KWALIFIKACJA ROL9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 29.
Jaka będzie konsekwencja utrzymywania rodziny pszczelej wiosną w zbyt ciasnym gnieździe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zbyt ciasne gniazdo wiosną powoduje zatłoczenie i ogranicza dostępne miejsce na czerw i zapasy.
W takiej sytuacji rodzina częściej przechodzi w mechanizmy przygotowania do podziału i opuszczenia ula, czyli w nastrój rojowy, co w praktyce jest niepożądane w gospodarce pasiecznej.

Pełne wyjaśnienie:

Wiosną rodzina pszczela zwykle dynamicznie się rozwija: matka intensywnie czerwi, przybywa młodych pszczół, a w gnieździe musi być zapewnione miejsce zarówno na czerw, jak i na zapasy oraz swobodny ruch pszczół.

Jeżeli gniazdo jest utrzymywane zbyt ciasno (np. zbyt mało ramek/korpusów w stosunku do siły rodziny), w ulu rośnie zatłoczenie. Takie warunki są jednym z typowych czynników sprzyjających uruchomieniu zachowań związanych z rozmnażaniem przez rójkę. Dlatego konsekwencją może być wejście w nastrój rojowy i dalsze działania rodziny prowadzące do rójki (budowa mateczników rojowych, ograniczanie czerwienia, przygotowanie do wyjścia roju).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepsze w tym ujęciu?

  • Opóźnienie rozwoju może się pojawiać w różnych niekorzystnych warunkach, ale w przypadku silnej rodziny wiosną kluczowym ryzykiem praktycznym zbyt ciasnego gniazda jest właśnie wzrost skłonności do rojenia, a nie tylko wolniejszy przyrost.
  • Przyspieszenie rozwoju jest sprzeczne z ideą ograniczenia przestrzeni: brak miejsca na czerw i zatłoczenie nie są czynnikiem, który "z definicji" przyspiesza rozwój; częściej wywołują napięcia organizacyjne w rodzinie.
  • Choroby czerwiu mają wiele przyczyn (patogeny, higiena, odporność, warunki mikroklimatyczne), a samo "ciasne gniazdo" nie jest jednoznacznym i bezpośrednim czynnikiem chorobotwórczym w takim stopniu, jak jest czynnikiem ryzyka wejścia w nastrój rojowy.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o gospodarkę wiosenną często trzeba rozróżnić skutki niedoboru miejsca (zatłoczenie, rojliwość) od skutków niedoboru pokarmu (hamowanie rozwoju) oraz od problemów stricte chorobowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nastrój rojowy to stan, w którym rodzina przygotowuje się do podziału przez rójkę. W praktyce obejmuje m.in. zmiany zachowania, budowę mateczników rojowych i działania prowadzące do wyjścia roju, często wywoływane m.in. zatłoczeniem i brakiem miejsca w gnieździe.
Wiosną szybko przybywa pszczół i rośnie ilość czerwiu. Gdy brakuje miejsca, rośnie zatłoczenie, a organizacja pracy w ulu jest utrudniona. To jeden z typowych bodźców, które mogą uruchamiać zachowania związane z rozmnażaniem przez rójkę.
Najczęściej obserwuje się m.in. budowę mateczników rojowych, zmianę dynamiki czerwienia oraz wzmożone "napięcie" w rodzinie. W praktyce pszczelarz ocenia też stopień zatłoczenia ramek i ilość wolnych komórek na czerw oraz zapasy.
Poszerzanie wykonuje się wtedy, gdy rodzina wyraźnie przybiera na sile i zaczyna brakować miejsca na czerw lub zapasy. Kluczowe jest reagowanie na stan faktyczny w ulu (obsadanie ramek, ilość czerwiu), a nie sztywna data w kalendarzu.
Typowe błędy to zbyt późne dodanie ramek/korpusu, obawa przed wychłodzeniem gniazda prowadząca do nadmiernego "ściskania" rodziny oraz rzadkie przeglądy w okresie szybkiego rozwoju. Skutkiem bywa zatłoczenie i wzrost rojliwości.
Nie zawsze. Ograniczenie przestrzeni może utrudniać czerwienie i pracę w ulu, ale w silnych rodzinach wiosną częstą konsekwencencją praktyczną jest raczej wzrost skłonności do rójki. Wiele zależy od siły rodziny i warunków pożytkowych.
Nastrój roboczy to koncentracja na zbiorze pożytku i wychowie czerwiu bez symptomów przygotowań do rójki. Nastrój rojowy wiąże się z przygotowaniem do podziału rodziny, często widocznym w postaci mateczników rojowych i nasilonego zatłoczenia gniazda.
Miejsce na czerw jest kluczowe, bo decyduje o tempie wymiany pokoleń i sile rodziny przed głównym pożytkiem. Gdy brakuje wolnych komórek, matka ma ograniczone czerwienie, a zatłoczenie rośnie, co może sprzyjać przechodzeniu w tryb rojowy.
Choroby czerwiu wynikają przede wszystkim z obecności patogenów i warunków sprzyjających ich rozwojowi. Zbyt ciasne gniazdo może pogarszać komfort rodziny, ale samo w sobie nie jest jednoznacznym, bezpośrednim czynnikiem chorobowym jak zakażenie czy silne osłabienie higieny.
Warto opanować: definicje (rójka, nastrój rojowy), czynniki ryzyka (zatłoczenie, brak miejsca, wiek matki), typowe objawy w ulu oraz podstawowe działania profilaktyczne (poszerzanie gniazda, właściwe przeglądy). Ćwicz rozpoznawanie skutków błędów w gospodarce.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Rójka (pszczelarstwo)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3jka_(pszczelarstwo) – dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (en): "Swarming (honey bee)" – https://en.wikipedia.org/wiki/Swarming_(honey_bee) – accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i poradniki z zakresu gospodarki pasiecznej (rozwój wiosenny, zapobieganie rojeniu)
  • Materiały szkoleniowe ODR dotyczące wiosennego prowadzenia rodzin i profilaktyki rójki
  • Artykuły edukacyjne o biologii rojenia i sygnałach wejścia w nastrój rojowy

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego