KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 17.
Ile wynosi wartość azymutu A12-13 obliczona na podstawie danych zamieszczonych na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z geodezją, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Azymut wyznacza się z danych z rysunku na podstawie przyrostów współrzędnych między punktami 12 i 13 (ΔX, ΔY), licząc kierunek od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Kluczowe jest dobranie właściwej ćwiartki i podanie wyniku w gradach (0g–400g). Dla tych danych otrzymuje się 110,7140g.

Pełne wyjaśnienie:

Azymut kierunku A12-13 to kąt liczony od kierunku północy (osi Y układu geodezyjnego) zgodnie z ruchem wskazówek zegara, w zakresie od 0g do 400g. W zadaniach opartych na rysunku azymut najczęściej oblicza się z przyrostów współrzędnych między punktami 12 i 13.

Procedura obliczeń (logika):

  • Odczytaj z rysunku (bezpośrednio lub pośrednio) współrzędne punktów 12 i 13 albo przyrosty: ΔX = X13 − X12, ΔY = Y13 − Y12.
  • Wyznacz kąt kierunku z funkcji arcus tangens na podstawie stosunku przyrostów (w praktyce wygodnie użyć funkcji atan2, bo automatycznie uwzględnia znaki ΔX i ΔY).
  • W razie korzystania z samego arctan koniecznie zastosuj poprawkę na ćwiartkę zależną od znaków ΔX i ΔY, aby uzyskać azymut w przedziale 0g–400g.
  • Sprawdź jednostkę: wynik ma być w gradach (g), więc kalkulator musi pracować w tej jednostce lub trzeba przeliczyć jednostki.

Poprawna wartość 110,7140g jest spójna z kierunkiem leżącym w odpowiedniej ćwiartce i z właściwą redukcją do zakresu 0g–400g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wartość 310,7140g typowo wynika z błędu ćwiartki: do poprawnego azymutu dodano 200g (przesunięcie o pół pełnego obrotu), jakby wektor 12→13 wskazywał przeciwny zwrot.
  • Wartość 268,8250g często oznacza nieprawidłową korektę do innej ćwiartki lub pomylenie tego, czy kąt liczony jest od osi północy czy od osi wschodu.
  • Wartość 68,8250g może wynikać z użycia niewłaściwego stosunku w tangensie (zamiana ΔX i ΔY), zaokrągleń pośrednich albo przyjęcia kąta ostrego bez korekty na ćwiartkę.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze wykonaj szybki test sensowności: na szkicu oceń, czy kierunek 12→13 jest bliżej północy, wschodu, południa czy zachodu. Jeśli intuicyjny kierunek nie zgadza się z uzyskanym azymutem (np. wychodzi o 200g "w drugą stronę"), to prawie na pewno wystąpił błąd ćwiartki lub zwrotu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Azymut to kąt określający kierunek linii, liczony od kierunku północy (osi układu) zgodnie z ruchem wskazówek zegara. W geodezji podaje się go zwykle w zakresie 0–400g (lub 0–360°), a służy do opisu orientacji odcinków i kierunków tyczenia.
Najpierw liczysz ΔX = X2−X1 i ΔY = Y2−Y1, a potem wyznaczasz kąt z funkcji arctan na podstawie stosunku przyrostów. Kluczowe jest dobranie właściwej ćwiartki na podstawie znaków ΔX i ΔY oraz sprowadzenie wyniku do przedziału 0–400g.
Arctan często zwraca tylko kąt ostry, który nie rozróżnia wszystkich kierunków w płaszczyźnie. Bez analizy ćwiartki (znaków ΔX i ΔY) łatwo "przerzucić" kierunek na przeciwną stronę, co daje wynik różniący się nawet o 200g (pół obrotu).
W praktyce spotyka się oba zapisy, ale w zadaniach egzaminacyjnych często wymagane są grady (g), gdzie pełny obrót ma 400g. Zawsze sprawdź, w jakiej jednostce masz podać wynik i ustaw odpowiedni tryb w kalkulatorze lub wykonaj przeliczenie.
Zrób kontrolę "na oko": oceń na rysunku, czy kierunek idzie bardziej na północ, wschód, południe czy zachód. Jeśli odcinek wyraźnie idzie np. na południowy wschód, a wyszło Ci coś bliskiego północy, to najczęściej pomyliłeś ćwiartkę albo zwrot 1→2 z 2→1.
Najczęstsze pomyłki to: użycie złej jednostki (stopnie zamiast gradów), brak poprawki na ćwiartkę, zamiana ΔX z ΔY w tangensie, obliczenie azymutu dla odwrotnego kierunku (13→12 zamiast 12→13) oraz zaokrąglanie w trakcie obliczeń zamiast na końcu.
Dodanie 200g odpowiada zmianie kierunku na przeciwny (pół obrotu). Stosuje się to przy przechodzeniu z azymutu A12-13 na azymut kierunku przeciwnego A13-12. W obliczeniach z arctan "dodawanie 200g" bywa też skutkiem (czasem błędnym) korekty ćwiartki.
Kierunek przeciwny ma azymut różniący się o 200g. Czyli od azymutu A12-13 dodajesz 200g, a gdy przekroczysz 400g, odejmujesz 400g, aby wrócić do zakresu 0–400g. To prosta kontrola, czy rozumiesz zwrot linii.
Różnica 200g oznacza, że jeden wynik opisuje kierunek przeciwny. To typowe, gdy student policzył azymut dla odcinka w złym zwrocie (zamienił punkt początkowy z końcowym) albo gdy nieświadomie skorygował ćwiartkę tak, jakby wektor był "odwrócony".
Ćwicz schemat: wyznacz ΔX i ΔY, oblicz kąt, ustal ćwiartkę, zredukuj do 0–400g i na końcu zaokrąglij. Rób też krótkie kontrole graficzne na szkicu. Opanowanie tych kroków skraca czas i ogranicza błędy jednostek oraz błędy ćwiartki.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Azymut wyznacza się z danych z rysunku na podstawie przyrostów współrzędnych między punktami 12 i 13 (ΔX, ΔY), licząc kierunek od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara."

Źródła:

  • Wikipedia: Azymut — https://pl.wikipedia.org/wiki/Azymut (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: Gradian — https://pl.wikipedia.org/wiki/Gradian (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik do geodezji: rozdziały o kierunkach, azymutach i obliczeniach poligonowych
  • Zestawy zadań maturalno-zawodowych z obliczeń geodezyjnych (azymuty, kąty kierunkowe, przyrosty)
  • Instrukcje do kalkulatora naukowego: tryb jednostek kątowych i arctan z uwzględnieniem ćwiartek (atan2)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego