Pomiar suwmiarką z noniuszem polega na połączeniu dwóch odczytów: ze skali głównej (stałej) oraz z noniusza (ruchomej podziałki na suwaku). Ilustracja w tego typu zadaniach pokazuje położenie "zera" noniusza względem skali głównej oraz to, która kreska noniusza dokładnie pokrywa się z kreską skali głównej.
Krok 1 – skala główna: odczytaj liczbę pełnych milimetrów (i ewentualnie 0,5 mm, jeśli jest taka podziałka) znajdujących się bezpośrednio na lewo od zera noniusza. To daje część całkowitą wyniku.
Krok 2 – noniusz: znajdź kreskę noniusza, która pokrywa się idealnie z kreską skali głównej. Numer tej kreski mnoży się przez działkę elementarną noniusza (np. 0,02 mm lub 0,05 mm – zależnie od typu suwmiarki). Otrzymujesz część ułamkową, którą dodajesz do wyniku z kroku 1.
Dlaczego poprawny jest wynik "15,86 mm": oznacza on, że na skali głównej uzyskano 15 mm (część całkowita), a z noniusza dopasowano część ułamkową 0,86 mm wynikającą ze zbieżności odpowiedniej kreski noniusza ze skalą główną. Taki zapis jest typowy dla odczytu suwmiarką w milimetrach.
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne:
- "15,96 mm" to częsty efekt pomylenia numeru kreski na noniuszu (wybranie sąsiedniej zbieżności) albo nieuwzględnienia, że zbieżność musi być dokładna, a nie "prawie".
- "15,80 mm" sugeruje zaniżenie części ułamkowej – zwykle wynika z pobieżnego dopasowania kreski lub zaokrąglenia do "okrągłej" wartości.
- "15,58 mm" wskazuje na wybór innej kreski zbieżnej lub błędne przyjęcie działki noniusza (np. założenie innej rozdzielczości niż na ilustracji).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze upewnij się, że (1) zero noniusza jest po prawej stronie ostatniego pełnego milimetra na skali głównej oraz (2) wybierasz jedną, najlepiej widoczną kreskę pełnej zbieżności. Dopiero wtedy zapisuj wynik w mm.
