KWALIFIKACJA ROL3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 18.
Jaka jest różnica między temperaturą zewnętrzną wynoszącą -30°C a temperaturą panującą w środku kłębu podczas wychowu czerwiu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnicę temperatur liczymy jako 34,5°C − (−30°C). W centrum kłębu zimowego podczas wychowu czerwiu pszczoły utrzymują ok. 34–35°C niezależnie od mrozu na zewnątrz, dzięki wytwarzaniu ciepła i izolacji warstw zewnętrznych. Wynik to 64,5°C.

Pełne wyjaśnienie:

W czasie zimowli pszczoły nie "hibernują" biernie, lecz tworzą kłąb zimowy i jako kolonia potrafią utrzymywać temperaturę potrzebną do przeżycia, a przy obecności czerwiu także do jego prawidłowego rozwoju.

Kluczowa informacja: w centrum kłębu z czerwiem utrzymywana jest temperatura około 34–35°C (często przyjmuje się 34,5°C). Warstwa zewnętrzna kłębu działa jak izolacja, a pszczoły w części centralnej wytwarzają ciepło m.in. poprzez pracę (wibracje) mięśni.

Aby obliczyć różnicę między temperaturą zewnętrzną −30°C a temperaturą w środku kłębu 34,5°C, trzeba poprawnie uwzględnić liczbę ujemną:

34,5 − (−30) = 34,5 + 30 = 64,5.

Dlatego poprawna odpowiedź to 64,5°C.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 50,5°C – odpowiadałaby sytuacji, jakby w kłębie było około 20,5°C; to bliższe wartościom kłębu bez czerwiu, a nie w trakcie wychowu czerwiu.
  • 60,5°C – wynik mógł powstać przez pomylenie temperatury w centrum (np. przyjęcie 30,5°C) albo błąd rachunkowy przy odejmowaniu liczby ujemnej.
  • 34,5°C – to sama temperatura w centrum kłębu, a pytanie dotyczy różnicy między temperaturą zewnętrzną i wewnętrzną.

W praktyce duża różnica temperatur oznacza większe nakłady energetyczne rodziny i zwykle większe zużycie zapasów, dlatego pszczelarz powinien dbać o właściwe przygotowanie rodzin do zimy i unikać działań zakłócających kłąb w czasie mrozów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kłąb zimowy to zwarte skupisko pszczół tworzone w chłodzie, które ogranicza straty ciepła. Pszczoły w środku wytwarzają ciepło pracą mięśni, a zewnętrzna warstwa działa jak izolacja. Dzięki temu rodzina może przetrwać mróz i utrzymać warunki potrzebne do życia.
W centrum kłębu, gdy w gnieździe jest czerw, utrzymywana jest zwykle temperatura ok. 34–35°C (często przyjmuje się 34,5°C). To wartość związana z prawidłowym rozwojem czerwiu i jest utrzymywana mimo dużych wahań temperatury zewnętrznej.
Rozwój czerwiu wymaga stabilnych warunków cieplnych. Kolonia utrzymuje je przez wytwarzanie ciepła (aktywność pszczół w centrum) oraz przez izolację (ciasny kłąb i "płaszcz" z pszczół na zewnątrz). Spadek temperatury czerwiu pogarsza rozwój i przeżywalność.
Gdy odejmujesz liczbę ujemną, w praktyce dodajesz jej wartość bezwzględną. Przykład: 34,5°C − (−30°C) = 34,5°C + 30°C = 64,5°C. Na egzaminie pilnuj nawiasu przy temperaturze ujemnej, bo to najczęstsze źródło błędu.
Nie. Przy braku czerwiu pszczoły mogą utrzymywać w centrum kłębu niższą temperaturę (często podaje się wartości wyraźnie niższe niż 34–35°C). Gdy pojawia się czerw, rodzina musi podnieść temperaturę w gnieździe do poziomu optymalnego dla rozwoju larw.
Im większa różnica temperatur między środkiem kłębu a otoczeniem, tym więcej energii rodzina musi zużyć na produkcję ciepła. Źródłem energii są zapasy (miód/cukier). Dlatego długie, mroźne okresy mogą szybciej doprowadzić do głodu, jeśli zapasy były zbyt małe.
Najczęstsze są dwa: (1) pomylenie temperatury kłębu z czerwiem (ok. 34–35°C) z niższą temperaturą kłębu bez czerwiu, (2) błąd rachunkowy przy liczbie ujemnej, np. policzenie 34,5 − 30 zamiast 34,5 − (−30). Warto ćwiczyć takie przykłady.
Zwykle nie jest to zalecane. Otwieranie ula w silnym mrozie może rozrywać kłąb i zwiększać straty ciepła, co podnosi zużycie zapasów i ryzyko osłabienia rodziny. Bezpieczniej ograniczać ingerencję i stosować metody oceny pośredniej (np. obserwacje wylotka w cieplejsze dni).
Zewnętrzna warstwa kłębu działa jak "płaszcz" izolacyjny: ogranicza ucieczkę ciepła i chroni centrum. Pszczoły mogą też rotować pozycjami (z brzegu do środka i odwrotnie), dzięki czemu pojedyncze osobniki nie są stale narażone na najniższą temperaturę.
Skup się na typowych wartościach i zależnościach: temperatura w centrum kłębu z czerwiem, bez czerwiu oraz na powierzchni kłębu, a także na skutkach mrozów dla zużycia zapasów. Ćwicz proste zadania rachunkowe z temperaturami ujemnymi i analizuj, co zmienia obecność czerwiu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że różnicę temperatur liczymy jako 34,5°C − (−30°C).

Źródła:

  • Seeley, Thomas D.: "The Wisdom of the Hive: The Social Physiology of Honey Bee Colonies", Harvard University Press, 1995 (rozdziały o termoregulacji i funkcjonowaniu kolonii)
  • Winston, Mark L.: "The Biology of the Honey Bee", Harvard University Press, 1987 (sekcje dotyczące termoregulacji gniazda i czerwiu)

Materiały:

  • Podręczniki biologii i gospodarki pasiecznej omawiające zimowlę oraz termoregulację
  • Materiały szkoleniowe dla kwalifikacji ROL.3 dotyczące przygotowania rodzin do zimy i gospodarki pasiecznej
  • Notatki/arkusze z wartościami typowych temperatur: kłąb z czerwiem, bez czerwiu, powierzchnia kłębu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego