KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 30.
Ilustracja przedstawia odgromnik
Ilustracja przedstawia odgromnik zaworowy, który jest urządzeniem stosowanym w energetyce do ochrony instalacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odgromnik zaworowy rozpoznaje się jako rozwiązanie do ochrony przed przepięciami, w którym element o silnie nieliniowej charakterystyce ogranicza prąd udarowy i obniża przepięcie do bezpiecznego poziomu. Pozostałe typy (gazowy, iskiernikowy, wydmuchowy) mają inną zasadę gaszenia łuku i inną budowę widoczną na ilustracjach.

Pełne wyjaśnienie:

Odgromnik (w praktyce często omawiany razem z ogranicznikami przepięć) służy do ochrony izolacji i urządzeń przed przepięciami pochodzącymi m.in. od wyładowań atmosferycznych i łączeń. Rozpoznanie typu na ilustracji opiera się na znajomości budowy i zasady działania poszczególnych rozwiązań.

Odpowiedź "zaworowy" jest poprawna, ponieważ odgromnik zaworowy wykorzystuje element o nieliniowej charakterystyce (historycznie kojarzony z tzw. "zaworem" – elementem ograniczającym prąd) współpracujący z częścią inicjującą/sterującą przewodzeniem podczas udaru. Jego celem jest szybkie ograniczenie przepięcia i odprowadzenie energii udarowej do ziemi, a następnie powrót do stanu nieprzewodzenia po zaniku udaru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "gazowy" dotyczy elementów, w których przewodzenie powstaje przez jonizację gazu w iskierniku gazowym. Takie rozwiązania mają charakterystyczną konstrukcję i inny mechanizm zadziałania niż odgromniki zaworowe.
  • "iskiernikowy" odnosi się do odgromników opartych głównie na iskierniku (przeskoku) jako elemencie odprowadzającym przepięcie. W nich kluczowa jest przerwa iskrowa i warunki zapłonu łuku, a nie "zaworowe" ograniczanie prądu przez element nieliniowy.
  • "wydmuchowy" dotyczy konstrukcji, w których łuk jest gaszony przez wydmuch (np. działanie kanału i gazów), co odróżnia je zarówno funkcjonalnie, jak i konstrukcyjnie od typu zaworowego.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "Ilustracja przedstawia…" najpierw wypisz w głowie cechy rozpoznawcze każdego typu (elementy widoczne, sposób gaszenia łuku, obecność charakterystycznych członów), a dopiero potem wybierz odpowiedź. To ogranicza zgadywanie wynikające z podobieństwa nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odgromnik to aparat ochronny ograniczający przepięcia (np. od pioruna lub łączeń) i odprowadzający energię udaru do ziemi. Jego zadaniem jest obniżenie napięcia do poziomu bezpiecznego dla izolacji transformatorów, linii i aparatury w rozdzielniach.
W uproszczeniu przewodzi on podczas udaru przepięciowego i ogranicza napięcie, a po zaniku udaru wraca do stanu nieprzewodzenia. Kluczowa jest nieliniowa charakterystyka elementu ograniczającego prąd udarowy, co odróżnia go od rozwiązań opartych wyłącznie na iskierniku.
Pomyłka wynika z tego, że oba typy mogą kojarzyć się z "przeskokiem" i ochroną przed przepięciami. Bez świadomego szukania cech konstrukcyjnych (np. elementów ograniczających prąd vs sama przerwa iskrowa) uczniowie wybierają nazwę, którą częściej widzieli w notatkach.
Najczęściej spotyka się podział na rozwiązania iskiernikowe oraz ogranicznikowe (z elementem nieliniowym). W starszych materiałach pojawiają się nazwy takie jak: zaworowy, wydmuchowy czy gazowy. Na egzaminie ważne jest skojarzenie nazwy z zasadą działania i budową.
Stosuje się ją wszędzie tam, gdzie przepięcia mogłyby uszkodzić izolację urządzeń: przy wejściach linii napowietrznych do stacji, przy transformatorach, na polach liniowych i transformatorowych oraz przy newralgicznych odbiornikach. Dobór zależy od poziomu napięcia i zagrożeń udarowych.
Najgroźniejsze są przepięcia o dużej energii i stromym narastaniu, typowe dla wyładowań atmosferycznych, oraz przepięcia łączeniowe powstające podczas operacji łączeniowych. Mogą one przekroczyć wytrzymałość udarową izolacji i spowodować przebicia lub przyspieszone starzenie.
W praktyce potocznej bywa używane zamiennie, ale w materiałach technicznych można spotkać rozróżnienia wynikające z konstrukcji i historii nazewnictwa. Na egzaminie kluczowe jest rozumienie funkcji: ograniczanie przepięć i bezpieczne odprowadzanie prądu udarowego.
Najczęstsze błędy to: kierowanie się tylko kształtem obudowy jak "izolator", ignorowanie detali (zaciski, człony, przerwy), oraz wybór na podstawie skojarzenia nazwy, a nie zasady działania. Pomaga metoda: najpierw opisz funkcję elementów na rysunku, potem dopasuj typ.
Odgromnik gazowy bazuje na jonizacji gazu w szczelnej przestrzeni i przejściu w stan przewodzenia po przekroczeniu napięcia zapłonu. To inny mechanizm niż w rozwiązaniach z elementem nieliniowym ograniczającym prąd udarowy. Różnice widać w budowie i sposobie gaszenia przewodzenia po udarze.
Przećwicz rozpoznawanie aparatów na podstawie zdjęć i rysunków: wypisz cechy charakterystyczne, porównuj podobne typy i twórz krótkie fiszki (nazwa → zasada działania → elementy widoczne). Na egzaminie analizuj detale konstrukcji zamiast zgadywać po samej nazwie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe typy (gazowy, iskiernikowy, wydmuchowy) mają inną zasadę gaszenia łuku i inną budowę widoczną na ilustracjach.

Źródła:

  • IEC 60099-4: Surge arresters – Part 4: Metal-oxide surge arresters without gaps for a.c. systems (dokument normatywny – klasyfikacja i terminologia ograniczników/odgromników)
  • IEEE Std C62.11: Standard for Metal-Oxide Surge Arresters for AC Power Circuits (terminologia i zasady działania ochrony przeciwprzepięciowej)

Materiały:

  • Podręczniki z elektroenergetyki dotyczące ochrony przeciwprzepięciowej (działy: odgromniki/ograniczniki)
  • Katalogi i karty katalogowe producentów ograniczników przepięć (sekcje: budowa, oznaczenia, typy)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji elektryczno-energetycznych: aparatura w stacjach i rozdzielniach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego