KWALIFIKACJA CES1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 21.
Ilustracja przedstawia
Ilustracja przedstawia proces odciskania stempla na powierzchni misy, która jest modelowana na formie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odciskanie stempla to czynność zdobnicza polegająca na dociśnięciu narzędzia do plastycznej powierzchni uformowanej misy, aby uzyskać powtarzalny wzór/relief. Wygładzanie gąbką oraz czyszczenie przed wypałem mają charakter wykończeniowy, a doklejanie ozdób wymaga dodania elementów z masy, nie odcisku.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "odciskanie stempla na powierzchni misy modelowanej na formie", ponieważ jest to typowa technika zdobienia surowej masy ceramicznej. Wykonuje się ją, gdy materiał ma jeszcze odpowiednią plastyczność: przykłada się stempel (narzędzie z wypukłym lub wklęsłym wzorem) i dociska do powierzchni wyrobu. Efektem jest wyraźny, powtarzalny motyw w postaci odcisku lub reliefu.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne operacje, które mogą wyglądać podobnie na pierwszy rzut oka, ale różnią się celem i sposobem działania:

  • "wygładzanie powierzchni misy przy użyciu gąbki" – to obróbka wykończeniowa, której celem jest wyrównanie i zamknięcie drobnych nierówności. Nie daje powtarzalnego wzoru; raczej usuwa ślady narzędzi i poprawia gładkość.
  • "czyszczenie powierzchni przed wypaleniem w piecu" – odnosi się do usuwania pyłu, zabrudzeń lub luźnych cząstek po suszeniu/obróbce. Jest to przygotowanie do dalszych etapów (np. szkliwienia lub wypału), a nie tworzenie dekoracji przez odcisk.
  • "doklejanie ozdób na powierzchni misy" – to technika aplikacji, w której dodaje się osobne elementy z masy (np. wałeczki, listki, guzki) i łączy je ze ścianką naczynia. Kluczowe jest tu "dodanie materiału", a nie wytworzenie wzoru przez dociśnięcie narzędzia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą wskazówkę: stempel tworzy wzór przez nacisk, gąbka wygładza, czyszczenie usuwa zanieczyszczenia, a doklejanie dodaje elementy. Rozpoznanie celu czynności (dekoracja vs wykończenie) pomaga wybrać poprawną odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zdobienie stemplem polega na dociśnięciu narzędzia z wzorem do plastycznej (jeszcze niewyschniętej) powierzchni wyrobu ceramicznego. Powstaje odcisk/relief o powtarzalnym motywie, bez dodawania dodatkowych elementów z masy.
Najczęściej widać regularny, powtarzalny wzór oraz ślady wgniecenia w powierzchni, jak po dociśnięciu narzędzia. Odcisk nie "wystaje" jak doklejona aplikacja, tylko jest wtopiony w powierzchnię w formie zagłębień lub delikatnego reliefu.
Stempel wykonuje się, gdy masa jest plastyczna, bo wtedy łatwo uzyskać czytelny wzór bez pęknięć. Po wysuszeniu i wypale materiał jest twardy i kruchy, więc odcisk nie byłby możliwy albo spowodowałby uszkodzenie wyrobu.
Wygładzanie gąbką ma cel wykończeniowy: usuwa nierówności i ślady narzędzi, daje bardziej jednolitą powierzchnię. Odciskanie stempla jest zdobieniem: tworzy zamierzony wzór/teksturę przez nacisk narzędzia i pozostawia widoczną dekorację.
Doklejanie ozdób (aplikacji) stosuje się, gdy dekoracja ma być wypukła i zbudowana z dodatkowego materiału, np. listewki, guzki, liście. Wymaga podobnej wilgotności elementu i podłoża oraz dobrego łączenia, aby ozdoba nie odpadła po suszeniu.
Oznacza to, że kształt misy uzyskuje się przy użyciu formy (np. gipsowej), która nadaje geometrię wyrobowi. Masa jest dociskana/układana na formie lub w formie, a następnie wykonywane są operacje wykończenia i ewentualnego zdobienia powierzchni.
Nie. Czyszczenie przed wypałem to usunięcie pyłu, okruszeń i zabrudzeń, aby nie powodowały wad podczas dalszej obróbki (np. szkliwienia) i wypału. Wygładzanie to mechaniczne wyrównanie powierzchni jeszcze na etapie plastycznym lub półsuchym.
Częsty błąd to mylenie zdobienia z wykończeniem: uczniowie wybierają "wygładzanie" albo "czyszczenie", bo te czynności są najbardziej znane. Drugi błąd to uznanie każdego wypukłego efektu za "doklejanie", choć odcisk też może dawać relief.
Stemplem może być narzędzie wykonane z gumy, drewna, tworzywa, metalu lub ceramiki, z wyciętym lub uformowanym motywem. Ważne, aby wzór był czytelny, a narzędzie pozwalało na równomierny nacisk bez rozrywania powierzchni masy.
Warto uczyć się przez porównania: osobno zebrać przykłady zdjęć dla formowania, wygładzania, zdobienia (stempel/rycie/aplikacje) i czynności przed wypałem. Pomaga też wypisanie cech rozpoznawczych: czy wzór jest powtarzalny, czy dodano materiał, czy tylko wygładzono.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Odciskanie stempla to czynność zdobnicza polegająca na dociśnięciu narzędzia do plastycznej powierzchni uformowanej misy, aby uzyskać powtarzalny wzór/relief."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii ceramiki: rozdziały o formowaniu i zdobieniu surowej masy
  • Instrukcje stanowiskowe zakładu dotyczące operacji wykończeniowo-zdobniczych przed suszeniem i wypałem
  • Albumy/atlasy technik zdobniczych ceramiki (odcisk, relief, aplikacje) używane w kształceniu zawodowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego