KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 39.
Ile wynosi sprawność kolektora słonecznego o podanych w ramce parametrach technicznych, jeżeli przy nasłonecznieniu 1 000 W/m2 jego moc cieplna jest równa 1 400 W?
Ilustracja przedstawia tabelę z parametrami technicznymi kolektora słonecznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprawność liczymy ze wzoru η = P/(G·A), gdzie A to powierzchnia odniesienia. Dla kolektorów standardowo przyjmuje się powierzchnię apertury. Z ramki: A = 2,0 m². Zatem η = 1400/(1000·2,0) = 0,70, czyli 70%.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawność kolektora słonecznego opisuje, jaka część mocy promieniowania padającego na kolektor zostaje zamieniona na użyteczną moc cieplną oddawaną do czynnika roboczego. W ujęciu zadaniowym stosuje się zależność:

η = P / (G · A)

gdzie:

  • P – moc cieplna kolektora (W),
  • G – natężenie promieniowania (W/m²),
  • A – powierzchnia odniesienia (m²).

W kartach katalogowych i w podejściu normowym dla kolektorów płaskich jako powierzchnię odniesienia przyjmuje się powierzchnię apertury, czyli efektywny "otwór" wejściowy, przez który promieniowanie rzeczywiście dociera do absorbera. W ramce z parametrami występują różne pola (brutto, absorbera, apertury) i to właśnie wybór właściwego A jest kluczowy.

Dane do obliczenia:

  • P = 1400 W,
  • G = 1000 W/m²,
  • A = 2,0 m² (powierzchnia apertury).

Obliczenie krok po kroku:

G · A = 1000 · 2,0 = 2000 W

η = 1400 / 2000 = 0,70

Po zamianie na procenty: 0,70 · 100% = 70%.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości takie jak 67% zwykle pojawiają się wtedy, gdy ktoś zamiast apertury użyje powierzchni absorbera (np. 2,1 m²), co zaniża wynik. Pozostałe procenty to efekty zastosowania niewłaściwej powierzchni odniesienia lub błędnego rachunku/zaokrąglania. Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: jeżeli w danych występuje "powierzchnia apertury", to ona jest preferowanym polem do sprawności i porównań kolektorów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawność kolektora (η) to stosunek mocy cieplnej oddawanej przez kolektor do mocy promieniowania słonecznego padającego na powierzchnię odniesienia. Mówi, jaka część energii ze słońca zamienia się w użyteczne ciepło w danych warunkach pracy.
Podstaw dane: P w watach, G w W/m² i A w m². Najpierw policz G·A (to moc promieniowania padająca na powierzchnię), potem podziel P przez ten wynik. Otrzymany ułamek pomnóż przez 100%, aby dostać wynik w procentach.
Powierzchnia apertury opisuje efektywny obszar, przez który promieniowanie rzeczywiście dociera do absorbera. Ramy i elementy konstrukcyjne mogą zasłaniać część kolektora, dlatego aperturę łatwiej porównywać między modelami i jest standardowym polem odniesienia w parametrach katalogowych.
Powierzchnia brutto to zewnętrzny obrys kolektora (cała obudowa). Powierzchnia absorbera dotyczy samego elementu pochłaniającego energię. Powierzchnia apertury to "okno" wejściowe promieniowania (efektywna część), zwykle mniejsza od absorbera i brutto.
Można wykonać takie obliczenie, ale wynik będzie odnosił się do innej powierzchni i nie będzie porównywalny ze sprawnością liczona względem apertury. W zadaniach egzaminacyjnych, gdy podano aperturę, zazwyczaj to ona jest właściwą powierzchnią odniesienia.
Taki wynik często pojawia się po użyciu niewłaściwego pola A (np. powierzchni absorbera zamiast apertury). Ponieważ absorber bywa większy od apertury, w mianowniku pojawia się większa liczba i iloraz P/(G·A) spada. To typowy błąd na sprawdzianach i egzaminach.
Najpierw odszukaj w ramce wszystkie pola "powierzchnia …". Jeśli jest podana "powierzchnia apertury", przyjmij ją jako A. Gdy apertury nie ma, a zadanie mówi o powierzchni czynnej, zwykle chodzi o absorber. Zawsze sprawdź, czy treść nie podaje wprost pola odniesienia.
To częsta wartość w zadaniach, bo odpowiada warunkom testowym i ułatwia rachunki, ale w praktyce nasłonecznienie zmienia się w czasie. Na egzaminie zawsze podstawiasz dokładnie tę wartość G, którą podano w treści, niezależnie od tego, czy jest "typowa".
Najczęstsze są: podstawienie złej powierzchni (brutto/absorber zamiast apertury), pominięcie jednostek (m²), błędne przestawienie kolejności działań oraz brak zamiany ułamka na procent. Pomaga zapis kroków: policz G·A, dopiero potem dziel P przez wynik.
Sprawność jest używana przy doborze liczby kolektorów, szacowaniu uzysków ciepła oraz porównywaniu urządzeń różnych producentów. W eksploatacji pozwala też ocenić, czy instalacja pracuje poprawnie (np. czy uzyski nie są podejrzanie niskie względem danych katalogowych).
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sprawność liczymy ze wzoru η = P/(G·A), gdzie A to powierzchnia odniesienia."

Materiały:

  • Norma PN-EN 12975 (część dotycząca definicji powierzchni i sposobu wyznaczania sprawności kolektora)
  • Norma ISO 9806 (badania i parametry cieplne kolektorów słonecznych)
  • Podręczniki/kompendia z podstaw energetyki odnawialnej i instalacji solarnych (rozdziały o bilansie energetycznym i sprawności kolektora)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego