KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 33.
Ile wynosi przyspieszenie działające na ciało poruszające się ruchem jednostajnie zmiennym, jeżeli w czasie 5 sekund prędkość ciała wzrosła z 10 m/s do 25 m/s?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W ruchu jednostajnie zmiennym przyspieszenie jest stałe i liczymy je ze wzoru a=Δv/Δt. Zmiana prędkości wynosi 25−10=15 m/s, a czas 5 s, więc a=15/5=3 m/s2. Taka wartość odpowiada podanej poprawnej odpowiedzi.

Pełne wyjaśnienie:

Przyspieszenie w kinematyce opisuje, jak szybko zmienia się prędkość w czasie. Dla ruchu jednostajnie zmiennego (czyli takiego, w którym przyspieszenie ma stałą wartość) można bezpośrednio zastosować zależność:

a = Δv / Δt

Najpierw wyznaczamy zmianę prędkości:

  • prędkość początkowa: 10 m/s
  • prędkość końcowa: 25 m/s
  • Δv = 25 − 10 = 15 m/s

Następnie dzielimy tę zmianę przez czas trwania zjawiska:

  • Δt = 5 s
  • a = 15 m/s ÷ 5 s = 3 m/s2

Odpowiedź "3 m/s2" jest poprawna, bo jednostka przyspieszenia wynika z definicji: (m/s) na sekundę daje m/s2.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "2 m/s2" mogłoby wyjść z przypadkowego dzielenia przez inną liczbę niż 5 albo z błędu w odejmowaniu.
  • "5 m/s2" często jest efektem pomylenia danych i uznania, że samo "5 sekund" ma trafić do wyniku lub błędnego użycia Δv=25−0.
  • "10 m/s2" może wynikać z heurystyki: wybrania liczby kojarzącej się z prędkością początkową 10 m/s albo z pominięcia dzielenia przez czas.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj dwa kroki osobno (1) policz Δv, (2) podziel przez Δt i dopilnuj jednostek. To minimalizuje typowe błędy rachunkowe i jednostkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przyspieszenie to miara tego, jak szybko zmienia się prędkość w czasie. W najprostszym ujęciu oblicza się je jako Δv/Δt, czyli różnicę prędkości podzieloną przez czas. Jednostką w SI jest m/s2.
Użyj wzoru a=(vkońc−vpocz)/t. Najpierw policz zmianę prędkości Δv, a potem podziel przez czas trwania. Na egzaminie pilnuj, by prędkości były w m/s, a czas w sekundach.
Bo przyspieszenie to "zmiana prędkości w czasie". Prędkość ma jednostkę m/s, a dzielenie jej przez sekundy daje (m/s)/s = m/s2. To pomaga wychwycić błędy: jeśli wyjdzie m/s, to znaczy, że pominięto dzielenie przez czas.
Tak. Określenie "jednostajnie zmienny" oznacza, że przyspieszenie ma stałą wartość (nie zmienia się w czasie). Dzięki temu wzór a=Δv/Δt opisuje to przyspieszenie wprost, bez dodatkowych danych.
Potrzebujesz dwóch prędkości (początkowej i końcowej) oraz czasu, w którym nastąpiła ta zmiana. Wtedy liczysz Δv i dzielisz przez Δt. Jeśli masz tylko jedną prędkość, nie da się policzyć przyspieszenia bez dodatkowych informacji.
Zawsze zapisuj Δv jako "prędkość końcowa minus prędkość początkowa". Gdy prędkość rośnie, Δv jest dodatnie, więc przyspieszenie też dodatnie. Gdy prędkość maleje (hamowanie), Δv jest ujemne i wyjdzie ujemne przyspieszenie.
Najczęściej wtedy, gdy prędkość jest podana w km/h albo czas w minutach. Na egzaminie przelicz: km/h na m/s oraz min na s, zanim podstawisz do wzoru. W przeciwnym razie wynik liczbowy i jednostka będą błędne.
Typowe błędy to: odjęcie w złej kolejności, pomylenie Δv z samą prędkością, pominięcie dzielenia przez czas oraz błędne jednostki (np. podanie m/s zamiast m/s2). Pomaga zapis kroków i kontrola jednostek po obliczeniach.
W ruchu jednostajnie zmiennym przyspieszenie ma stałą wartość, więc przyspieszenie średnie z przedziału czasu jest równe przyspieszeniu chwilowemu. Właśnie dlatego w zadaniach z danymi "v wzrosła z … do … w czasie …" wystarczy Δv/Δt.
W praktyce pomaga rozumieć, jak szybko rozpędzają się i hamują elementy maszyn (np. przesuwy, podajniki, wózki). Znajomość przyspieszenia ułatwia ocenę obciążeń dynamicznych, dobór parametrów pracy i bezpieczne planowanie ruchu części mechanizmów.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "W ruchu jednostajnie zmiennym przyspieszenie jest stałe i liczymy je ze wzoru a=Δv/Δt."

Źródła:

  • OpenStax, College Physics 2e: "Acceleration", rozdział Kinematics in One Dimension (sekcja o a=Δv/Δt), https://openstax.org/details/books/college-physics-2e (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy (PL), Fizyka – kinematyka: przyspieszenie jako zmiana prędkości w czasie, https://pl.khanacademy.org/science/physics/one-dimensional-motion (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Przyspieszenie", definicja i jednostka m/s^2, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przyspieszenie (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do fizyki: dział kinematyka – ruch prostoliniowy i przyspieszenie
  • Kurs wideo z kinematyki (przyspieszenie jako Δv/Δt) z przykładami zadań
  • Zbiór zadań z fizyki: obliczenia z prędkości i przyspieszenia w ruchu jednostajnie zmiennym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego