W jednostce rozpoczynającej działalność otwarcie ksiąg rachunkowych polega na wprowadzeniu do ewidencji stanów początkowych aktywów, pasywów oraz kapitałów na dzień rozpoczęcia prowadzenia rachunkowości. Aby te stany ustalić w sposób rzetelny, ustawa o rachunkowości wskazuje konieczność sporządzenia inwentarza (wykazu składników aktywów i pasywów potwierdzonego inwentaryzacją). Na tej podstawie sporządza się bilans otwarcia, który jest dokumentem stanowiącym bezpośrednią podstawę do założenia kont i zapisów otwarcia.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Bilans otwarcia sporządzony na podstawie inwentarza" – bo to właśnie bilans otwarcia przenosi dane z inwentarza do układu bilansowego i umożliwia wprowadzenie sald początkowych do ksiąg.
Pozostałe propozycje są mylące:
- "Statut firmy i decyzja o rejestracji" – to dokumenty formalno-prawne związane z utworzeniem lub rejestracją jednostki. Są istotne dla rozpoczęcia działalności w sensie prawnym, ale nie wyznaczają wartości aktywów i pasywów ani nie stanowią podstawy zapisów otwarcia w księgach rachunkowych.
- "Umowa spółki i polityka rachunkowości" – umowa spółki reguluje zasady działania podmiotu, a polityka rachunkowości (w tym plan kont i metody wyceny) jest wymagana do prowadzenia ksiąg. Nie jest jednak dokumentem, który sam w sobie ustala salda początkowe. Polityka mówi jak prowadzić księgi, a bilans otwarcia pokazuje z jakimi danymi startujemy.
- "Zestawienie obrotów i sald" – to zestawienie charakterystyczne dla jednostek kontynuujących prowadzenie ksiąg (np. na przełomie roku), ponieważ wynika z zapisów już istniejącej ewidencji. W jednostce nowej nie ma jeszcze obrotów ani sald z poprzedniego okresu, więc nie może to być podstawa pierwszego otwarcia.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: nowa jednostka zaczyna od inwentarza i bilansu otwarcia, a jednostka kontynuująca opiera się na danych z poprzednich ksiąg (np. saldach/zestawieniach).
