KWALIFIKACJA TDR1 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 18.
Jaki będzie koszt paliwa zużytego przez ciągnik siodłowy, jeżeli przebył on drogę 150 km, średnie zużycie paliwa wyniosło 24 l/100 km, a cena 1 l paliwa z VAT wynosi 6 zł?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się ilość paliwa na 150 km: 24 l/100 km oznacza 24×150/100 = 36 l. Następnie koszt to iloczyn litrów i ceny: 36 l × 6 zł/l = 216 zł. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego przeliczenia spalania na dystans lub pomylenia proporcji.

Pełne wyjaśnienie:

Wskaźnik 24 l/100 km oznacza, że pojazd zużywa 24 litry paliwa na każde 100 km. Aby policzyć zużycie na trasie 150 km, trzeba zastosować proporcję.

Krok 1: obliczenie liczby litrów
150 km to 1,5 odcinka po 100 km, więc zużycie wyniesie:
24 l × 1,5 = 36 l
To samo można zapisać jako: 24 × 150 / 100 = 36.

Krok 2: obliczenie kosztu
Skoro cena 1 litra paliwa (z VAT) to 6 zł, koszt paliwa zużytego na trasie to:
36 l × 6 zł/l = 216 zł.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 144 zł zwykle pojawia się, gdy ktoś błędnie obliczy litry (np. przyjmie 24 l na 100 km i policzy 24 l na 100 km jako 24 l na 150 km, a potem wykona niepoprawne działania) albo pomyli proporcję.
  • 240 zł może wynikać z przyjęcia 40 l zamiast 36 l (przeszacowanie spalania) lub zastosowania niewłaściwego przelicznika dystansu.
  • 300 zł często jest efektem skrajnego przeliczenia "na oko" (np. 24 l/100 km potraktowane jako 24 l na 1 km lub inne błędne skalowanie), co sztucznie zawyża koszt.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki przy rachunkach (l/100 km, km, zł/l). To pomaga szybko wychwycić, czy najpierw liczysz litry, a dopiero potem koszt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Traktuj l/100 km jako proporcję. Najpierw policz litry: litry = (spalanie × dystans) / 100. Dopiero potem licz koszt. To uniwersalny schemat do zadań o spalaniu średnim, niezależnie od pojazdu i długości trasy.
Ponieważ wskaźnik odnosi się do 100 km. Dzieląc przez 100, przeliczasz wartość "na 1 km", a potem mnożysz przez liczbę przejechanych kilometrów. Bez tego kroku łatwo zawyżyć lub zaniżyć wynik, bo skala 100 km znika z obliczeń.
Zawsze najpierw liczysz ilość paliwa w litrach, a dopiero potem koszt: koszt = litry × cena za litr. Pominięcie kroku "litry" to częsty błąd, bo cena dotyczy litra, a nie kilometra ani 100 km.
Wykorzystaj fakt, że 150 km to 1,5 × 100 km. Jeśli spalanie to 24 l/100 km, to na 150 km będzie 24 × 1,5 = 36 l. Potem koszt: 36 × 6 = 216. To szybki sposób na egzaminie.
Nie, jeśli w treści podano cenę 1 litra "z VAT", to jest to już cena końcowa do użycia w rachunku. Po prostu mnożysz liczbę litrów przez tę cenę. VAT nie jest tu dodatkowo doliczany, bo został uwzględniony w cenie.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie, że spalanie jest na 100 km; zamiana mnożenia z dzieleniem w proporcji; policzenie kosztu bez przeliczenia litrów; oraz zaokrąglanie "w głowie" bez kontroli jednostek. Pomaga zapis dwóch kroków: litry, potem koszt.
Oceń rząd wielkości. Na 150 km przy spalaniu ciężkiego zestawu rzędu kilkudziesięciu litrów jest realne, a przy cenie kilku zł za litr koszt zwykle będzie kilkaset zł lub mniej. Jeśli wychodzą tysiące zł, to prawdopodobnie skala 100 km została pomylona.
Stosujesz ten sam wzór: litry = spalanie × dystans / 100. Dla 80 km mnożysz przez 0,8, a dla 320 km przez 3,2. Potem koszt: litry × cena. Warto ćwiczyć przeliczniki 0,5; 1,5; 2,5; 3,2, bo często pojawiają się w zadaniach.
W rzeczywistości nie, bo zależy od obciążenia, prędkości, terenu i stylu jazdy. W zadaniach egzaminacyjnych spalanie średnie jest jednak założeniem stałym, aby dało się wykonać jednoznaczne obliczenia. Trzeba przyjąć dane z treści bez dopowiadania innych warunków.
Ćwicz krótkie zadania na proporcje: przeliczenie l/100 km na dowolny dystans oraz liczenie kosztu z ceny za litr. Trenuj też zapisywanie jednostek przy każdym kroku. Na egzaminie to ogranicza stres i zmniejsza liczbę błędów wynikających z pośpiechu.
info

Około 71% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najpierw oblicza się ilość paliwa na 150 km: 24 l/100 km oznacza 24×150/100 = 36 l.

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – Proporcje i zależności proporcjonalne: https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 02.03.2026)
  • Khan Academy (PL) – Zadania tekstowe z proporcji (ratios & proportions word problems): https://pl.khanacademy.org/math/pre-algebra/pre-algebra-ratios-rates/pre-algebra-rates/v/ratio-proportion-word-problems (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia (PL) – Proporcjonalność prosta (opis pojęcia i własności): https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki zawodowej: proporcje i zadania tekstowe
  • Ćwiczenia z eksploatacji pojazdów: obliczanie zużycia paliwa i kosztów przejazdu
  • Kalkulatory spalania/zużycia paliwa (do treningu, nie do egzaminu) oraz zadania arkuszowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego