KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 28.
Jaka powinna być odległość pomiędzy otworami wywierconymi w płytce drukowanej, aby możliwe było wlutowanie tranzystora, którego wymiary przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny tranzystora, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozstaw otworów w płytce powinien odpowiadać rozstawowi wyprowadzeń tranzystora pokazanych na rysunku, aby nóżki weszły bez wyginania i naprężeń.
W praktyce bardzo często spotyka się raster 2,54 mm (0,1 cala) dla elementów przewlekanych, co umożliwia poprawne wlutowanie.

Pełne wyjaśnienie:

W montażu przewlekanym (THT) odległość między otworami w PCB musi być zgodna z rozstawem wyprowadzeń elementu. Jeśli otwory będą zbyt blisko, wyprowadzenia nie przejdą przez płytkę bez zaginania; jeśli będą zbyt daleko, element będzie wymuszał rozchylenie nóżek, co zwiększa naprężenia, ryzyko pęknięcia wyprowadzeń i pogarsza jakość lutowania.

Poprawna wartość 2,54 mm odpowiada popularnemu w elektronice rastrze 0,1 cala. Taki raster jest często wykorzystywany w elementach przewlekanych i bibliotekach footprintów, dlatego bywa też "intuicyjnie" kojarzony z typowymi obudowami i złączami.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne w tym zadaniu:

  • 1,27 mm to połowa rastra 2,54 mm (0,05 cala) – spotykana w niektórych rozwiązaniach, ale jeśli rysunek wskazuje większy rozstaw, taka odległość uniemożliwi swobodne włożenie wyprowadzeń.
  • 0,81 mm jest typowe raczej dla bardzo drobnych rastrów (częściej w złączach/układach o małych odstępach), a dla tranzystora przewlekanego zwykle byłoby zbyt małe.
  • 2,67 mm jest zbliżone do 2,54 mm, ale w PCB nawet różnica rzędu dziesiątych części milimetra może powodować problem z montażem lub konieczność wyginania nóżek.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze identyfikuj na rysunku który wymiar opisuje rozstaw nóżek (pitch) i porównuj go bezpośrednio z podanymi odpowiedziami, zamiast wybierać "najbardziej typową" wartość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozstaw wyprowadzeń (pitch) to odległość między osiami sąsiednich nóżek elementu przewlekanego. W PCB odpowiada mu odległość między osiami otworów. Zgodność pitchu z otworami decyduje o tym, czy element da się włożyć bez wyginania wyprowadzeń.
Najpierw znajdź na rysunku wymiar opisujący odległość między wyprowadzeniami (zwykle między osiami nóżek). Nie myl go z szerokością obudowy ani długością nóżek. Potem dobierz w PCB taki sam rozstaw osi otworów, aby wyprowadzenia przechodziły swobodnie.
2,54 mm odpowiada 0,1 cala, czyli bardzo popularnemu rastrze używanemu od lat w elementach przewlekanych, złączach i płytkach prototypowych. Dzięki temu łatwo korzystać z gotowych bibliotek footprintów i uniwersalnych płytek. Nie zawsze jednak jest to jedyna poprawna wartość.
Nie. Rozstaw otworów to odległość między osiami dwóch otworów (pozycjonowanie). Średnica otworu to jego "szerokość" potrzebna, aby zmieścić wyprowadzenie z zapasem na tolerancje i metalizację. W projektowaniu PCB trzeba dobrać poprawnie oba parametry.
Najczęstsze błędy to: odczytanie złego wymiaru z rysunku, założenie typowego rastra bez sprawdzenia datasheetu, pomylenie rozstawu skrajnych wyprowadzeń z rozstawem sąsiednich, oraz nieuwzględnienie tolerancji produkcyjnych. Skutkiem bywa trudny montaż i naprężenia.
Zapas jest potrzebny, gdy element ma większe tolerancje wymiarów, przewidujesz ręczny montaż, element będzie często wymieniany (serwis), albo gdy płytka ma grubszą metalizację/warstwę lutowia. Zapas dotyczy głównie średnicy otworu; rozstaw zwykle musi pozostać zgodny z elementem.
Gdy otwory są za blisko, wyprowadzenia trzeba wyginać lub wciskać, co może uszkodzić element albo zerwać metalizację przelotki. Zwiększa się też ryzyko naprężeń po lutowaniu i pęknięć w trakcie eksploatacji. Poprawny rozstaw zapewnia stabilne osadzenie elementu.
W tego typu pytaniach kluczowe jest odczytanie wymiaru z rysunku, bo "typowe" wartości mogą wprowadzać w błąd. Nawet jeśli 2,54 mm jest częste, egzamin sprawdza umiejętność interpretacji dokumentacji technicznej. Najpierw analizuj rysunek, dopiero potem porównuj odpowiedzi.
Najpewniej porównać footprint z rysunkiem w datasheet (rozstawy i średnice) oraz wykonać podgląd 1:1 w CAD. W warsztacie można też wydrukować warstwę montażową w skali 1:1 i "przymierzyć" element. Pozwala to wykryć błąd przed produkcją PCB.
Raster 2,54 mm jest typowy m.in. dla goldpinów, wielu złączy szpilkowych, płytek stykowych, niektórych przełączników, listew pinów i wielu modułów edukacyjnych. To ułatwia prototypowanie, ale w projektach produkcyjnych zawsze należy potwierdzić wymiary w dokumentacji elementu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne do montażu elementów THT i projektowania PCB
  • Dokumentacje katalogowe (datasheet) elementów przewlekanych z rysunkami wymiarowymi
  • Materiały producentów o standardowych rastrach (np. 2,54 mm) w elektronice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego