KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 30.
Ile wynosi minimalne stężenie gazu ziemnego w mieszaninie z powietrzem, powyżej którego nie wolno w pomieszczeniach stacji gazowej prowadzić prac spawalniczych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
DGW to dolna granica wybuchowości – poziom, od którego mieszanina gazu z powietrzem może zapalić się i wybuchnąć. Prace spawalnicze są źródłem energii zapłonu, więc po przekroczeniu ustalonego progu w % DGW należy je bezwzględnie wstrzymać dla ograniczenia ryzyka zapłonu mieszaniny.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość podana w % DGW odnosi się do dolnej granicy wybuchowości, czyli takiego stężenia gazu palnego w powietrzu, przy którym mieszanina staje się zdolna do zapłonu. Im bliżej 100% DGW, tym atmosfera jest bliższa warunkom, w których może dojść do wybuchu po pojawieniu się źródła zapłonu.

Prace spawalnicze są klasycznym przykładem prac pożarowo niebezpiecznych: generują łuk elektryczny, wysoką temperaturę, iskry i rozpryski stopionego metalu. W obecności mieszaniny gazu ziemnego z powietrzem nawet niewielkie nieszczelności i lokalne nagromadzenia mogą stworzyć warunki do zapłonu, dlatego w praktyce stosuje się progi w % DGW, powyżej których takich prac nie wolno prowadzić.

Odpowiedź "10% DGW" wskazuje próg, przy którym – zgodnie z założeniem pytania – następuje zakaz prowadzenia spawania w pomieszczeniach stacji gazowej. Pozostałe odpowiedzi są typowymi dystraktorami:

  • "2% DGW" i "5% DGW" mogą kojarzyć się z bardzo ostrożnymi progami alarmowymi, ale nie muszą odpowiadać progowi zakazu w procedurze wskazanej w pytaniu.
  • "40% DGW" bywa mylone z innymi poziomami reakcji (np. alarmami wysokimi), jednak jako "minimalne stężenie powyżej którego nie wolno spawać" nie odpowiada oczekiwanemu progowi z pytania.

Na egzaminie zwracaj uwagę, czy pytanie dotyczy zakazu wykonywania prac, czy tylko poziomu alarmu czujnika – to nie zawsze jest to samo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DGW to dolna granica wybuchowości gazu w powietrzu. Wskazanie w % DGW (często spotykane też jako % LEL) mówi, jak blisko jest do stężenia, od którego mieszanina może się zapalić. Np. 10% DGW oznacza 0,1 wartości DGW.
Spawanie generuje silne źródła zapłonu: łuk, iskry i wysoką temperaturę. Gdy w powietrzu pojawia się gaz palny na poziomie wskazującym ryzyko atmosfery wybuchowej, nawet przypadkowa iskra może spowodować zapłon mieszaniny. Dlatego stosuje się progi zakazu prac.
To m.in. spawanie, cięcie termiczne, szlifowanie iskrzące, podgrzewanie palnikiem i inne czynności, które mogą wytworzyć iskrę lub wysoką temperaturę. W obiektach gazowych takie prace wymagają szczególnej oceny ryzyka, nadzoru i spełnienia warunków bezpieczeństwa.
Niekoniecznie. Detektory mają zwykle kilka progów (np. ostrzegawczy i alarmowy), a procedury zakładowe mogą dodatkowo określać osobne progi dla zakazu prac. Na egzaminie czytaj uważnie, czy pytanie dotyczy zakazu prac, czy ustawień sygnalizacji.
Częste pomyłki to: mylenie DGW z górną granicą wybuchowości, traktowanie % DGW jak "% objętości gazu", wybór zbyt małej wartości "bo bezpieczniej", oraz ignorowanie faktu, że pytanie dotyczy progu proceduralnego (zakazu), a nie dowolnego alarmu czujnika.
Trzeba znać DGW w % objętości dla danego gazu (wartość tabelaryczna). Wtedy: stężenie = (% DGW / 100) × DGW. Bez tej wartości nie da się wykonać przeliczenia. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle nie jest to potrzebne, jeśli odpowiedzi są w % DGW.
% DGW stosuje się głównie do oceny ryzyka wybuchu gazów palnych (ile brakuje do zapłonu). Jednostka ppm częściej służy do oceny narażenia zdrowotnego na substancje toksyczne. W gazownictwie % DGW jest praktyczne przy decyzjach o pracach gorących.
Wentylacja pomaga, ale jej skuteczność zależy od źródła wycieku, kubatury, rozkładu przepływu i miejsc "zastoju" gazu. Przy nieszczelności trzeba przede wszystkim usunąć przyczynę i potwierdzić pomiarem spadek wskazań. Nie wolno zakładać bezpieczeństwa wyłącznie "na oko".
W praktyce należy przerwać prace mogące być źródłem zapłonu, powiadomić osoby odpowiedzialne, zabezpieczyć miejsce, przewietrzyć zgodnie z procedurą i ustalić źródło emisji. Następnie trzeba potwierdzić pomiarami spadek wskazań i dopiero wtedy rozważyć wznowienie prac.
Skup się na zrozumieniu, że % DGW odnosi się do ryzyka zapłonu, a nie do "ilości gazu" w sensie masy. Zapamiętuj progi w kontekście decyzji (zakaz prac, ewakuacja, alarm), a nie jako oderwane liczby. Pomaga rozwiązywanie testów i analiza, czego dokładnie dotyczy pytanie.
info

Statystycznie 28% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dGW to dolna granica wybuchowości – poziom, od którego mieszanina gazu z powietrzem może zapalić się i wybuchnąć.

Źródła:

  • PN-EN IEC 60079-10-1:2021-06, "Atmosfery wybuchowe — Część 10-1: Klasyfikacja przestrzeni — Gazowe atmosfery wybuchowe"
  • PN-EN 60079-29-1 (aktualne wydanie), "Atmosfery wybuchowe — Część 29-1: Detektory gazów — Wymagania dotyczące działania detektorów palnych gazów"

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu atmosfer wybuchowych i pracy z detektorami gazu
  • Instrukcje stanowiskowe/eksploatacyjne dotyczące prac pożarowo niebezpiecznych w obiektach gazowniczych (zakładowe procedury)
  • Normy dotyczące klasyfikacji i detekcji atmosfer wybuchowych (seria PN-EN 60079)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego