KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 24.
Instalacja absorpcji SO3 wytwarza w ciągu godziny 100 t kwasu siarkowego(VI) o stężeniu 98%. W wieży absorpcyjnej zachodzi reakcja opisana równaniem SO3 + H2O → H2SO4.
Oblicz natężenia strumieni H2O i SO3, doprowadzane do instalacji, przy założeniu 100% wydajności procesu.
Ilustracja przedstawia tabelę z masami molowymi trzech związków chemicznych: kwasu siarkowego(VI) (H₂SO₄), tritlenku siarki
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
100 t/h dotyczy roztworu 98% (m/m), więc czystego H2SO4 powstaje 98 t/h. Z równania SO3 + H2O → H2SO4 wynika stosunek molowy 1:1:1; po przeliczeniu mas molowych otrzymuje się strumienie substratów 80 000 kg/h SO3 i 20 000 kg/h H2O.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność 100% oznacza, że cała ilość doprowadzonego SO3 i H2O, zgodnie ze stechiometrią, przechodzi w H2SO4 (bez strat i produktów ubocznych). Podano, że instalacja wytwarza 100 t/h kwasu siarkowego(VI) o stężeniu 98%, czyli 100 t/h roztworu, a nie 100 t/h czystego H2SO4.

Krok 1: masa czystego H2SO4
98% (m/m) oznacza, że w 100 t roztworu jest 98 t H2SO4 oraz 2 t wody. Zatem strumień czystego produktu to 98 t/h = 98 000 kg/h.

Krok 2: stechiometria
Reakcja: SO3 + H2O → H2SO4 ma współczynniki 1:1:1, więc liczba moli SO3 i H2O zużyta do wytworzenia H2SO4 jest taka sama jak liczba moli powstałego H2SO4.

Krok 3: przeliczenie na strumienie masowe
Korzystamy z mas molowych: H2SO4 ≈ 98 g/mol, SO3 ≈ 80 g/mol, H2O ≈ 18 g/mol. Dla każdej porcji 98 kg H2SO4 potrzeba 80 kg SO3 i 18 kg H2O. Skoro powstaje 98 000 kg/h H2SO4, to:

  • SO3: 98 000 · 80/98 = 80 000 kg/h
  • H2O (reakcyjna): 98 000 · 18/98 = 18 000 kg/h

Krok 4: uwzględnienie stężenia 98% w produkcie
Produkt ma zawierać dodatkowo 2% wody, czyli 2 000 kg/h wody w roztworze. Całkowity doprowadzany strumień H2O to więc suma wody reakcyjnej i wody pozostającej w roztworze: 18 000 + 2 000 = 20 000 kg/h.

Dlatego poprawne natężenia strumieni to 20 000 kg/h H2O i 80 000 kg/h SO3. Odpowiedzi z 2 000 kg/h H2O pomijają wodę zużywaną stechiometrycznie w reakcji. Wariant 18 000 kg/h H2O uwzględnia tylko wodę reakcyjną, ale ignoruje wymaganą zawartość wody w roztworze 98%. Pozostałe kombinacje zwykle wynikają z pomylenia 100 t/h roztworu z 100 t/h czystego kwasu lub z błędnego użycia stosunków mas zamiast moli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie 98% (m/m) oznacza, że w 100 kg roztworu znajduje się 98 kg H2SO4 i 2 kg wody. W zadaniu 100 t/h dotyczy roztworu, więc najpierw trzeba policzyć, ile wynosi strumień czystego H2SO4 w tym roztworze.
Traktuj 98% jako ułamek masowy 0,98. Wtedy masa czystego H2SO4 w 100 t/h roztworu to 100 · 0,98 = 98 t/h (czyli 98 000 kg/h). Pozostałe 2 t/h to woda obecna w roztworze produktu.
Równanie reakcji ma współczynniki 1:1:1: SO3 + H2O → H2SO4. Oznacza to, że 1 mol SO3 reaguje z 1 molem H2O i daje 1 mol H2SO4. Bilans molowy jest kluczowy, bo masy wynikają z mas molowych.
W typowych zadaniach szkolnych przyjmuje się wartości przybliżone: H2O ≈ 18 g/mol, SO3 ≈ 80 g/mol, H2SO4 ≈ 98 g/mol. Można też użyć dokładniejszych danych z tablic lub baz (np. NIST/PubChem), o ile zachowasz spójność w całym obliczeniu.
Najpierw wyznacz strumień czystego H2SO4. Potem użyj proporcji mas wynikającej z reakcji 1:1:1: na 98 kg H2SO4 przypada 80 kg SO3. Czyli m(SO3) = m(H2SO4) · 80/98.
Woda stechiometryczna to tylko ta, która reaguje z SO3 do H2SO4. Jednak produkt ma być roztworem 98%, więc musi zawierać jeszcze dodatkową wodę (2% masy roztworu). Dlatego w bilansie dodajesz wodę "na stężenie" do wody zużytej w reakcji.
Nie, jeśli treść podaje jedno równanie reakcji SO3 + H2O → H2SO4 i zakłada 100% wydajności. Wtedy liczysz wyłącznie bilans masowy dla tej reakcji oraz wodę wynikającą ze stężenia produktu. Oleum i reakcje uboczne są tematem rozszerzającym, nie wynikają z danych.
Najczęstsze pomyłki to: uznanie 100 t/h za masę czystego H2SO4, pominięcie wody obecnej w roztworze 98%, liczenie proporcji mas bez przejścia przez stechiometrię molową oraz mieszanie jednostek (t/h i kg/h). Pomaga zapisanie bilansu krok po kroku.
Tak, ale tylko wtedy, gdy rozumiesz, skąd biorą się proporcje mas. Ponieważ współczynniki są 1:1:1, możesz użyć bezpośrednio stosunku mas molowych: na 98 kg H2SO4 potrzeba 80 kg SO3 i 18 kg H2O. To jest równoważne liczeniu moli, tylko zapis krótszy.
Ćwicz schemat: (1) rozpoznaj, czy podano roztwór czy substancję czystą, (2) wyznacz masę składnika z % (m/m), (3) zapisz równanie i stosunek molowy, (4) przelicz na kg/h, (5) sprawdź bilans i jednostki. Rozwiązuj wiele wariantów na różnych stężeniach.
info

Około 32% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "100 t/h dotyczy roztworu 98% (m/m), więc czystego H2SO4 powstaje 98 t/h."

Źródła:

  • NIST Chemistry WebBook: Sulfuric acid (H2SO4) – Molecular weight 98.079 g/mol, https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C7664939 (dostęp: 2026-02-27)
  • NIST Chemistry WebBook: Sulfur trioxide (SO3) – Molecular weight 80.063 g/mol, https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C7446119 (dostęp: 2026-02-27)
  • NIST Chemistry WebBook: Water (H2O) – Molecular weight 18.01528 g/mol, https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C7732185 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdziały z obliczeń stechiometrycznych i bilansów masowych w inżynierii chemicznej
  • Tablice chemiczne z masami molowymi (np. bazy danych NIST/PubChem)
  • Materiały dydaktyczne o absorpcji gazów w cieczach i aparaturze wieżowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego