KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 4.
Insulina to hormon wytwarzany w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Insulina jest hormonem wydzielanym przez trzustkę (komórki beta wysp trzustkowych). Jej główną rolą jest obniżanie stężenia glukozy we krwi poprzez ułatwianie transportu glukozy do komórek i nasilenie jej magazynowania. Tarczyca, jajniki i nadnercza wytwarzają inne hormony, nie insulinę.

Pełne wyjaśnienie:

Insulina to hormon białkowy wytwarzany w trzustce, a dokładniej w komórkach beta wysp trzustkowych. Jej podstawową funkcją w organizmie jest regulacja gospodarki węglowodanowej, czyli utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi (glikemii). Po posiłku, gdy glikemia rośnie, wzrasta też wydzielanie insuliny.

Dlaczego odpowiedź "trzustce" jest poprawna?

  • Trzustka pełni funkcję dokrewną (hormony) i zewnątrzwydzielniczą (enzymy trawienne). Insulina należy do części dokrewnej.
  • Insulina ułatwia wykorzystanie glukozy przez tkanki, sprzyja jej magazynowaniu w postaci glikogenu oraz ogranicza wytwarzanie glukozy w wątrobie, co działa obniżająco na glikemię.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Tarczycy" – tarczyca produkuje przede wszystkim hormony tarczycy (związane z tempem przemiany materii) oraz inne związki regulacyjne, ale nie insulinę.
  • "Jajnikach" – jajniki wytwarzają hormony płciowe, kluczowe dla funkcji rozrodczych; nie są narządem wydzielania insuliny.
  • "Nadnerczach" – nadnercza wydzielają m.in. hormony związane ze stresem i gospodarką wodno-mineralną, jednak insulina nie należy do tej grupy i nie jest przez nie produkowana.

W kontekście żywienia i usług gastronomicznych ta wiedza pomaga zrozumieć, dlaczego skład posiłków (zwłaszcza ilość i rodzaj węglowodanów) wpływa na poposiłkową glikemię i zapotrzebowanie na insulinę. To ważne m.in. przy planowaniu diet w cukrzycy lub w dietach o kontrolowanej podaży cukrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Insulina to hormon białkowy, który pomaga utrzymać prawidłowe stężenie glukozy we krwi. Po posiłku wspiera "wchodzenie" glukozy do komórek i jej magazynowanie (np. jako glikogen), dzięki czemu glikemia nie utrzymuje się zbyt wysoko.
Insulina jest wytwarzana w trzustce, w części dokrewnej tego narządu. Odpowiadają za to komórki beta wysp trzustkowych. Pozostałe wymieniane gruczoły (tarczyca, nadnercza, jajniki) produkują inne hormony, ale nie insulinę.
Trzustka reguluje gospodarkę węglowodanową m.in. przez insulinę, dlatego skład posiłku wpływa na glikemię po jedzeniu. W praktyce gastronomicznej ma to znaczenie przy planowaniu diet dla osób z cukrzycą lub insulinoopornością (dobór węglowodanów i porcji).
Po spożyciu większej ilości węglowodanów zwykle rośnie stężenie glukozy we krwi, co pobudza trzustkę do wydzielania insuliny. Dzięki temu glukoza jest szybciej wykorzystywana przez tkanki i magazynowana, a glikemia stopniowo wraca do wartości prawidłowych.
Trzustka (część dokrewna) wydziela hormony związane głównie z regulacją glukozy, w tym insulinę. Tarczyca wydziela hormony regulujące tempo przemiany materii i funkcjonowanie wielu narządów, ale nie jest źródłem insuliny. To częsty punkt mylenia na testach.
Tak, nadnercza wytwarzają hormony, które mogą wpływać na metabolizm i reakcję na stres, a pośrednio także na gospodarkę glukozową. Jednak insulina nie jest hormonem nadnerczy. W pytaniach egzaminacyjnych warto rozróżniać "wpływ na glikemię" od "miejsca produkcji insuliny".
Najczęstsze pomyłki to wybór tarczycy lub nadnerczy, bo kojarzą się z hormonami ogólnie. Inny błąd to skojarzenie insuliny z hormonami płciowymi i wskazanie jajników. Pomaga zapamiętać: insulina = trzustka = regulacja glukozy po posiłku.
Wtedy, gdy przygotowuje się posiłki dietetyczne, np. dla osób z cukrzycą, insulinoopornością lub na dietach o kontrolowanej podaży cukrów. Znajomość roli insuliny pomaga rozumieć, czemu liczy się nie tylko "ile słodkie", ale też porcja i rodzaj węglowodanów.
Zwykle są to produkty o dużej zawartości łatwo przyswajalnych węglowodanów (np. słodkie napoje, słodycze, część wyrobów z białej mąki). Taki posiłek może wywołać wyraźniejszą odpowiedź insulinową. W praktyce żywieniowej dobiera się porcje i zamienniki zależnie od potrzeb.
Najlepiej łączyć hormon z narządem i "efektem działania" w 1 zdaniu (np. insulina–trzustka–obniża glikemię). Potem ćwiczyć na krótkich testach rozróżnianie gruczołów: tarczyca (metabolizm), nadnercza (stres), gonady (płciowe), trzustka (glukoza).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że insulina jest hormonem wydzielanym przez trzustkę (komórki beta wysp trzustkowych).

Źródła:

  • NCBI Bookshelf (NIH): "Endocrine Pancreas" / informacje o wyspach trzustkowych i insulinie — https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie hasła: Endocrine Pancreas) — dostęp 2026-02-27
  • Encyclopaedia Britannica: hasło "insulin" (miejsce wytwarzania i funkcje) — https://www.britannica.com/science/insulin — dostęp 2026-02-27
  • Guyton i Hall, "Podręcznik fizjologii człowieka", rozdziały o trzustce dokrewnej i insulinie (wydanie papierowe; dokładna strona zależna od edycji)

Materiały:

  • Podręczniki z fizjologii człowieka (układ dokrewny, trzustka, hormony)
  • Materiały dydaktyczne z dietetyki: cukrzyca i gospodarka węglowodanowa
  • Wiarygodne kompendia medyczne online (hasła: insulin, pancreas, glucose homeostasis)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego