KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 11.
Ile separacji barwnych należy wykonać, aby wydrukować na maszynie formatu BI wielobarwną (CMYK) broszurę 32-stronicową formatu B5 z dodatkowym kolorem Pantone na pierwszej stronie i lakierowaniem wybiórczym na drugiej stronie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Separacja w offsecie oznacza osobną formę/płytę dla każdej składowej. Dla strony 1 potrzeba CMYK (4) + kolor Pantone (1) = 5 separacji. Dla strony 2 potrzeba CMYK (4) + lakier wybiórczy jako osobna separacja (1) = 5. Razem daje to 10 separacji.

Pełne wyjaśnienie:

W druku offsetowym każda separacja barwna odpowiada oddzielnej składowej obrazu, a w praktyce oznacza osobną formę/płytę offsetową. Dla standardowego druku czterobarwnego stosuje się model CMYK, czyli 4 separacje (C, M, Y, K).

W zadaniu pojawiają się dwie dodatkowe "składowe" procesu:

  • Kolor Pantone na pierwszej stronie – jest to kolor dodatkowy (spot), który nie wynika z CMYK i wymaga własnej separacji oraz własnej płyty.
  • Lakierowanie wybiórcze na drugiej stronie – lakier wybiórczy przygotowuje się jako osobny kanał (maskę obszarów lakieru), co w offsecie również oznacza dodatkową separację i osobną płytę.

Dlatego liczymy separacje dla stron, na których występują te dodatki:

  • Strona 1: CMYK = 4 separacje oraz Pantone = 1 separacja, razem 5.
  • Strona 2: CMYK = 4 separacje oraz lakier wybiórczy = 1 separacja, razem 5.

Suma separacji dla tych dwóch stron wynosi 5 + 5 = 10.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 4 pomija zarówno Pantone, jak i lakier (to tylko sam CMYK dla jednej strony).
  • 6 zwykle wynika z doliczenia tylko jednego dodatku (np. Pantone) oraz błędnego pominięcia lakieru lub nieuwzględnienia CMYK dla obu stron.
  • 8 odpowiada CMYK dla dwóch stron (4+4), ale nadal pomija Pantone i lakier jako osobne separacje.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: każdy kolor dodatkowy oraz każda forma lakieru/kleju/farby specjalnej przygotowana jako osobny kanał = dodatkowa separacja i dodatkowa płyta.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Separacja barwna to rozdzielenie projektu na oddzielne składowe drukowe, z których każda trafia na osobną formę (płytę) offsetową. Dla druku czterobarwnego oznacza to zwykle 4 separacje: C, M, Y i K. Dodatkowe farby lub lakier wymagają kolejnych separacji.
CMYK to zawsze 4 separacje. Kolor Pantone (spot) jest drukowany jako osobna farba, więc dodajesz 1 separację. W efekcie dla strony z CMYK + jednym Pantone wychodzi 5 separacji. Kluczowe jest, że Pantone nie "miesza się" z CMYK w separacji.
Lakier wybiórczy przygotowuje się jako osobny kanał (maska obszarów, które mają być polakierowane). W offsecie oznacza to osobną płytę i osobny zespół/aplikację lakieru, więc traktuje się go jak dodatkową separację. To częsty punkt, który zdający pomijają.
Nie zawsze wprost. Separacje liczy się dla stron/arkuszy, na których występują określone składowe (CMYK, Pantone, lakier). Jeśli tylko wybrane strony mają dodatki, to tylko te strony generują dodatkowe separacje. Liczba stron wpływa bardziej na liczbę arkuszy/forme, a nie na separacje jednej strony.
Dla strony 1: CMYK daje 4 separacje, a Pantone (kolor dodatkowy) dodaje kolejną, czyli łącznie 5. W praktyce oznacza to przygotowanie 5 płyt dla tej strony/strony arkusza. W kalkulacji warto wypisać składowe: "4 + 1".
Dla strony 2: CMYK to 4 separacje, a lakier wybiórczy to dodatkowa separacja (osobna płyta z maską lakieru), więc łącznie 5. Błąd pojawia się, gdy lakier traktuje się jako etap wykończenia bez wpływu na liczbę form.
Nie. Pantone i lakier to dwa różne kanały technologiczne: Pantone to farba (kolor dodatkowy), a lakier to warstwa lakiernicza z własną maską. Każde z nich wymaga osobnej separacji i osobnej formy, więc dodają się niezależnie do CMYK.
Najczęściej wtedy, gdy zdający skupia się na liczbie stron broszury i próbuje liczyć separacje "dla całej pracy", zamiast dla konkretnej strony/strony arkusza ze składowymi specjalnymi. Drugi typowy błąd to pominięcie lakieru jako separacji oraz zakotwiczenie na liczbie 4 (CMYK).
Format arkusza (np. BI/B1) wpływa na to, ile stron B5 mieści się na jednym arkuszu i jak wygląda impozycja, ale sama zasada liczenia separacji pozostaje taka sama: osobna forma dla każdej składowej. W tym zadaniu kluczowe są dodatki na stronach 1 i 2.
Ćwicz schemat: najpierw wypisz składowe dla danej strony (CMYK, spot, lakier), potem zamień je na liczbę form: CMYK=4, każdy spot=+1, lakier wybiórczy=+1. Na koniec upewnij się, czy liczysz dla jednej strony, dwóch stron arkusza czy całej pracy. Taki algorytm zmniejsza ryzyko pomyłki.
info

Statystycznie 36% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Separacja w offsecie oznacza osobną formę/płytę dla każdej składowej."

Źródła:

  • ISO 216 (formaty papieru serii A i B) – opis standardu i wymiarów, Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-02-18)
  • Separacja barw (CMYK) – definicja i zasada rozdziału na składowe, Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Separacja_barw (dostęp: 2026-02-18)
  • Kolor dodatkowy (spot color/Pantone) jako osobna składowa w przygotowaniu do druku, Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Spot_color (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii druku offsetowego (separacja, formy, proces CTP)
  • Instrukcje DTP/Prepress dotyczące kolorów dodatkowych i separacji spot oraz przygotowania lakieru wybiórczego
  • Materiały producentów płyt/CTP opisujące zależność: kanał koloru dodatkowego = osobna płyta

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego