KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 37.
Jaka jest różnica między sposobem realizacji działań w kroku 11 w stosunku do kroku 12?
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy, który jest używany w programowaniu sterowników PLC, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W kroku 11 akcja ma kwalifikator L (ograniczona czasowo), więc Y1 aktywuje się natychmiast wraz z uaktywnieniem kroku. W kroku 12 akcja ma kwalifikator D (opóźniona), więc Y2 przechodzi w stan 1 dopiero po upływie 2 s od aktywacji kroku (o ile krok nadal jest aktywny).

Pełne wyjaśnienie:

W SFC/GRAFCET do kroku można przypisać akcje sterujące wyjściami (np. Y1, Y2). O tym kiedy i jak długo wyjście ma być aktywne, decyduje kwalifikator akcji. W rozpatrywanym fragmencie dwie gałęzie są równoległe, więc kroki 11 i 12 mogą zostać uaktywnione w tym samym momencie, ale ich akcje mogą zachowywać się inaczej.

Odpowiedź "Y1 przyjmie stan 1 wcześniej niż Y2." jest poprawna, ponieważ:

  • dla Y1 w kroku 11 użyto kwalifikatora L (time limited) z parametrem czasu 2 s. Taki kwalifikator powoduje natychmiastowe załączenie wyjścia w chwili aktywacji kroku (a następnie jego działanie jest ograniczone czasowo lub kończy się wraz z dezaktywacją kroku – zależnie od tego, co nastąpi wcześniej).
  • dla Y2 w kroku 12 użyto kwalifikatora D (time delayed) z parametrem czasu 2 s. Oznacza to, że wyjście nie załącza się od razu, tylko dopiero po upływie zadanego czasu od aktywacji kroku i tylko wtedy, gdy krok wciąż jest aktywny.

Dlatego przy jednoczesnej aktywacji kroków: Y1 może przejść w stan 1 od razu, natomiast Y2 dopiero po 2 s. To bezpośrednio tworzy różnicę "krok 11 vs krok 12" w sensie realizacji działań.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo:

  • "Y2 przyjmie stan 1 wcześniej niż Y1." przeczy definicjom kwalifikatorów: opóźnienie w D przesuwa moment załączenia Y2 w czasie.
  • "Y1 może nigdy nie przyjąć stanu 1, a Y2 – tak." jest błędne w typowej interpretacji kwalifikatorów: L uruchamia akcję natychmiast po aktywacji kroku, więc przy poprawnym wejściu w krok Y1 nie jest "opcjonalne". Z kolei D ma dodatkowy warunek czasu i podtrzymania kroku, więc to raczej Y2 jest bardziej narażone na brak załączenia, jeśli krok zakończy się przed upływem 2 s.
  • "Y2 może nigdy nie przyjąć stanu 0, a Y1 – tak." nie wynika z kwalifikatora D; D dotyczy opóźnienia załączenia, a nie trwałego "zatrzaśnięcia" stanu. Utrwalanie stanu kojarzy się raczej z kwalifikatorami typu set/reset, a nie z opóźnieniem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz przy akcji literę i czas, najpierw ustal, czy czas dotyczy startu (opóźnienie) czy maksymalnego trwania (limit). To zwykle wystarcza do poprawnego porównania przebiegów Y1 i Y2.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
GRAFCET (często utożsamiany z SFC) to sposób opisu sekwencji sterowania jako kroków i tranzycji. Używa się go w PLC do programowania maszyn, w których działania następują po sobie lub równolegle, a logika ma być czytelna i łatwa w uruchomieniu oraz diagnostyce.
Krok to stan sekwencji, w którym mogą być wykonywane przypisane akcje (np. ustawianie wyjść). Tranzycja to warunek przejścia do kolejnego kroku. Gdy warunek tranzycji jest spełniony, aktywność może zostać przeniesiona dalej zgodnie ze strukturą wykresu.
Kwalifikator L powoduje natychmiastowe uaktywnienie wyjścia po wejściu w krok, ale działanie jest ograniczone w czasie (np. do 2 s) lub kończy się wcześniej, jeśli krok zostanie zdezaktywowany. To nie jest opóźnienie startu, tylko limit trwania.
Kwalifikator D wprowadza opóźnienie załączenia wyjścia. Wyjście stanie się aktywne dopiero po upływie zadanego czasu od aktywacji kroku i tylko wtedy, gdy krok nadal jest aktywny. Jeśli krok zakończy się wcześniej, akcja może w ogóle nie zadziałać.
Bo ten sam parametr czasu ma inny sens: przy L czas ogranicza maksymalne trwanie aktywacji po natychmiastowym starcie, a przy D czas określa zwłokę przed startem. Dlatego w chwili aktywacji kroku L zwykle daje stan 1 od razu, a D dopiero po czasie.
Nie. Typowy warunek działania D jest taki, że krok musi pozostać aktywny przez cały czas opóźnienia. Jeśli sekwencja przejdzie dalej i krok przestanie być aktywny przed upływem np. 2 s, wyjście może nie zostać załączone w ogóle.
Najczęstsze pomyłki to: traktowanie L jako opóźnienia (a to limit czasu), utożsamianie D z zewnętrznym timerem niezależnym od kroku oraz pomijanie faktu, że dla D krok musi być nadal aktywny. Warto analizować oś czasu: t=0 i t=2 s.
Sprawdź kwalifikatory akcji. Kwalifikator uruchamiający natychmiast (np. typowo L lub standardowa akcja bez opóźnienia) da wcześniejsze załączenie niż kwalifikator z opóźnieniem (D). Następnie zwróć uwagę, czy w schemacie oba kroki startują jednocześnie (gałęzie równoległe).
Gdy potrzebny jest krótki sygnał o określonej długości, np. impuls startu, przedmuch, krótkie podtrzymanie zaworu, inicjalizacja napędu lub sygnał ostrzegawczy. Zamiast osobnego timera można zastosować kwalifikator ograniczający czas działania akcji w kroku.
Ćwicz czytanie sekwencji: krok, tranzycja, rozgałęzienia równoległe oraz akcje na wyjścia. Zrób kilka zadań, w których rysujesz przebiegi czasowe Y1/Y2. Skup się na semantyce kwalifikatorów (co oznacza czas: start czy limit) i na warunku podtrzymania kroku.
info

Około 30% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "W kroku 11 akcja ma kwalifikator L (ograniczona czasowo), więc Y1 aktywuje się natychmiast wraz z uaktywnieniem kroku."

Materiały:

  • Dokumentacja i materiały dydaktyczne dotyczące SFC/GRAFCET używane w kursach PLC
  • Instrukcje producentów PLC opisujące SFC (np. środowiska inżynierskie z edytorem SFC)
  • Zadania praktyczne: symulacja sekwencji z kwalifikatorami akcji i obserwacja przebiegów czasowych wyjść

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego