KWALIFIKACJA ROL8 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 16.
Ile powinna wynosić wartość rezystancji R dla obwodu przedstawionego na ilustracji?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny obwodu, który jest częścią egzaminu zawodowego dla kwalifikacji TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W magistrali CAN rezystory terminujące montuje się na obu końcach przewodu, aby dopasować impedancję linii i tłumić odbicia.
Na schemacie pytanie dotyczy wartości pojedynczego elementu oznaczonego "R", która standardowo wynosi 120 Ω.

Pełne wyjaśnienie:

Magistrala CAN (Controller Area Network) jest dwuprzewodową szyną komunikacyjną, w której sygnał rozchodzi się wzdłuż przewodów. Przy dłuższych odcinkach przewodów oraz szybkich zboczach sygnału mogą pojawiać się odbicia na końcach linii, co pogarsza jakość komunikacji (błędy ramek, niestabilna praca sieci).

Dlatego na obu końcach fizycznej magistrali stosuje się rezystory terminujące, których zadaniem jest dopasowanie do impedancji charakterystycznej linii. Dla klasycznej warstwy fizycznej CAN wartość pojedynczego terminatora wynosi 120 Ω—i to jest poszukiwana rezystancja elementu "R" widocznego na końcu magistrali na schemacie.

W praktyce serwisowej często wykonuje się pomiar rezystancji między przewodami CAN-H i CAN-L przy wyłączonym zasilaniu. Jeśli w sieci są dwa terminatory 120 Ω (na obu końcach), to są one widziane jako połączenie równoległe, a rezystancja zastępcza wynosi około 60 Ω. Ten wynik dotyczy jednak całej magistrali, a nie pojedynczego elementu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 60 Ω to typowy wynik pomiaru całej, poprawnie zakończonej magistrali (dwa razy 120 Ω równolegle), a nie wartość jednego rezystora.
  • 0 Ω oznaczałoby zwarcie między przewodami lub pominięcie rezystora, co prowadziłoby do poważnych zakłóceń pracy sieci.
  • 240 Ω mogłoby odpowiadać sytuacji, gdy w sieci pozostał tylko jeden terminator 120 Ω i mierzysz między CAN-H i CAN-L przez dodatkowe elementy/układ, ale nie jest to standardowa wartość pojedynczego terminatora.

Na egzaminie warto zapamiętać rozróżnienie: 120 Ω = jeden terminator na końcu, ~60 Ω = pomiar między CAN-H i CAN-L przy dwóch terminatorach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rezystor terminujący to element montowany na końcu magistrali CAN, który dopasowuje linię do jej impedancji i ogranicza odbicia sygnału. Dzięki temu komunikacja między sterownikami ECU jest stabilniejsza, szczególnie przy dłuższych wiązkach przewodów.
W klasycznej sieci CAN impedancja charakterystyczna przewodu jest dobrana tak, aby terminacja miała 120 Ω. Taka wartość na końcach linii zmniejsza odbicia sygnału, co ogranicza błędy transmisji i poprawia niezawodność komunikacji między modułami.
Brak terminacji powoduje odbicia sygnału na końcach przewodów, co może prowadzić do zakłóceń, błędów ramek i okresowego zrywania komunikacji. W maszynach rolniczych objawia się to np. błędami sterowników, utratą danych czujników lub problemami z diagnostyką.
Przy wyłączonym zasilaniu sieci mierzysz rezystancję między CAN-H i CAN-L. Jeśli na obu końcach są dwa rezystory 120 Ω, widzisz ich połączenie równoległe, czyli około 60 Ω. To nie jest wartość pojedynczego rezystora, tylko wynik "całej magistrali".
Około 120 Ω zwykle oznacza, że w sieci pozostał tylko jeden rezystor terminujący (drugi jest odłączony, uszkodzony lub wyjęty). Taki stan często pogarsza komunikację, bo jedna strona magistrali nie jest poprawnie zakończona.
Najczęściej są wbudowane w skrajne moduły ECU znajdujące się na końcach fizycznej wiązki (np. sterownik silnika, moduł narzędzia) albo w dedykowanej wtyczce/adapterze serwisowym. Kluczowe jest, aby były na końcach magistrali, nie w jej środku.
Typowe błędy to mylenie 120 Ω (pojedynczy rezystor) z 60 Ω (dwa terminatory równolegle), montaż terminatora w środku magistrali oraz stosowanie złych wartości rezystorów. Każdy z tych błędów zwiększa ryzyko odbić i problemów z komunikacją.
Nie. Rezystancja 0 Ω oznacza praktycznie zwarcie, co w sieci CAN spowodowałoby poważne zaburzenie poziomów sygnału i uniemożliwiło prawidłową transmisję. Terminacja ma dopasowywać linię, a nie zwierać przewody magistrali.
Rezystor terminujący jest zwykle narysowany na końcu dwuprzewodowej magistrali i łączy obie linie (CAN-H z CAN-L). Często jest opisany jako "termination", "Rterm" lub po prostu "R" przy końcach sieci. Inne rezystory zwykle dotyczą wejść czujników lub obwodów pomocniczych.
Skup się na podstawach: rola terminacji, typowe wartości 120 Ω i wynik pomiaru 60 Ω dla dwóch terminatorów, lokalizacja końców magistrali oraz objawy błędnej komunikacji. Ćwicz czytanie prostych schematów z ECU i dwuprzewodową linią CAN.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • ISO 11898 (seria) — standard warstwy fizycznej i łącza danych magistrali CAN; terminacja 120 Ω na końcach linii (źródło normatywne, szczegóły w dokumencie normy).
  • Bosch, "CAN Specification" (specyfikacja CAN firmy Bosch; opis terminacji i typowych wartości rezystorów końcowych 120 Ω).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki i elektroniki pojazdowej dotyczące magistrali CAN
  • Dokumentacje serwisowe (DTR) i schematy instalacji maszyn rolniczych z opisem sieci CAN
  • Noty aplikacyjne dotyczące terminacji i diagnostyki magistrali CAN (pomiar 60 Ω vs 120 Ω)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego