KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 17.
Ile wynosi teoretyczna suma kątów wewnętrznych w przedstawionej osnowie realizacyjnej?
Ilustracja przedstawia osnowę realizacyjną w formie wielokąta o sześciu wierzchołkach oznaczonych jako Ps.1, Ps.2, Ps.3,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suma kątów wewnętrznych wieloboku o n wierzchołkach wynosi (n−2)·200g. Po odczytaniu z rysunku liczby wierzchołków osnowy i podstawieniu do wzoru otrzymuje się 800,0000g. Pozostałe wartości nie odpowiadają temu wzorowi dla tej liczby boków.

Pełne wyjaśnienie:

W osnowach realizacyjnych przedstawianych jako wielobok zamknięty (ciąg poligonowy zamknięty) często wykonuje się proste kontrole rachunkowe, zanim przejdzie się do bardziej złożonych etapów (np. wyrównania). Jedną z takich kontroli jest teoretyczna suma kątów wewnętrznych.

W geodezji bardzo często stosuje się jednostkę gon (oznaczaną jako g). Kluczowa własność tej jednostki to:

  • pełny kąt = 400g,
  • półpełny kąt (kąt prostoliniowy) = 200g.

Dla wieloboku o n wierzchołkach suma kątów wewnętrznych wynosi:

S = (n − 2) · 200g

Dlaczego właśnie tak? Wielobok można podzielić na (n−2) trójkąty, a każdy trójkąt ma sumę kątów równą 200g. To jest odpowiednik znanego z geometrii szkolnej wzoru w stopniach, tylko z uwzględnieniem skali gon.

W tym zadaniu należy więc:

  1. zidentyfikować, że rysunek przedstawia wielobok (liczymy wierzchołki/załamania),
  2. odczytać liczbę wierzchołków n z ilustracji,
  3. podstawić do wzoru (n−2)·200g.

Odpowiedź "800,0000g" jest zgodna z powyższym wzorem dla liczby wierzchołków wynikającej z rysunku. Wartość "1000,0000g" oznaczałaby wielobok o większej liczbie boków (zbyt duża suma), a "600,0000g" – wielobok o mniejszej liczbie boków (zbyt mała suma). Z kolei "1600,0000g" jest wielokrotnie za duża i zwykle wynika z błędnego rozumienia jednostek lub pomylenia sumy kątów wewnętrznych z inną wielkością kontrolną.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz odpowiedzi będące wielokrotnościami 200g, prawie zawsze chodzi o zastosowanie wzoru (n−2)·200g po poprawnym zliczeniu wierzchołków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gon (gradians, g) to jednostka kąta często używana w geodezji. Pełny kąt ma 400g, a kąt prostoliniowy (półpełny) ma 200g. Dzięki temu wiele wzorów kontrolnych w poligonach ma postać wielokrotności 200g.
Użyj wzoru: S = (n−2)·200g, gdzie n to liczba wierzchołków wieloboku. Najpierw policz wierzchołki (załamania trasy), potem podstaw do wzoru. Wynik wyjdzie jako wielokrotność 200g.
W stopniach suma kątów trójkąta to 180°. W gonach ta sama suma wynosi 200g, bo skala jest inna (400g = 360°). Dlatego wzór na wielobok w gonach to (n−2)·200g, a nie (n−2)·180°.
W praktyce liczba kątów wewnętrznych odpowiada liczbie wierzchołków wieloboku: licz punkt załamania trasy, w którym mierzony jest kąt. Uważaj, by nie pominąć punktu początkowego/końcowego w przypadku wieloboku zamkniętego.
Nie. Teoretyczna suma kątów wewnętrznych zależy tylko od liczby wierzchołków n. Długości boków wpływają na inne elementy obliczeń (np. współrzędne, przyrosty), ale nie zmieniają wzoru (n−2)·200g.
Najczęściej na etapie kontroli po pomiarze: porównuje się sumę kątów zmierzonych z sumą teoretyczną. Różnica pomaga wykryć grube błędy obserwacji lub pomyłki w zapisie, zanim wykona się dalsze obliczenia lub wyrównanie.
Typowe błędy to: użycie 180 zamiast 200 (pomieszanie jednostek), zliczenie złej liczby wierzchołków z rysunku oraz pomylenie kątów wewnętrznych z kątami zwrotu. Pomaga zapisanie wzoru i szybka kontrola, czy wynik jest wielokrotnością 200g.
Wprost wzór na sumę kątów wewnętrznych dotyczy wieloboku zamkniętego. Dla ciągów otwartych stosuje się inne kontrole (np. związane z kierunkami/azymutami i nawiązaniem). Dlatego zawsze sprawdź, czy rysunek przedstawia układ zamknięty.
Wynik powinien być zgodny z (n−2)·200g, więc zwykle jest wielokrotnością 200g (np. 600g, 800g, 1000g). Jeśli pojawia się bardzo duża wartość niepasująca do rozsądnej liczby wierzchołków na rysunku, to sygnał błędu w doborze wzoru lub jednostek.
Ćwicz trzy kroki: (1) szybkie rozpoznanie typu figury (zamknięta/otwarta), (2) poprawne zliczanie wierzchołków na szkicu, (3) sprawne stosowanie wzoru w gonach. Warto też umieć sprawdzić sens wyniku przez porównanie z 200g·(n−2).
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Suma kątów wewnętrznych wieloboku o n wierzchołkach wynosi (n−2)·200g."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Suma kątów wewnętrznych wielokąta" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Suma_k%C4%85t%C3%B3w_wewn%C4%99trznych_wielok%C4%85cie (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Gradian" (gon) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Gradian (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik z geodezji inżynieryjnej: osnowy realizacyjne i kontrola obserwacji kątowych
  • Powtórzenie geometrii płaskiej: własności wieloboków i sumy kątów
  • Zestawy zadań rachunkowych z geodezji: obliczenia w jednostce gon

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego