KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 36.
Ile wynosi wskazanie na podziałce suwmiarki uniwersalnej?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę uniwersalną, która jest narzędziem pomiarowym używanym w technice mechanicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z suwmiarki wykonuje się w dwóch krokach:
najpierw z skali głównej bierze się pełne milimetry przed zerem noniusza (tu 103 mm), a potem dodaje część z noniusza z kreski pokrywającej się ze skalą (tu "5", czyli 0,5 mm). Suma daje 103,5 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Wskazanie suwmiarki noniuszowej odczytuje się zawsze jako suma dwóch składników: wartości ze skali głównej oraz poprawki z noniusza.

1) Skala główna (pełne milimetry)
Najpierw sprawdza się, gdzie leży kreska "0" noniusza. Odczytuje się tę wartość w milimetrach, która jest bezpośrednio przed zerem noniusza. W pokazanym układzie zero noniusza znajduje się między 103 mm a 104 mm, więc część całkowita wynosi 103 mm.

2) Noniusz (części milimetra)
Następnie trzeba znaleźć tę kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się z kreską skali głównej. Dla typowego noniusza dziesiętnego z podziałką 0–10 każda działka oznacza 0,1 mm. Jeśli pokrywa się kreska oznaczona "5", odpowiada to 0,5 mm.

3) Wynik
Dodajemy składniki: 103 mm + 0,5 mm = 103,5 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 135,0 mm wynika zwykle z pomylenia miejsca zera noniusza na skali głównej lub "przeskoczenia" o kilka centymetrów na skali.
  • 13,5 mm to typowy błąd rzędu wielkości: ktoś widzi oznaczenie w cm (np. "10…") i nieprawidłowo traktuje je jako 10 mm albo gubi jedno zero przy przeliczeniu.
  • 1,35 mm to jeszcze większe przesunięcie przecinka, często wynikające z automatycznego zapisu bez kontroli jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw odczytaj pełne mm ze skali głównej, dopiero potem dodaj część z noniusza. Na końcu sprawdź, czy wynik ma sens w kontekście skali (tu okolice 10–12 cm, czyli około 100–120 mm).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry ze skali głównej: wartość tuż przed kreską "0" noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza, która dokładnie pokrywa się ze skalą główną i dodaj jej wartość (np. 5 działek = 0,5 mm przy noniuszu 0,1 mm).
Kreska "0" noniusza wyznacza punkt, od którego liczy się odczyt na skali głównej. Wartość na skali głównej znajdująca się tuż przed tym zerem to część całkowita wyniku w mm. Dopiero potem dodaje się część z noniusza.
Skala główna daje szybki odczyt pełnych mm, ale nie pozwala precyzyjnie określić ułamka mm. Noniusz działa jak "wzmacniacz" dokładności: wskazuje, która kreska jest w idealnym zgraniu, dzięki czemu można dopisać 0,1 mm, 0,05 mm itp. i uzyskać dokładniejszy wynik.
Najczęściej myli się cm z mm (gubienie zera), bierze się złą wartość ze skali głównej (odczyt po zerze noniusza zamiast przed nim) albo wybiera kreskę noniusza, która jest "prawie" zgrana. Pomaga zasada: najpierw skala główna, potem idealne pokrycie.
Tylko wtedy, gdy jest to noniusz dziesiętny o rozdzielczości 0,1 mm (0–10). W takim typie każda działka to 0,1 mm, więc "5" odpowiada 0,5 mm. Przy innych noniuszach (np. 0,05 mm) przelicznik może być inny.
Na wielu suwmiarkach większe liczby (np. 10, 11, 12) opisują centymetry, a pomiędzy są krótkie kreski milimetrowe. Często obok jest oznaczenie "cm" lub układ kresek jednoznacznie wskazuje podział na 10 mm. Wynik w zadaniach technicznych najczęściej podaje się w mm.
Suwmiarkę stosuje się, gdy potrzebujesz uniwersalności: pomiaru wymiarów zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości jednym narzędziem. Mikrometr zwykle daje większą dokładność, ale ma mniejszy zakres i jest mniej "wielozadaniowy". W pracach montażowych suwmiarka bywa szybsza.
Upewnij się, że bierzesz wartość przed zerem noniusza, a nie za nim. Potem porównaj wynik z położeniem na skali w cm: jeśli zero noniusza jest w okolicy "10 cm", wynik powinien być w okolicy 100 mm, a nie 10 mm czy 1000 mm. To szybka kontrola sensowności.
Zwykle nie są to "obliczenia" w sensie matematycznym, tylko proste dodanie: pełne mm + ułamek mm z noniusza. Najważniejsze jest poprawne zidentyfikowanie miejsca zera noniusza i właściwej kreski pokrywającej się. Sama arytmetyka to najprostszy etap.
Ćwicz na wielu przykładach: ustawiaj różne położenia zera noniusza (np. między 23–24 mm, 103–104 mm) i szukaj kreski idealnie pokrywającej się ze skalą. Zapisuj wynik w mm i zawsze dopisuj jednostkę. Dobrą metodą jest też kontrola: czy wynik pasuje do położenia w cm.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Suwmiarka" – opis budowy i zastosowania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Noniusz" – zasada działania skali noniuszowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Noniusz - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe/ćwiczenia z metrologii warsztatowej (odczyt suwmiarki i mikrometru)
  • Filmy dydaktyczne producentów narzędzi pomiarowych pokazujące odczyt noniusza
  • Zadania treningowe: zestawy rysunków z różnymi położeniami zera noniusza i zgodności kresek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego