Smarność masy włóknistej (często utożsamiana ze stopniem zmielenia) opisuje, jak szybko zawiesina włókien oddaje wodę w ujednoliconych warunkach. W praktyce laboratoryjnej papiernictwa wynik podaje się w stopniach Schoppera-Rieglera (°SR) i uzyskuje za pomocą aparatu Schoppera-Rieglera, w którym zawiesina odwadnia się przez sito w określonej procedurze.
Kluczowym warunkiem porównywalności wyników jest stałe stężenie próbki. Do pomiaru przygotowuje się próbkę o stężeniu 0,2% (w ujęciu praktycznym: około 2 g suchej masy na 1 litr wody). Taka konsystencja jest na tyle "rzadka", by zawiesina mogła swobodnie przepływać i odwadniać się w aparacie, a jednocześnie na tyle "gęsta", by wynik był reprezentatywny dla właściwości włókien i ich zmielenia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 0,1% – zawiesina jest zbyt rozcieńczona. W praktyce może to zaniżać czułość pomiaru i pogarszać powtarzalność, bo wpływ właściwości włókien na przebieg odwadniania jest słabiej "widoczny" w tak małej ilości części stałych.
- 0,5% oraz 0,6% – to stężenia wyraźnie wyższe. Zawiesina staje się zbyt gęsta, co utrudnia swobodny przepływ przez elementy aparatu i może prowadzić do nienormatywnego przebiegu odwadniania, a więc do wyniku, który nie odpowiada procedurze pomiarowej.
Wskazówka egzaminacyjna: częsty błąd polega na pomieszaniu stężenia próbki do badania (bardzo niskiego, 0,2%) ze stężeniami spotykanymi w procesie na maszynie papierniczej (zwykle wielokrotnie wyższymi). W pytaniach o °SR niemal zawsze chodzi o laboratoryjną zawiesinę o ściśle ustalonej konsystencji.
