzewania, a układ pracuje stabilnie i nie występują częste krótkotrwałe wzrosty prądu. W zadaniu jednak pytano o wartość maksymalną, więc wybór jest inny.
Może zależeć pośrednio, bo rozruch wpływa na czas i wartość prądu rozruchowego, a wyłączniki mają klasy czasowe (np. 10/20/30). Jednak sama nastawa przeciążeniowa jest dobierana do prądu znamionowego silnika (zwykle 1,0–1,1×INM), a nie "pod prąd rozruchu".
Możesz wykonać kontrolę logiczną: "maksymalna nastawa" z zakresu około 100–110% INM musi być większa od 48,7 A i bliska tej wartości. Wynik około 53–54 A jest spójny z 110%. Odpowiedzi znacznie poniżej INM są podejrzane, bo dawałyby częste wyłączenia.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Maksymalną nastawę członu przeciążeniowego wyłącznika silnikowego przyjmuje się z górnej granicy doboru, tj. 1,1×INM."

Materiały:

  • Instrukcje i karty katalogowe wyłączników silnikowych (część: dobór nastawy termicznej i charakterystyki czasowo-prądowe)
  • Podręczniki z zakresu aparatury łączeniowej i zabezpieczeniowej w instalacjach niskiego napięcia
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji elektrycznych dotyczące zabezpieczeń silników (przeciążenie vs zwarcie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego