KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 32.
Ile wynosi średnica toru kołowego, jeżeli ciało poruszające się po nim z prędkością kątową 4 rad/s, ma prędkość liniową równą 20 m/s?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy z zależności dla ruchu po okręgu:
v = ωr, więc r = v/ω = 20/4 = 5 m. To jest promień toru. Pytanie dotyczy średnicy, zatem d = 2r = 2·5 m = 10 m. Dlatego poprawna jest odpowiedź 10 m.

Pełne wyjaśnienie:

W ruchu po okręgu występują dwie powiązane wielkości: prędkość kątowa ω (rad/s) oraz prędkość liniowa v (m/s), czyli prędkość punktu poruszającego się po obwodzie. Łączy je podstawowy wzór:

v = ω · r

gdzie r jest promieniem toru (odległością od środka okręgu do punktu na obwodzie). Z treści zadania: v = 20 m/s, ω = 4 rad/s. Najpierw obliczamy promień:

r = v/ω = 20/4 = 5 m

To jednak nie jest jeszcze odpowiedź, ponieważ pytanie brzmi o średnicę toru. Średnica d jest dwa razy większa od promienia:

d = 2r = 2 · 5 m = 10 m

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 5 m – to poprawnie obliczony promień, ale nie średnica. To typowa pułapka w tego typu zadaniach.
  • 40 m – taki wynik mógłby powstać np. z błędnego pomnożenia v i ω albo pomylenia działań przy przekształcaniu wzoru.
  • 80 m – to wynik jeszcze bardziej zawyżony; zwykle wskazuje na brak kontroli jednostek lub na przypadkowe operowanie liczbami bez sprawdzenia sensu fizycznego.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniach zawsze wróć do polecenia i sprawdź, czy obliczyłeś dokładnie tę wielkość, o którą pytano (promień czy średnica).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W ruchu po okręgu obowiązuje zależność v = ω · r, gdzie v to prędkość liniowa (m/s), ω to prędkość kątowa (rad/s), a r to promień toru (m). Jeśli znasz dwie wielkości, trzecią wyznaczasz przez proste przekształcenie wzoru.
Prędkość kątowa ω opisuje, jak szybko zmienia się kąt położenia w ruchu obrotowym. Jednostką jest rad/s. Duża ω oznacza szybsze "obracanie się" obiektu, a dla większego promienia daje też większą prędkość liniową na obwodzie.
Prędkość liniowa v (obwodowa) to szybkość poruszania się punktu po okręgu, mierzona w m/s. Jest styczna do toru w danym punkcie. Dla tej samej ω, punkt dalej od osi (większe r) ma większą v.
Gdy znasz prędkość liniową v i kątową ω, korzystasz z r = v/ω. Ważne, by jednostki były zgodne: v w m/s, ω w rad/s, wtedy r wyjdzie w metrach. To najczęstszy pierwszy krok w zadaniach z ruchem po okręgu.
Bo promień wychodzi bezpośrednio z przekształcenia wzoru r = v/ω, więc wiele osób zatrzymuje się na tym wyniku. Tymczasem polecenie może dotyczyć średnicy, czyli d = 2r. Na egzaminie warto podkreślić w treści słowo "średnica".
Najpierw liczysz promień: r = v/ω, a potem średnicę: d = 2r. Możesz też połączyć kroki: d = 2v/ω. To przyspiesza rachunek i zmniejsza ryzyko, że podasz promień zamiast średnicy.
Radian jest miarą kąta używaną w fizyce; w obliczeniach traktuje się go jako jednostkę "wbudowaną" w definicję ω. Jeśli ω podano w rad/s, a v w m/s, to ze wzoru v = ωr promień r otrzymasz w metrach bez dodatkowych przeliczeń.
Sprawdź jednostki i zależność: dla stałej ω większy promień daje większą v. Jeśli z danych wychodzi bardzo duża średnica, a prędkości są "typowe", to możliwy jest błąd rachunkowy. Dobrą praktyką jest szybkie podstawienie wyniku do v = ωr.
W napędach maszyn: koła pasowe, koła łańcuchowe, wirniki, rolki taśmociągów. Znając obroty (ω) i wymiar elementu (r lub d), można ocenić prędkość obwodową. To pomaga w doborze elementów oraz w kontroli, czy układ nie pracuje poza bezpiecznymi parametrami.
Najczęściej: (1) podanie promienia zamiast średnicy, (2) zły zapis lub przekształcenie wzoru v = ωr, (3) brak kontroli jednostek, (4) nieuwzględnienie, czego dokładnie dotyczy pytanie. Pomaga zapisanie: r = v/ω, potem d = 2r.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że korzystamy z zależności dla ruchu po okręgu:v = ωr, więc r = v/ω = 20/4 = 5 m.

Źródła:

  • Wikipedia: "Ruch po okręgu" (zależność v = ωr) https://pl.wikipedia.org/wiki/Ruch_po_okr%C4%99gu - dostęp 2026-02-24

Materiały:

  • Podręcznik fizyki: dział "Ruch po okręgu" (prędkość kątowa i liniowa)
  • Zbiór zadań z kinematyki ruchu obrotowego (zadania na v=ωr)
  • Notatki/ściąga: podstawowe zależności ruchu obrotowego (ω, v, r, d)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego