KWALIFIKACJA ROL3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 17.
Jaka w przybliżeniu temperatura panuje w centrum kłębu w czasie zimowli, gdy w rodzinie nie ma czerwiu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zimowli bez czerwiu pszczoły utrzymują w centrum kłębu temperaturę umiarkowaną, zwykle około 25°C. Wyższe wartości (ok. 34–35°C) są typowe dopiero wtedy, gdy rodzina ogrzewa czerw; na obrzeżach kłębu temperatura jest niższa.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas zimowli pszczoły tworzą kłąb zimowy, aby ograniczyć straty ciepła i zużycie zapasów. Wewnątrz kłębu występuje wyraźny gradient temperatury: najcieplej jest w centrum, a najchłodniej na obrzeżach, gdzie pszczoły tworzą "płaszcz" izolacyjny.

Gdy w rodzinie nie ma czerwiu, celem nie jest utrzymanie temperatury optymalnej dla rozwoju larw, lecz zapewnienie przetrwania i podstawowej aktywności pszczół. Dlatego w centrum kłębu utrzymywana jest temperatura w przybliżeniu około 25°C. To wartość "wystarczająca" do funkcjonowania zimującej rodziny, ale niższa niż w okresie intensywnego czerwienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 15°C – to temperatura zbyt niska jak na centrum kłębu; tak niskie wartości mogą występować bliżej zewnętrznych warstw kłębu lub w sytuacjach silnego wychłodzenia, ale nie opisują typowego "centrum" prawidłowo zimującej rodziny.
  • 30°C – bywa spotykane jako wartość pośrednia w określonych warunkach, jednak w pytaniu chodzi o typową, przybliżoną temperaturę centrum kłębu bez czerwiu, która jest niższa niż w czasie ogrzewania czerwiu.
  • 35°C – to wartość kojarzona z utrzymywaniem temperatury w strefie czerwiu (zbliżonej do stałej temperatury potrzebnej do rozwoju). Skoro w rodzinie nie ma czerwiu, utrzymywanie tak wysokiej temperatury w centrum kłębu nie jest typowe i oznaczałoby niepotrzebny koszt energetyczny.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zwracaj uwagę na warunek "gdy w rodzinie nie ma czerwiu". W wielu pytaniach to właśnie obecność czerwiu jest czynnikiem podnoszącym wymaganą temperaturę i zużycie pokarmu w zimie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kłąb zimowy to skupienie pszczół tworzone w okresie chłodnym, które ogranicza straty ciepła i pozwala przetrwać zimę przy mniejszym zużyciu zapasów. W kłębie występuje gradient temperatury: cieplej w centrum, chłodniej na obrzeżach.
W czasie zimowli, gdy w rodzinie nie ma czerwiu, temperatura w centrum kłębu jest zwykle umiarkowana i w przybliżeniu wynosi około 25°C. To poziom zapewniający przeżycie i podstawową aktywność bez kosztownego grzania jak przy czerwiu.
Około 34–35°C jest typowe dla strefy czerwiu, bo rozwój larw wymaga stabilnej, wysokiej temperatury. Gdy czerwiu nie ma, utrzymywanie takiej temperatury byłoby dla rodziny zbyt energochłonne i zwiększałoby zużycie pokarmu.
Nie. Kłąb działa jak "izolacja": na obrzeżach pszczoły tworzą chłodniejszą warstwę ochronną, a centrum jest najcieplejsze. W pytaniach egzaminacyjnych trzeba odróżniać "centrum kłębu" od "płaszcza kłębu", bo to różne wartości.
Jeśli rodzina ma czerw, musi utrzymywać wyższą temperaturę w jego strefie, co wymaga intensywniejszej pracy mięśni i większego poboru energii. Skutkiem jest szybsze zużycie pokarmu i większe ryzyko osłabienia, zwłaszcza przy długiej zimie.
Pszczoły produkują ciepło głównie pracą mięśni tułowia (drżeniem mięśni lotnych bez lotu). Dzięki temu podnoszą temperaturę w wybranych miejscach kłębu, a jednocześnie ograniczają straty ciepła poprzez ścisłe skupienie i izolujący "płaszcz".
Najczęściej brak czerwiu występuje w najchłodniejszej części zimy, gdy matka ogranicza lub wstrzymuje czerwienie. Dokładny termin zależy od pogody, siły rodziny i warunków w ulu. Pytania egzaminacyjne często odnoszą się do tego "bezpiecznego" okresu bez czerwiu.
Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie 35°C, bo kojarzy się z temperaturą czerwiu. Drugi to mylenie centrum kłębu z jego obrzeżami. Warto czytać uważnie, czy pytanie mówi o czerwiu oraz o jakiej strefie kłębu jest mowa.
Tak. Otwieranie ula zwiększa wymianę powietrza i straty ciepła, co zmusza pszczoły do intensywniejszego ogrzewania i zużycia zapasów. Dlatego zimą zaleca się ograniczać przeglądy do minimum i wykonywać je tylko, gdy jest to naprawdę konieczne.
Ucz się w schemacie: bez czerwiu vs z czerwiem, oraz centrum vs obrzeża kłębu. Zrób własną tabelę skojarzeń (wartości przybliżone i co oznaczają) i ćwicz na krótkich pytaniach jednokrotnego wyboru.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "W zimowli bez czerwiu pszczoły utrzymują w centrum kłębu temperaturę umiarkowaną, zwykle około 25°C."

Źródła:

  • Seeley, Thomas D.: "The Wisdom of the Hive: The Social Physiology of Honey Bee Colonies", Harvard University Press, 1995 (rozdziały o termoregulacji i funkcjonowaniu kolonii).
  • Tautz, Jürgen: "The Buzz about Bees: Biology of a Superorganism", Springer, 2008 (części dotyczące utrzymania temperatury w gnieździe i zachowań termoregulacyjnych).
  • Stabentheiner A., Pressl H., Papst T., Hrassnigg N., Crailsheim K.: publikacje w "Journal of Experimental Biology" dotyczące termoregulacji pszczół (artykuły o pomiarach temperatury i mechanizmach ogrzewania).

Materiały:

  • Podręczniki pszczelarskie omawiające zimowlę i termoregulację rodziny
  • Artykuły popularnonaukowe o termoregulacji pszczół i kłębie zimowym
  • Publikacje naukowe o utrzymaniu temperatury w kłębie i koszcie energetycznym ogrzewania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego