KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 29.
Ile wynosi rezystancja świecącej żarówki o napięciu znamionowym 230 V i mocy 100 W?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla żarówki traktowanej jako obciążenie rezystancyjne w stanie pracy korzysta się ze wzoru P = U²/R. Po przekształceniu: R = U²/P. Podstawiając dane znamionowe: R = 230²/100 = 529 Ω. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego wzoru lub błędnej skali jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

Rezystancję świecącej (czyli pracującej, rozgrzanej) żarówki można wyznaczyć z parametrów znamionowych mocy i napięcia. Dla obciążenia rezystancyjnego obowiązuje zależność:

P = U · I oraz z prawa Ohma I = U/R. Po podstawieniu prądu do wzoru na moc otrzymujemy:

P = U · (U/R) = U²/R

Zatem po przekształceniu do postaci na rezystancję:

R = U² / P

Podstawiamy dane: U = 230 V, P = 100 W:

  • U² = 230 · 230 = 52900
  • R = 52900 / 100 = 529 Ω

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 23 kΩ – to wartość o dwa rzędy wielkości za duża; przy 230 V dawałaby bardzo mały prąd i moc znacznie mniejszą niż 100 W.
  • 2,3 Ω – to wartość skrajnie mała; dla 230 V oznaczałaby ogromny prąd i moc wielokrotnie większą od 100 W, co nie pasuje do żarówki 100 W.
  • 460 Ω – wygląda "sensownie", ale wynika zwykle z błędnego przekształcenia lub z pomylenia działań; poprawne obliczenie z U²/P daje 529 Ω.

W praktyce warto pamiętać, że żarnik ma inną rezystancję na zimno i inną w temperaturze pracy. Zadanie wprost odwołuje się do stanu świecenia, więc liczymy rezystancję wynikającą z parametrów znamionowych podczas pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gdy znasz moc P i napięcie U, użyj zależności dla obciążenia rezystancyjnego: R = U²/P. Podstaw wartości w jednostkach V i W, a wynik otrzymasz w omach (Ω). To najczęstszy schemat w zadaniach egzaminacyjnych.
W zadaniu nie podano prądu I, więc bezpośrednio z R = U/I nie policzysz. Łączysz więc P = U·I z prawem Ohma i dostajesz P = U²/R, czyli R = U²/P. To standardowe przekształcenie.
"Świecąca" oznacza pracującą w stanie ustalonym, z rozgrzanym żarnikiem. Rezystancja żarnika rośnie wraz z temperaturą, więc opór "na zimno" jest mniejszy niż podczas świecenia. W zadaniach z danymi znamionowymi zwykle liczy się stan pracy.
W prostych zadaniach rachunkowych przyjmuje się model rezystancyjny (obciążenie R). W rzeczywistości żarnik jest elementem nieliniowym, bo jego opór zależy od temperatury. Jednak dane znamionowe (230 V, 100 W) pozwalają policzyć rezystancję w punkcie pracy z R = U²/P.
Najczęściej myli się wzory i liczy R = U/P (to błąd), zapomina o potęgowaniu napięcia lub popełnia błąd w 230². Częsty jest też błąd skali jednostek, np. wybór wartości w kΩ bez sprawdzenia, czy dawałaby moc około 100 W.
Możesz oszacować prąd: dla 100 W przy 230 V prąd to ok. 0,43 A (bo I ≈ P/U). Wtedy R ≈ U/I ≈ 230/0,43 ≈ kilkaset omów. Jeśli wychodzi kilka omów albo dziesiątki kilo omów, wynik jest podejrzany.
W zadaniach z napięciem sieciowym 230 V przyjmuje się wartość skuteczną (RMS), bo tak podaje się parametry znamionowe odbiorników i tak liczy się moc czynną w typowych obwodach. Nie używa się wartości maksymalnej (szczytowej) do obliczeń znamionowych żarówki.
Prąd policzysz z I = P/U, czyli w przybliżeniu 100/230 ≈ 0,43 A. To pomaga w doborze zabezpieczeń, przewodów, złącz i przy diagnostyce: jeśli prąd znacząco odbiega od oczekiwanego, może to wskazywać uszkodzenie lub niewłaściwe napięcie zasilania.
Gdyby R wynosiło 23 kΩ, to prąd przy 230 V byłby bardzo mały (rzędu miliamperów), a moc P = U²/R wyszłaby około kilku watów, nie 100 W. Tak duża rezystancja jest typowa raczej dla elementów elektronicznych lub izolacji, a nie dla żarnika żarówki.
Opanuj zestaw trzech zależności: U = R·I, P = U·I, P = U²/R. Ćwicz szybkie przekształcanie wzorów i kontrolę jednostek. Rób krótkie oszacowania (rzędy wielkości), bo często pozwalają wychwycić błąd zanim zaznaczysz odpowiedź.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla żarówki traktowanej jako obciążenie rezystancyjne w stanie pracy korzysta się ze wzoru P = U²/r. Po przekształceniu: R = U²/P."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moc elektryczna" – zależności P = U·I oraz dla oporu P = U²/R, https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_(fizyka)#Moc_elektryczna - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Prawo Ohma" – zależność U = R·I, https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Żarówka" – opis odbiornika z żarnikiem i uwaga o zmianie oporu z temperaturą, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBar%C3%B3wka - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: dział o mocy w obwodach rezystancyjnych
  • Zadania rachunkowe z przekształcania wzorów P, U, I, R
  • Karty wzorów (prawo Ohma i wzory na moc) używane w nauczaniu technicznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego