KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 13.
Informacje na temat sytuacji rodzinnej podopiecznego po udarze mózgu z afazją ruchową opiekun może uzyskać od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Informacje o sytuacji rodzinnej i środowiskowej podopiecznego w systemie pomocy społecznej są ustalane w ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego. Narzędzie to przeprowadza pracownik socjalny, który dokonuje także analizy i diagnozy sytuacji osobistej oraz rodzinnej. Dlatego to on jest właściwym źródłem takich danych.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy tego, od kogo opiekun/asystent może uzyskać informacje o sytuacji rodzinnej podopiecznego po udarze mózgu z afazją ruchową. Kluczowe jest rozróżnienie, jakie dane zbierają poszczególni specjaliści oraz kto ma formalne narzędzia do diagnozy środowiskowej.

Pracownik socjalny jest właściwą odpowiedzią, ponieważ w systemie pomocy społecznej prowadzi rodzinny wywiad środowiskowy, którego celem jest ustalenie i udokumentowanie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz warunków bytowych osoby/rodziny. Na podstawie tych informacji pracownik socjalny dokonuje profesjonalnej analizy i diagnozy sytuacji rodzinnej, co stanowi podstawę planowania wsparcia. W przypadku osoby z afazją ruchową bezpośredni kontakt może być utrudniony, dlatego w praktyce informacje o sytuacji rodzinnej mogą być pozyskiwane także od rodziny lub opiekuna prawnego w toku czynności pracownika socjalnego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Psycholog koncentruje się na funkcjonowaniu psychicznym, emocjonalnym i procesach poznawczych. Może znać kontekst rodzinny z rozmów terapeutycznych, ale nie jest to formalny, standaryzowany wywiad środowiskowy w rozumieniu pomocy społecznej, ani jego podstawowe ustawowe narzędzie do ustalania sytuacji bytowo-rodzinnej.
  • Terapeuta zajęciowy ocenia i rozwija samodzielność oraz umiejętności funkcjonalne (aktywności dnia codziennego, adaptacja). Informacje rodzinne mogą pojawiać się pomocniczo, lecz nie stanowią jego kompetencji w zakresie kompleksowej diagnozy sytuacji rodzinnej na potrzeby świadczeń i usług społecznych.
  • Lekarz posiada informacje medyczne: rozpoznanie, przebieg choroby, leczenie, rokowanie. Zwykle nie prowadzi rozpoznania środowiskowego dotyczącego warunków mieszkaniowych, dochodów czy zasobów opiekuńczych rodziny w trybie właściwym dla pomocy społecznej.

Dla asystenta osoby niepełnosprawnej praktyczną wskazówką jest: gdy potrzebujesz pełnego obrazu wsparcia rodzinnego (kto mieszka z podopiecznym, jakie są warunki bytowe, jakie zasoby opiekuńcze i bariery), najwłaściwszym partnerem do współpracy jest pracownik socjalny, który dysponuje ustaleniami z wywiadu środowiskowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rodzinny wywiad środowiskowy to narzędzie pracy pomocy społecznej służące do ustalenia sytuacji osoby i jej rodziny (m.in. warunków bytowych, składu rodziny, zasobów wsparcia). Wyniki wywiadu pomagają zaplanować adekwatną pomoc i dobrać formy wsparcia.
Uprawnioną osobą jest pracownik socjalny. To on prowadzi wywiad, zbiera dane o sytuacji osobistej i rodzinnej oraz formułuje diagnozę społeczną potrzebną do planowania pomocy. Inni specjaliści mogą wspierać proces, ale nie zastępują wywiadu środowiskowego.
Lekarz dysponuje przede wszystkim informacjami medycznymi (rozpoznanie, leczenie, rokowanie). Informacje o sytuacji rodzinnej i warunkach życia, istotne dla pomocy społecznej, są typowo ustalane w ramach wywiadu środowiskowego prowadzonego przez pracownika socjalnego.
Najczęściej są to dane o składzie gospodarstwa domowego, relacjach i możliwościach opiekuńczych bliskich, sytuacji mieszkaniowej, barierach w funkcjonowaniu, a także o zasobach i potrzebach wsparcia. Te informacje tworzą podstawę do planu pomocy i usług.
Psycholog może znać kontekst rodzinny z rozmów terapeutycznych, ale są to informacje fragmentaryczne i ukierunkowane na psychikę oraz relacje. W ujęciu pomocy społecznej kompletną diagnozę środowiskową i rodziną zbiera pracownik socjalny w wywiadzie.
Wtedy, gdy planuje wsparcie wymagające rozpoznania warunków domowych i zasobów rodziny (np. organizacja opieki po udarze, usługi opiekuńcze, pomoc w załatwianiu spraw). Kontakt ułatwia skoordynowanie działań i uniknięcie dublowania czynności.
Afazja ruchowa utrudnia komunikację werbalną, więc bezpośredni wywiad z podopiecznym może być ograniczony. W praktyce częściej korzysta się z informacji od rodziny lub opiekuna prawnego oraz ze wsparcia specjalistów. Dla sytuacji rodzinnej kluczowy pozostaje wywiad socjalny.
Terapeuta zajęciowy pracuje nad usprawnianiem funkcji i samodzielności w codziennych aktywnościach oraz doborem adaptacji. Informacje o rodzinie mogą być pomocne, ale nie są jego główną kompetencją diagnostyczną w zakresie sytuacji bytowo-rodzinnej na potrzeby pomocy społecznej.
Najczęstszy błąd to przypisanie każdemu specjaliście "pełnej wiedzy" o podopiecznym. Zdający mylą kompetencje medyczne (lekarz), psychologiczne (psycholog), funkcjonalne (terapeuta) z kompetencjami socjalnymi. Warto kojarzyć sytuację rodzinną z wywiadem środowiskowym.
Szukaj słów kluczowych: "sytuacja rodzinna", "środowiskowa", "warunki mieszkaniowe", "dochody", "wsparcie rodziny". To sygnał, że chodzi o obszar pomocy społecznej i wywiad środowiskowy. Wtedy najbardziej typową odpowiedzią jest pracownik socjalny.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Informacje o sytuacji rodzinnej i środowiskowej podopiecznego w systemie pomocy społecznej są ustalane w ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 119 ust. 1 pkt 1a i pkt 2, Dz.U. 2025 poz. 1214
  • Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, §2 ust. 1, Dz.U. 2021 poz. 893

Materiały:

  • Ustawa o pomocy społecznej – przepisy o zadaniach pracownika socjalnego
  • Rozporządzenie w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego – zakres i tryb wywiadu
  • Podręczniki/opracowania z pracy socjalnej i organizacji wsparcia osób niesamodzielnych (część o diagnozie środowiskowej)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego