KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 11.
Ilość wyrobów gotowych wytworzonych przez pracowników w określonej jednostce czasu nosi nazwę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność pracy opisuje efekt pracy w jednostce czasu, np. liczbę wyrobów gotowych wytworzonych przez pracowników w godzinę lub na zmianę. Pozostałe pojęcia odnoszą się do nakładu na jednostkę produktu (pracochłonność, materiałochłonność) albo do równomierności przebiegu w czasie (rytmiczność).

Pełne wyjaśnienie:

"Wydajność pracy" to miara efektywności określająca ile efektu (np. sztuk wyrobów gotowych) uzyskuje się w jednostce czasu. Jeśli pytanie mówi o "ilości wyrobów gotowych wytworzonych przez pracowników w określonej jednostce czasu", to wskazuje właśnie na relację: rezultat / czas.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne, często mylone wskaźniki:

  • "Pracochłonność produkcji" dotyczy tego, ile pracy (np. roboczogodzin) potrzeba na wytworzenie jednostki wyrobu. To relacja odwrotna do wydajności: czas (nakład pracy) / rezultat. Uczniowie mylą te pojęcia, bo oba odnoszą się do pracy, ale mają inny kierunek zależności.
  • "Materiałochłonność produkcji" wskazuje, ile materiału zużywa się na jednostkę produktu (np. kg surowca na 1 sztukę). To jest relacja materiał (nakład) / rezultat, a nie efekt na czas.
  • "Rytmiczność produkcji" opisuje równomierność i regularność przebiegu produkcji w czasie (czy produkcja jest realizowana w stałym tempie zgodnie z harmonogramem). Nie jest to wskaźnik "ile w jednostce czasu", tylko cecha organizacyjna procesu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści widzisz sformułowanie "w jednostce czasu" (na godzinę, na zmianę, na dzień), najpierw sprawdź, czy pytanie nie dotyczy właśnie wydajności. Gdy pojawia się "na 1 sztukę" albo "na jednostkę produktu", częściej chodzi o chłonności (pracochłonność, materiałochłonność itp.).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność pracy to wskaźnik mówiący, ile efektu pracy uzyskuje się w jednostce czasu, np. ile sztuk wyrobów gotowych powstaje w godzinę, na zmianę lub w ciągu dnia. Najczęściej opisuje relację rezultat/czas.
Sformułowanie "w jednostce czasu" wskazuje na miarę tempa uzyskiwania efektu. Jeśli efektem jest liczba wyrobów gotowych, to pytanie dotyczy relacji liczba wyrobów / czas, czyli wydajności pracy, a nie nakładów na 1 sztukę.
Pracochłonność mówi, ile nakładu pracy (np. roboczogodzin) potrzeba na wytworzenie 1 wyrobu. To relacja czas/rezultat. Wydajność jest "odwrotna": pokazuje rezultat/czas. Pomylenie wynika zwykle z odwrócenia ilorazu.
Materiałochłonność to wskaźnik zużycia materiałów na jednostkę produktu, np. kilogramy surowca na 1 sztukę wyrobu. Dotyczy nakładów materiałowych, a nie pracy w czasie. W zadaniach rozpoznasz ją po jednostkach typu kg/szt. lub m/szt.
Rytmiczność produkcji opisuje, czy proces przebiega równomiernie w czasie (regularne partie, zgodność z harmonogramem, brak dużych wahań). Ocenia się ją w planowaniu i kontroli produkcji, aby uniknąć przestojów, spiętrzeń prac i problemów z terminowością.
Jednostka zależy od mierzonego efektu: najczęściej są to szt./godz., szt./zmianę, kg/godz., m/godz. albo usługi/zmianę. Kluczowe jest, że w mianowniku pojawia się czas. Jeśli w mianowniku jest "sztuka", to zwykle nie jest wydajność, tylko "chłonność".
Sprawdź kierunek zależności: "ile w czasie" (rezultat/czas) to wydajność. "ile czasu na 1 sztukę" (czas/rezultat) to pracochłonność. Pomaga też test jednostek: szt./h sugeruje wydajność, a h/szt. sugeruje pracochłonność.
Najczęstsze są: odwrócenie ilorazu (zamiana rezultat/czas na czas/rezultat), ignorowanie jednostek, mylenie nakładów materiałowych z nakładami pracy oraz traktowanie "rytmiczności" jako synonimu "wydajności". Warto zawsze zapisać, co jest w liczniku i mianowniku.
Wydajność rośnie, gdy w tym samym czasie wytwarza się więcej wyrobów (np. lepsza organizacja pracy, usprawnienia, szkolenia, mniejsze przestoje). Spada, gdy rośnie czas przestojów, pojawiają się braki, awarie lub gorsze warunki pracy. Zmiana wydajności nie musi oznaczać zmiany jakości.
W praktyce porównia się wydajność z pracochłonnością, kosztami pracy, wykorzystaniem czasu pracy, a także z wskaźnikami jakości (braki, reklamacje). Daje to pełniejszy obraz: wysoka wydajność przy wysokich brakach może oznaczać problem organizacyjny lub jakościowy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 81% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Wydajność pracy opisuje efekt pracy w jednostce czasu, np. liczbę wyrobów gotowych wytworzonych przez pracowników w godzinę lub na zmianę."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "wydajność pracy" (definicje encyklopedyczne), https://encyklopedia.pwn.pl/ (wyszukiwarka haseł) - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Wydajność pracy" (opis pojęcia i ujęcia wskaźnikowe), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wydajno%C5%9B%C4%87_pracy - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Słowniki ekonomiczne (hasła: wydajność pracy, pracochłonność, materiałochłonność)
  • Podręczniki z podstaw ekonomiki i organizacji produkcji
  • Materiały szkolne/arkusze ćwiczeń z obliczania i interpretacji wskaźników produkcyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego